سارا پورخەزری

 

کرماشان – بەردەوام لە ئاوێنەیەکی بچووکدا سەیری دەموچاوی دەکات. دەموچاو و لێوەکانی دەگۆڕێت بۆ ئەوەی پێشبینی دەرئەنجامەکانی هەوکردن بکات. ئەو ژنە گەنجە کە تەمەنی تەنها ١٥ ساڵ دەردەکەوێت، گیری خواردووە لە سووڕێکی ناڕازیبوون لە ڕوخساری و ململانێ بۆ جێبەجێکردنی پێوەرەکانی جوانکاری.

 

لەم ساڵانەی دواییدا ئەم خولە وایکردووە تەنانەت کچانی تەمەن ١٠ ساڵان نەشتەرگەری جوانکاری و دەرزی و بۆتۆکسیان بۆ بکرێت. ئەم پرۆسەیە جگە لە فشارە کۆمەڵایەتی و میدیاییەکان، ڕەنگە نیشانەی قەیرانی شوناسیش بێت لە نەوەی نوێدا. نەوەیەک کە جوانی دەگۆڕێت بۆ پڕۆژەی گۆڕانی بەردەوام... بە پێی داتا جیهانیەکان نزیکەی لەسەدا ٨٠ی ئەو کەسانەی لە ئێران نەشتەرگەری جوانکارییان بۆ دەکرێت ژنن.

 

جوانی لە هەڵبژاردنی کەسییەوە بۆ فشاری کۆمەڵایەتی

 

شیما ئەلیاسی، دەروونناسێکی دانیشتووی شاری کرماشان وتی: ژنان بە درێژایی هەزاران ساڵ، لە قۆناغە جیاوازەکانی مێژوودا، چەندین شێوازی جۆراوجۆریان بۆ جوانکردنی خۆیان بەکارهێناوە، زۆرێک لەو شێوازانە تەنیا بۆ مەبەستی جوانکاری نین، بەڵکو بە بیروباوەڕی ئایینی و کولتووری و نۆرمە کۆمەڵایەتییەکانی هەر قۆناغێکەوە گرێدراون و بە بیرۆکەی زاڵ لە کۆمەڵگادا دەپارێزرێن ، و خەنە لەسەر دەست و قژ تەنها بەشێک بوون لە ڕێوڕەسمەکانی ڕازاندنەوەی ژنان لە سەردەمی کۆندا ئاسەوار و نیشانەکانی ئەم ڕێوڕەسمانە لە ناو هەندێک لە ژنانی بەتەمەندا دەبینرێن بەڵام لەم ساڵانەی دواییدا ئارەزووی جوانی لە ئێراندا لە فۆرمی نەریتی و سروشتی خۆی لاداوە و لە هەندێک حاڵەتدا ئەم پرۆسەیە کاریگەری لەسەر ژنانی گەنجیش هەیە.

 

هەوڵدان بۆ خۆگونجاندن لەگەڵ ستانداردە پێشوەختە دامەزراوەکان

شیما ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ژنانی ئەمڕۆ لەبری ئەوەی ڕوخسار و ناسنامەی ڕاستەقینەی خۆیان قبوڵ بکەن، پێدەچێت لەژێر فشاری هەمان پێوەرەکانی جوانکاریدا بن کە بەردەوام دووبارە دەبنەوە و هەوڵدەدەن لەگەڵ پێوەرە پێشوەختە دامەزراوەکاندا بگونجێن. شیما ئاماژەی بەوەشکرد، زۆرجار ئەم ستانداردانە لەڕێگەی نەشتەرگەری جوانکاری و دەستێوەردانەکانی جوانکاری هاوشێوەوە بەرهەمدەهێنرێن و لە درێژەی قسەکانیدا دەڵێت:”بەڵام بە بێ بەرژەوەندی جیهانی بەکاربەر و حکومەتی ناوەندی و سیستەمی سەرمایەداری مەحاڵە هەڵسەنگاندن بۆ بڵاوبوونەوەی ئەم ستانداردە جوانکارییانە بکرێت، چونکە پیشەسازی جوانکاری و تۆڕی ڕیکلامە فراوانەکەی ڕاستەوخۆ پەیوەستن بە میکانیزمە ئابوورییەکانی قازانجەوە لە نائەمنی دەروونی خەڵک و فشارە کۆمەڵایەتییەکان.

 

چۆن ڕیکلام وا لە خانمان دەکات خەرجی زیاتر بکەن؟

ڕیکلام و کولتوری بەکاربەر، بە دروستکردنی وێنەیەکی یەکپارچە و دەستنەکەوتووی "ژنە ئایدیاڵ"، ئەو بیرۆکەیەیان بەهێزتر کردووە کە ژن بۆ ئەوەی جوان و قبوڵکراو بێت، دەبێت لەگەڵ هەندێک پێوەردا بگونجێت وەک کێش و پێست و شێوەی جەستە. بانەر و دیجیتاڵ میدیا و کەسایەتییە ناودارەکان و دەزگاکانی ڕاگەیاندن بەردەوام ئەم مۆدێلانە دووبارە دەکەنەوە. ناڕازیبوونی جەستە زیاد دەکەن و هانی خانمان دەدەن کە بەردەوام شێوەی خۆیان بگۆڕن. ئەم مۆدێلە، زیاتر لە ڕواڵەتێکی واقیعی، خزمەت بە فرۆشتنی بەرهەم و خزمەتگوزارییەکانی پیشەسازی جوانکاری دەکات.

 

داواکاری بۆ گۆڕینی ڕووخسار و دەرزی بۆتۆکس بووەتە بەشێک لە ژیانی ڕۆژانە

ئێلناز ک، کە وەک سکرتێر لە کلینیکێکی جوانکاری لە کرماشان کاردەکات، باسی لەوە کرد کە داواکاری بۆ فەیس لیفت و دەرزی بۆتۆکس بۆتە بەشێک لە ژیانی ڕۆژانە بۆ زۆرێک لە خانمان. ئێلناز وتی: هەرچەندە لە هەندێک حاڵەتدا ئەم دەرزیانە بۆ ڕاستکردنەوەی نەشتەرگەرییە سەرکەوتوو نەبووەکان یان بۆ زاڵبوون بەسەر نائاساییەکاندا پێویستن، بەڵام ئەوەی جێگای سەرنجە ئەوەیە کە بەشێکی گەورەی ئەپلیکەیشنەکان خزمەت بەم مەبەستە دەکەن بەبێ هیچ پێویستییەکی ڕاستەقینە، بۆ هەندێک ئەم پرۆسەیە دەگۆڕێت بۆ ئالوودەبوون. مۆدەی کاتی و ستانداردی جوانکاری ناڕاستەقینە بۆ دروستکردنی ئەم ڕێکارانە بەکاردەهێنرێت.

 

زیادکردنی زۆری لێو و هێڵی چەناگە وەک نیشانەی سەرنجدان و چینایەتی سەیر دەکرێت

ئێلناز ک، ئاماژەی بەوەشکردووە، زۆرێک لە ژنانی گەنج کە تەمەنیان لە خوار ٢٠ ساڵەوەیە، بەکاریان دەهێنن و دەیانەوێت چاویان قووڵ بێت و چەناگەی تیژیان هەبێت. ئێلناز وتی: زیادەڕۆیی گەورەکردنی لێو و چەناگە وەک نیشانەی سەرنجدان و چینایەتی سەیر دەکرێت، ئەم دۆخە ئەوە دەردەخات کە لە هەندێک حاڵەتدا ئارەزووی دووبارەکردنەوەی ئەو دەرزیانە لە حەزێکی سادەی جوانکاری تێدەپەڕێت و دەگۆڕێت بۆ پێویستییەکی زیادەڕۆیی و ئازاربەخش کە دەتوانێت هەم لە ڕووی جەستەیی و چ لە ڕووی دەروونییەوە زیانی هەبێت، بە کورتی ئەم دۆخە گۆڕاوە بۆ لاساییکردن و وابەستەیی کوێرانە لەنێو ئافرەتاندا.

 

ئەم پرۆسەیە وردە وردە متمانە بەخۆبوون و خۆقبوڵکردنی ژنان لاواز دەکات

قسەکانی ئێلناز ئەوە دەردەخەن کە چۆن ڕیکلام و ستانداردە سەپێنراوەکانی جوانکاری ژنان و کچان لە تەمەنێکی بچووکەوە بەرەو دەرزی و نەشتەرگەری جوانکاری و ڕێجیمێکی توند و گۆڕانکاری هەمیشەیی لە دەرکەوتنیان دەبات. ئەم پرۆسەیە وردە وردە متمانە بەخۆبوون و خۆقبوڵکردنی ژنان لاواز دەکات.

 

هەروەها سەرمایەداری بە فراوانکردنی پیشەسازی جوانکاری، ئەم ناڕازیبوونە دەکاتە سووڕێکی بەردەوامی بەکاربردن. بە پێی داتاکانی ئێستا، بەکارهێنانی بەرهەمە جوانکارییەکانی سەرتاسەری لە ئێران نزیکەی سێ ئەوەندەی تێکڕای جیهانییە و تەمەنی بەکارهێنانی بەرهەمە جوانکارییەکانیش لە دەوروبەری حەوت ساڵە. لە ئەنجامدا ژن و منداڵ گیریان خواردووە لە سووڕێکی دڵەڕاوکێی جوانی و بەکارهێنان و زیانگەیاندن بە دەروونی و جەستەیی.

 

 

جوانی دەگۆڕێت بۆ نەریت و زیان

ئارام ک، پسپۆری پێست لە کرماشان هەروەها ئاماژەی بەوەدا کە دەرزی، دەرزی پێست و بۆتۆکس بۆ هەندێک لە خانمان بووەتە نەریتێکی هەمیشەیی. ئارام ک ئەم زانیاریانەی دا: هەروەها هەمیشە گرنگی بە پێویستی نەشتەرگەرییەکە و شوێنی ئەنجامدانی یان شارەزایی ئەو کەسە نادەن کە دەرزیەکە ئەنجام دەدات، هەندێک کەس بەهۆی دەرزی لێدان و بەکارهێنانی هەڵە لە ئارایشتگاکان یان ناوەندە ناتەندروستییەکان، ڕووبەڕووی ئاڵۆزییەکانی وەک شلبوونەوەی دەموچاو، تێکچوونی دەمارەکان، گۆڕانی شێوەی دەموچاو و هەوکردنی قورس دەبنەوە هەندێک جار گەڕاوە نییە بەڵام پێویستە هەموو ژنان بزانن کە زیادەڕۆیی لە بەکارهێنانی ئەم جۆرە شتانە لە درێژخایەندا زیانێکی زۆر جددی و مەترسیدار دەگەیەنێت و ڕەنگە هەرگیز ئەم زیانانە قەرەبوو نەکرێتەوە.

 

ئەم قسانەی ئەو پزیشکە ئەوە دەردەخەن کە زۆرێک لە خانمان لەژێر کاریگەری ڕیکلامەکان و بەبێ لەبەرچاوگرتنی زیانە ئەگەرییەکان، دەرزی و نەشتەرگەری جوانکارییان بۆ دەکرێت.

 

پیاوسالاری لەم خولەدا ڕۆڵی هەیە

وەک لە کتێبی ماکیاژ و مۆدە و ئیستغلالکردنی ژنان دا باسکراوە، سەرمایەداری بە دروستکردنی پێوەرەکانی ڕیکلام و جوانکاری دەستکرد، ناڕازیبوون بە ڕواڵەت و شوناس بەهێزتر دەکات، هەروەها ژنان بەرەو بەکارهێنانی بەردەوام پاڵدەنێت. هەروەها پیاوسالاری ڕۆڵ دەگێڕێت لەم خولەدا بە سەپاندنی ئەو بیرۆکەیەی کە ژنان دەبێت لەگەڵ پێوەرەکانی جوانکاریدا بگونجێن بۆ ئەوەی ڕەزامەندی پیاوان بەدەستبهێنن.

 

لە ئەنجامدا دەستێوەردانەکانی ماکیاژ و جوانکاری کە لە ڕواڵەتدا هەڵبژاردەیەکی کەسین، هەندێکجار بەهۆی فشارە کولتووری و ئابوورییەکانەوە لە قاڵب دەدرێن و ژنان لە سووڕێکی ناڕازیبوون و بەکاربردن و وابەستەییدا دەخەنە تەڵەوە.