گوڵستان عەزیزی و جیهان زامۆ

 

شنگال - لە کاتێکدا هاوین ماڵئاوایی لە جیهان دەکات و جێگەی خۆی دەداتە پایز، ئێزدییەکانی شنگال دەست دەکەن بە ئامادەکاری بۆ جەژنی جەما، ئەم جەژنە بۆ ماوەی دوو مانگ دەخایەنێت، هەموو هەفتەیەک لەناو قوبەیەکدا بەڕێوەدەچێت، بە پێچەوانەی ئەو بیرۆکەیەی کە پاییز نوێنەرایەتی خەم و مردن دەکات، ئێزدییەکان قوبە و تاوەرەکانیان نوێ دەکەنەوە و جوانیان دەکەن...

 

ژنانی گەنج بە جلوبەرگی نەریتی خۆیانەوە، بە بخوردەوە، لەبەردەم کۆمەڵێکدا دەڕۆن، دیارە دەیانەوێت وزەی خراپی ناوچەکە بە بخورەوە بڵاوبکەنەوە، کۆمەڵێک پیاو ئاڵایان لەسەر سەریان بەرزکردۆتەوە، خەڵکێکی زۆر لە دەوروبەریاندایە... دەیانەوێت ئەو ئاڵایە و ئەوانەی هەڵیانکردووە بیانپارێزن، پێکەوە هاوار دەکەن، ” هۆڵ هۆلا تاوسی مەلەک ئی!”.

 

قوبەیەک کە بەرزە لە چیای شنگال: مەهمارەشا

بەرەو قوبەی مەهمارەشا بەڕێکەوتین و سەرکەوتینە سەر شاخەکە، بایەکی فێنک بەسەرماندا دەهەژێت، کێ دەزانێت؟ ڕەنگە لە ڕێگەی ئەم بایەوە، مەهمارەشا پێشوازیمان لێ بکات، سڵاوەکەی لەسەر دەموچاومانە، لە قژماندایە، ئەمە یەکەمجارە بەشداری ئەم خەژنە دەکەین، بۆیە نازانین ڕووبەڕووی چ جوانی و سەرنجڕاکێش دەبینەوە.

 

خودای چیای شنگال، شاخی قوبە، گۆڕەکانیش دەپارێزێت

قوبەی مەهێمێرشا بە هەموو شکۆمەندیەکەیەوە لە دوورەوە لەسەر گردێک چاوەڕێی میوانەکانی دەکات، ئەستەمە لە ناوەڕاستی شار، لە ناوچەیەکی گوندنشینی شنگالدا قوبەیەک بدۆزرێتەوە. هەموویان لە باوەشی شاخدان، چیای شنگال پشتیان لە بەرامبەر هەموو هێرشەکاندا.

 

وشەی جەما بە واتای ”گروپ” دێت، خەڵکەکەش بە هێواشی کۆدەبنەوە، تەنها کەمێک، لە یەکەم ڕۆژی جەژنەکەدا خەڵک سەردانی گۆڕەکانیان دەکەن، ئێزدییەکان مردووەکانیان لە زەویدا لەبەردەم قوبەکانیاندا دەنێژن. خودای چیای شنگال، چیای قوبە؛ قوبە گۆڕەکان دەپارێزێت...

 

هەر لە منداڵەوە تا بەتەمەم، هەر ئێزدییەک کە دێت بۆ سەردانی قوبە، داوای خێر و خۆشگوزەرانی لە پەریو تاوسیەکان دەکات، بۆ خۆیان، بۆ خێزانەکانیان و بۆ هەموو ئێزدییەکان.

 

بە وتەی خودی خەڵک، لە ڕابردوودا کە فەرمان و فشارەکان بۆ سەر ئێزدییەکان زیادیان کرد، ئێزدییەکان نەیاندەتوانی بە ئازادی جەژنەکانیان بگێڕن، لەو ڕۆژە سەختانەدا کۆمەڵگە بڕیار دەدات ئەم جەژنە پێکەوە بگێڕن هەروەها دەزانن؛ هێز لە یەکگرتوویی و یەکڕیزییەوە لەدایک دەبێت، ئەوان دەزانن، ئەگەر تەنها چەند کەسێک هەبن دوژمن ڕێگایان دەگرێت.

 

لەگەڵ نزیکبوونەوەی کاتی نانخواردنی نیوەڕۆ، خواردن بەسەر ئەو کەسانەدا دابەش دەکرێت کە لەوێن، چ لەلایەن بنەماڵەی خزمەتکارانی قوبە و چ لەلایەن خێرخوازانی ئێزدییەوە،

لەسەر سینی گەورە ساڤار یان برنج هەیە؛ لەسەر ئەمانە گۆشتی سوور یان مریشک... ئێزدییەکان زۆر هەستیارن بە خواردن، نابێت کەس لەوێ برسی بێت، بۆ خزمەتکردنی خەڵک، منداڵانی کچ و کوڕ کێبڕکێ دەکەن.

 

ئەمڕۆ جەژنە، دەمی کیسەی ئازار داخراوە

ئێمەش دەچین و دێینە نێو ئەوانەوە، سەیر دەکەن، دەمانەوێت تێبگەن، لەگەڵ دایکان قسە دەکەین، هەموویان میهرەبانن، هەموویان دڵسۆزن، لەگەڵ هەموو دایکانمان، پێدەچێت هەستکردن بە ئاسایش هەبێت کە ئازار دروستی کردووە، کۆمەڵگەکەیان ئەوانی کۆکردۆتەوە، دەرفەتی بە دایکان، ژنان، بەخشیوە کە ئازار و خۆشی هاوبەش بکەن، هاوبەشیکردن ئازار کەمدەکاتەوە و خۆشی زیاد دەکات، بەڵام ئەمڕۆ جەژنە، دەمی کیسەی ئازار داخراوە، ئەوەی بە ناخی ئێمەدا تێدەپەڕێت ئەمەیە، کە با ئەم کۆمەڵگەیە جارێکی تر نادادپەروەری و نەخۆشییەکی تر ئەزموون نەکات، لەوانەیە ئێمە لە دەرەوە هاتبێتین، بەڵام بە بێڕێزی و مامەڵەمان لەگەڵ نەکراوە.

 

کانی عەبدی، دایکێکی گەنجی ئێمەیە، وەک کچێکی بچووکی بێتاوان وایە بە جلە ڕەسەنەکەیەوە، کچەکەی لەباوەشیدایە، سەرەتا شەرم دەکات و قسە ناکات، پاشان باوەڕ دەکات قسەبکات، ڕەنگە تەنانەت دەست لە دڵی خۆی بدات و لە دڵی خۆیدا بڵێ؛ ”دەبێت هاوبەشی جوانی و پاکی فەرهەنگ و باوەڕم بم، وت” ئەم ڕۆژە کۆمەڵگەی مەهمارەشا، ئێمە ئەم جەژنە لەگەڵ هەموو ئێزدییەکان بەڕێوە دەبەین، خوای گەورە هەموو ئێزدییەکان بەختەوەر بکات، ئەم جەژنە جەژنی خێر و خۆشی بێت، بەهۆی ئەو فەرمانە، ماوەیەکی زۆرە نەمانتوانیوە جەژنەکانمان بە ئازادی بگێڕین، ماڵی خودا دروست دەکرێت، دوو سێ ساڵە توانیومانە ئەو کارە بکەین، ئەمانە ئەو قسانەن کە دەوترێن ئەگەر کەسێک بیەوێت بیبیستێت، چاوەکانیش زۆر شت دەڵێن بێدەنگییەک کە هاوارێک دەهێنێتە دڵت.

 

 

 

ئێزدیەکان بە هاوئاهەنگی لەگەڵ گەردوون

بەرەو ئێوارە خەڵک لە حەوشەی قوبە کۆدەبنەوە بۆ هەڵپەڕکێی، لە زۆرێک لە کولتوور و بیروباوەڕەکاندا شوێنێکی تایبەت هەیە بۆ هەڵپەڕکێ یان گۆرانی وتن، هەروەها ئێزدییەکان نزیکەی لە هەموو جەژن و ڕێوڕەسمەکانیاندا هەڵپەڕکێ دەکەن، منداڵانی کچ و کوڕ، گەنج و بەتەمەن، دایک و باوک پێکەوە، هاوئاهەنگی لەگەڵ گەردوون. بە مۆرکی پێیان زەوی بەئاگا دێننەوە و پەیام بۆ ئاسمان دەنێرن و هەستە ناخۆشەکانی ناو دڵ و مێشکیان فڕێ دەدەن و دووریان دەکەنەوە، کاتێک مرۆڤەکان سەیریان دەکەن، وا دەرەکەوێت کە جارێکی تر دێنە جیهان، زەردەخەنەی سەر دەموچاویان وەک سەختی منداڵبوونیان وایە، جیهان بە دەوری خۆردا دەسوڕێتەوە، ئەوان بەدەوری خۆیاندا دەسوڕێنەوە... تادێت قەرەباڵغتر دەبێت، ئەمە یەکەمجارە ئەوەندە ئێزدی پێکەوە ببینین، خۆر خەریکە ئاوا دەبێت، جیهان خۆی بۆ پشوودان ئامادە دەکات، ئێمەش هەروا، سبەی جارێکی تر دێینەوە، چونکە سبەی پەریەکان لادەبرێن.

 

ئێزدییەکان بە هۆڵ هۆلا و تیلیلیس ”پەری” لادەبەن

کاتێک جارێکی تر دەچینە هەمان شوێن لەسەر هەمان ڕێگا، هەمان ئەو کەسانە نین کە خولەکێک لەمەوبەر بووین، هەستەکان گۆڕاون، بیرکردنەوەکان گۆڕاون... وتیان سەعات ١٠ پەریەکان لادەبرێن، ئێمە چاوەڕێین، ئەو شتانەی پێشتر باس کراون، ئەمجارە بە چاوی خۆمان دەیبینین.

 

وەک دەوترێت لە ڕابردوودا ڕەنگی ئاڵای ئێزدی سەوز و سپی و سوور و زەرد بووە،بەڵام بەهۆی فشارە توندەکانەوە ئێزدییەکان ئەو ڕەنگانەیان لە قوبەکانیان شاردووەتەوە و پاراستوویانە، ئێستاش لە شنگال لە هەموو قوبەدا قوماشی سەوز و سپی و سوور و زەرد هەیە کە پێیان دەوترێت ”پری”.

 

لە کاتی فێستیڤاڵی پەردە لابردنی ”پەریەکان” یەکێکە لە ڕێوڕەسمە سەرنجڕاکێش و واتادارەکان، ئەم ”پەریانە” شەوێک لە ئاوی چەمی سپیدا دەمێننەوە و بە واتای نوێبوونەوە مۆر دەکرێن، بە ئامادەبوونی هەموو ئاینیەکان و ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک، پەریەکان بە دەنگی شاز و هۆڵ هۆلا و تیلیلیس ”پەریەکان” دەبرێنە شوێنی خۆیان.

 

ئەم ڕێوڕەسمە بە واتای هەڵکردنی ئاڵای ئێزدی لە نێو داگیرکەراندا دێت، ئێمەش شاهیدی ئەو ساتانە دەبین، هەوڵ دەدەین بە کامێراکانمان هەموو شتێک تۆمار بکەین.

 

ژنانی گەنج بە جلوبەرگی نەریتی خۆیانەوە، بە دار بخورەوە، لەبەردەم کۆمەڵێکدا دەڕۆن، وا دیارە دەیانەوێت وزەی خراپی ناوچەکە بە بخورەوە بڵاوبکەنەو، کۆمەڵێک پیاو ئاڵایان لەسەر سەریان بەرزکردۆتەوە، کەسانیش لە دەوروبەریان هەن... وا دیارە ئەو کەسانە لەلای ئەوان دەورە دراون وەک ئەوەی ئاڵا و ئەوانەی خوارەوە بپارێزن، پێکەوە هاوار دەکەن، ” هۆڵ هۆلا تاوسی مەلەک ئی!”

 

بە پێی ئەوەی دەوترێت ئەوانەی لەو سەردەمەدا پەرییان بەخێو دەکرد وەک قوربانی بوون، بۆیە ئەوانەی پەرییان بەخێو دەکرد سەریان خوردەکەردەوە و دەڕۆیشتن، ئەمەش نیشانەی قوربانیدان، واتە ئەگەر سەرم بەودا تێپەڕێت، ئەم ئاڵایە لەسەر سەرم بەرز دەکەمەوە.

 

”مەهمارەشا نزایەکە بۆ هەموو ئێزدییەکان.”

بەرەو قوبە دەڕۆن، ئێمەش بەدوایاندا دەڕۆین، دەگەینە قوبە، کەسێک سەرکەوتۆتە سەر لوتکەی قوبە، چاوەڕێی هاتنی پەریە تا بتوانێت پەرییە نوێیەکە دابنهێت، لەو کاتەدا دەنگی سروود و نزاکان لە قەشەکانەوە بەرز دەبێتەوە، لەو کاتەدا پێناسەکردنی سەخت دەبێت، وروژاندن و جۆش و خرۆشەکە لە بەرزترین ئاستی خۆیاندایە، هەروەها وتەی ”هۆڵ هۆڵە تاوسی مەلەک ئی” لە زمانەکەیاندا کەم نییە، ئەوەی پەری دەگۆڕێت لە چەند شوێنێکدا قوبە ماچ دەکات، کۆنەکەش بە ڕێزێکی زۆرەوە ڕادەستی ئەوانەی خوارەوە دەکرێت، بەمەش ئەرکی تەواو بووە. دەتوانێت بچێتە ناو کۆمەڵگە.

 

 

بەرەو ئێوارە، هەڵپەڕکێ زیاتر، خۆشی زیاترە، وەک دایە کۆچەر خەڵەف وتی: پەروەردگار بەرەکەتی بەسەر هەموو ئێزدییەکان ببەخشێت، خوای گەورە کارە چاکەکانی ئێزدییەکان قبوڵ بکات و لە بەڵا و نەهامەتی بیانپارێزێت.

 

ئەگەر ڕۆژێک لە شنگال خۆت بینیەوە و پاییز بوو، بەشداری کۆبوونەوەیەکی ئێزدی بکە، ژیان و خۆڕاگری ئێزدییەکان لە نێو خۆیاندا دەبینن.