یاسا

08:39

سەرەڕای هەموارکردنی یاسای باری کەسیی سووریا، ژنان هێشتا ڕووبەڕووی کەلێنێک دەبنەوە لە نێوان دەقی یاسایی و جێبەجێکردنیدا، لە نێوان لێکدانەوە دادوەرییەکان کە ڕەنگە کاریگەری لەسەر مافە دارایی و خێزانییەکانیان هەبێت.

10:04

پرسی ئایات ڕەفاعی دۆسیەی توندوتیژی دژی ژنان لە سووریا لە نوێوە دەكاتەوە، لە نێو پرسیارکردن لە کاریگەریی یاسا، پاراستنی زیانبەرکەوتووان، مەترسییەکانی گواستنەوەی کولتووری وەسییەت و توندوتیژی لە خێزانەوە بۆ کەشی گشتی.

08:30

پارێزەر ڕوفند خەڵەف، هاوسەرگیری، دووگیانی بە زۆر و دەستدرێژیی وەکو پرسی چارەسەرنەکراوەکان ناوبرد، دەڵێت: دەبێت دەسەڵاتی ژنان لە داڕشتنی یاسادا پێکبێت، چارەسەرکردنی ئەم پرسانەش بە یەک-دوو ماددەی یاسایی بەدەست نایێت.

09:51

ژنانی سەر بە کەمینە ئایینییەکان لە ئێران، هاوکات لەگەڵ جیاکاری ئایینی، ڕووبەڕووی نایەکسانی ڕەگەزی و بەربەستە دادوەرییەکان دەبنەوە، بارودۆخێک کە گێڕانەوەکانیان دەربارەی دادگاکان و ژینگەی کار دەگۆڕێت بۆ نموونەیەک لە توندوتیژی و ستەم.

08:40

هەرچەندە ئازادی ڕادەربڕین مافێکە کە دەستووری عێراق مسۆگەری کردووە، بەڵام پراکتیزەکردنی لەسەر زەوی هێشتا ڕووبەڕووی ئاڵەنگاری و فشار دەبێتەوە، بەتایبەتی بۆ ژنانی ڕۆژنامەنووس و چالاکوانان و داکۆکیکارانی مافی مرۆڤ.

08:43

ئەزموونی ڕۆژنامەنووسانی عێراقی ئەوە دەخاتە ڕوو کە ئازادیی رۆژنامەگەری تەنها پەیوەندی بە دەقە یاساییەکانەوە نییە، بەڵکو بە قەبارەی توانای دامەزراوەکانەوە بەستراوە بۆ دابینکردنی پاراستنی کارا و لێپرسینەوە لەو کەسانەی لە پشت هەڕەشە و پێشێلکارییەکانەوەن.

09:25

چالاکوانانی فێمینیست لە تونس خەباتێکی بەردەوام دەکەن بۆ پاراستنی دەستکەوتە مێژووییەکانی ژنان، لە کاتێکدا یاسای باری کەسیی ئەو وڵاتە وەک ئەزموونێکی یاسایی بێوێنە و کاریگەر لەسەر ئاستی ناوچەکە و کیشوەری ئەفریقا سەیر دەکرێت.

12:59

لە کاتێکدا گفتوگۆ لەبارەی پێداچوونەوە بە یاسای خێزانی لە مەغریب بەردەوامە، هۆکارە کۆمەڵایەتی، ئابووری، ڕۆشنبیری و پەروەردەییەکان تێکەڵ بە یەک دەبن و دەبنە هۆی بەردەوامبوونی دیاردەی هاوسەرگیریی منداڵان.

08:31

لە پاش پەسەندکردنی هەموواری یاسای باری کەسی، یاسای جەعفەری کاردانەوەیەکی فراوانی سەبارەت بە لێکەوتە چاوەڕوانکراوەکانی لەسەر خێزانی عێراقی دروستکرد، بەتایبەت لە دۆسیەکانی هاوسەرگیری، بەخێوکردن، جیابوونەوە و مافەکانی ژنان و منداڵان.

09:36

پارێزەرانی ژنی یەمەن، بەسەر بەربەستە کۆمەڵایەتییەکان و مەترسییەکانی جەنگدا زاڵ دەبن؛ لە دادگاکاندا بەردەوامن لە تێکشکاندنی وێنە باوەکان و سەلماندنی ڕۆڵییان لە بەرگریکردن لە مافی ستەملێکراوان.

11:38

لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ بونیادنانی سووریایەکی نوێ، ئەنجومەنی ژنانی سووریا دەڵێت: مسۆگەرکردنی مافەکانی ژنان لە ڕووی دەستووری و یاساییەوە، بەرزکردنەوەی بەشداریکردنیان لە ژیانی گشتیدا، بنەمای بونیادنانی دەوڵەتێکی دادپەروەر و دیموکراتیک پێکدەهێنن.

09:55

قەمەر شەلغن، پارێزەر وتی: کە بەشداریکردنی ڕێکخراوەکانی ژنان لە کۆبوونەوەکەدا لەگەڵ سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، دەرفەتێکی پێکهێنا بۆ گەیاندنی دەنگی ژنانی سوەیدا و بەجیهانکردنی پێشێلکارییەکان، جەختکردنەوە لەسەر مافی ژنان بۆبەشداریکردنی سیاسی.

09:00

سەرەڕای ئەو یاساو ڕێککەوتنانەی کە دابینکەری پاراستنی منداڵن، بەڵام هاوسەرگیری منداڵان لە عێراقدا هێشتا ماوە کە هەڕەشە لە مافی منداڵانی کچ دەکات بۆ خوێندن و ژیانێکی پارێزراو، بەرپرسیارێتییەکیان دەخاتە سەر شان کە لە سەرووی تەمەن و توانای هەڵبژاردنەوەیە.

10:05

لە چاوپێکەوتنێکدا، ئیلهام حەسەن پارێزەر سەرنج دەخاتە سەر گرنگی دەستەبەرکردنی مافەکانی ژنان لە دەستووری نوێی سووریا، کەموکوڕییەکانی یاسای باری کەسی، هەروەها ڕۆڵی ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکانی وەک سیداو و بڕیارنامەی ١٣٢٥ لە پاراستنی مافەکانی ژنان.

09:28

لەگەڵ گەرمبوونی گفوگۆکان لەسەر داهاتووی پەروەردە لە سووریا، کورد پێداگری لەسەر مافی خۆی لە خوێندن بە زمانی دایکی دەکات، بە مەرجێک کە بنەمایەک بێت بۆ پاراستنی هۆشیاری، کولتوور و مێژووەکەی، مسۆگەرکردنی فرەزمانی لە وڵاتەکەدا

09:30

لەگەڵ زیادبوونی چیرۆکەکانی توندوتیژی و دەستدرێژیکردنەسەر منداڵان لە سووریا، پێویستیی مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم تاوانانە وەکو کێشەیەکی کۆمەڵایەتی دەردەکەوێت کە پێویستی بە پاراستنێکی یاسایی و دەروونیی گشتگیر هەیە.

08:28

دیاردەی هاوسەرگیری منداڵان چیتر تەنها نەریتێکی کۆمەڵایەتی نییە، بووەتە بازنەیەکی تەواوی توندوتیژی کە ژنانی گەنج باجەكەی دەدەن، لەناو دابەزینی یاساکان، لاوازی جێبەجێکردن، زاڵبوونی دابوونەریتی خێڵەکی، زیادبوونی هەژاری، وێنەیەکی ناخۆش لە ڕاستییەک دەردەکەوێت.

09:24

لە سایەی ئەو ململانێیەی لە سودان دەگوزەرێت، ژنانی ڕۆژنامەنووس رووبەڕووی پێشێلکاریی دەبنەوە کە دەستبەسەرکردن، بێسەروشوێنکردنی زۆرەملێ، توندوتیژیی جەستەیی لەخۆدەگریت،

10:19

دوای زنجیرەیەک رووداوی نیگەرانکەر، چالاکوانێکی مافی ژنان داوای توندکردنەوەی چاودێری ناو دامەزراوە ئەمنییەکانی عێراق و سزادانی ئەو کەسانە دەکات کە لە پێشێلکارییەکان بەرامبەر ژنان تێوەگلاون، جەختیش لەسەر دەرکردنی یاسایەک بۆ پاراستن دەکاتەوە.

08:54

جێبەجێکردنی سزای قامچی لێدان بە ئاشکرا لە سەبها، کاردانەوەکانی سەبارەت بە سنووری بانگەشەکردن لە جێبەجێکردنی سزاکاندا زیندوو کردووەتەوە، بەو پێیەی بۆچوونەکانی مافی مرۆڤ گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە دادپەروەری تەنها لە جێبەجێکردنی سزاکەدا سنووردار نییە.