ناوەندی هەواڵ

 

 هاوکات لەگەڵ کۆبوونەوەی ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان، نۆ دامەزراوەی ڕاوێژکاریی نەتەوە یەکگرتووەکان و هەژدە ڕێکخراوی مافەکانی مرۆڤ ڕاگەیاندراوێکی هاوبەشیان بڵاوکردەوە و هۆشدارییان لەسەر زیادبوونی لەسێدارەدانی سیاسی لە ئێراندا دا، داوایان لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد کە هەنگاوی بەپەلە بنێت بۆ ڕاگرتنی ئەم پرۆسەیە و لێپرسینەوە لەگەڵ کۆماری ئیسلامیدا بکات.

 

ڕێکخراوە واژۆکارەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە دوای ئەو خۆپیشاندانانەی لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٥دا دەستیان پێکرد و بەتایبەتی دوای ڕووداوەکانی مانگەکانی کۆتایی ئەو ساڵە، سزای لەسێدارەدان لە ئێراندا زۆر زیادی کردووە و سزای لەسێدارەدان زیاتر وەک ئامرازێک بۆ ترساندن و سەرکوتکردنی ئۆپۆزسیۆنی سیاسی بەکاهێنراوە.

 

بەرزترین ڕێژە لە ساڵی ١٩٨٨ەوە

لە ڕاگەیاندراوەکەدا هاتووە: ڕێژەی لەسێدارەدان لە ئێراندا لە دوای لەسێدارەدانی بەکۆمەڵی زیندانیانی سیاسی لە ساڵی ١٩٨٨ەوە، گەیشتووەتە ئاستێک کە پێشتر هاوشێوەی نەبووە. بەپێی ئامارەکان، لە ساڵی ٢٠٢٥دا لانی کەم دوو هەزار و ١٦٧ کەس لەسێدارەدراون.

 

ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ جەختیان کردووەتەوە کە بەهۆی نەبوونی شەفافییەت و لەسێدارەدانی بەنهێنیی زۆر کەس، پێدەچێت ژمارەی ڕاستەقینە لەمە زیاتر بێت. جگە لەوەش، ئەو ڕاستییەی کە لە زۆر حاڵەتدا ماوەی نێوان دەستبەسەرکردن، دادگاییکردن و لەسێدارەدان تەنها چەند هەفتەیەکە، وەک پێشێلکارییەکی ئاشکرای بنەماکانی دادگاییکردنی دادپەروەرانە ئەژمار کراوە.

 

پرۆسە دادوەرییەکان بە پاڵنەری سیاسی

بەشێکی دیکەی ڕاگەیاندراوەکە ئاماژەی بەوەکرد، لە مانگەکانی کۆتایی ساڵی ٢٠٢٥ەوە، بە دەیان کەس لە دادگاییکردن بە پاڵنەری سیاسی لەسێدارەدراون کە بە "زۆر نادادپەروەرانە" پێناسە کراون.

 

ڕێکخراوە واژۆکارەکان هەروەها سەرنجیان خستووەتە سەر لەسێدارەدانی هەشت زیندانی کە بە تۆمەتی پەیوەندییان بە ڕێکخراوی موجاهیدینی خەلقی ئێران (PMOI) لەسێدارەدراون و ڕایانگەیاندووە کە بە دەیان زیندانی دیکەی سیاسی لەژێر هەڕەشەی لەسێدارەداندان.

 

ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەو پرۆسە دادوەرییانەی کە بە سزای مەرگ کۆتاییان دێت، لەگەڵ پێوەرە نێودەوڵەتییەکان ناگونجێن و سەرنجی خستووەتە سەر کارە نەشیاوەکانی وەک ئەشکەنجە، دانپێدانانی بەزۆر، گۆشەگیریی درێژخایەن، لێدان و لەسێدارەدانی ساختە.

 

بەپێی وتەی ڕێکخراوە واژۆکارەکان، سزاکانی لەسێدارەدان لە زۆرێک لە دادگاییکردنە سیاسییەکاندا دەرەنجامی پرۆسەیەکی دادوەریی سەربەخۆ نین، بەڵکو بڕیاری سیاسیی پێشوەختەن کە دراون.

 

داواکاری بۆ ڕەوانەکردنی دۆسیەی ئێران بۆ دادگای تاوانی نێودەوڵەتی

ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ لە کۆتایی بڕاگەیاندراوەکەدا داوایان لە ڕاپۆرتنێرانی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان کرد کە ئەولەویەت بدەنە دۆخی ئێران و ڕێوشوێنی پێویست بگرنەبەر بۆ ڕاگرتنی لەسێدارەدانە سیستماتیکییەکان.

 

هەروەها ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤ داوای لە وڵاتانی ئەندام کرد کە دەستبەجێ جێبەجێکردنی سزاکانی لەسێدارەدان ڕابگرن، هەموو ئەو زیندانیانە ئازاد بکەن کە پەیوەندییان بە ئازادیی ڕادەربڕین و خۆپیشاندانەکانەوە هەیە، پەیوەندییە دیپلۆماتی و ئابوورییەکانیان لەگەڵ کۆماری ئیسلامی گرێبدەنەوە بە باشبوونی دۆخی مافەکانی مرۆڤەوە، و هەڵسەنگاندن بکەن بۆ ڕەوانەکردنی دۆسیەی ئێران بۆ دادگای تاوانی نێودەوڵەتی.

 

ڕێکخراوە واژۆکارەکان جەختیان کردەوە کە بێدەنگی و بێهەڵوێستیی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لەبەردەم شەپۆلی لەسێدارەدانەکاندا دەبێتە هۆی بەردەوامیی دەربازبوون لە سزا و دڵنیایی دەدات لەوەی کە سزای لەسێدارەدان وەک ئامرازێک بۆ سەرکوتی سیاسی لە ئێراندا بەردەوام بێت.