سەمیرە محەممەدی

 

ناوەندی هەواڵ – لە سەرەتادا کە مرۆڤ سەیری دەکات، دەستووری بنەڕەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران، پیاوان و ژنان لە ماف و پاراستنی یاسایی بێبەش ناکات. بە پێچەوانەوە، لە چەندین مادەدا جەخت لەسەر مافە یەکسانەکان، پاراستنی یاسایی و لابردنی جیاکاری دەکرێتەوە. مادەی ١٩ ڕوون دەکاتەوە کە گەلی ئێران خاوەنی مافە یەکسانەکانە. مادەی ٢٠ بە شێوەیەکی ڕوون ڕادەگەیەنێت کە «هەموو ئەندامانی نەتەوە، بێ جیاوازی لەنێوان پیاو و ژن، لەبەر پاراستنی یاسادا یەکسانن.» مادەی سێیش دەوڵەت پابەند دەکات کە «جیاکاریی نادادپەروەرانە» لاببات و هەلی دادپەروەرانە بۆ هەمووان دابین بکات.

 

لە دابینکردنی یەکسانیی ژن و پیاودا مەرجی ڕێزگرتن لە حوکمە ئیسلامییەکان

بەڵام دەستووری بنەڕەتی، لەو مادەیەی باس لە یەکسانیی پیاو و ژنان دەکات، مەرجێکی گرنگ دادەنێت؛ بەکارهێنانی مافە مرۆیی، سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی و کەلتوورییەکان بە «ڕێزگرتن لە حوکمە ئیسلامییەکان»ەوە گرێ دەدات. ئەمەش خاڵی دەستپێکی بابەتی مافەکانی ژنان لە کۆماری ئیسلامیی ئێرانە، ئەم پەیوەندییە.

 

کێشەکە لێرەدا ئەوە نییە کە ئایا دەستووری بنەڕەتی چەمکی «یەکسانی» بۆ ژنان دەناسێت یان نا، بەڵکو کێشەکە ئەوەیە کە دەستووری بنەڕەتی ڕێگە نادات ئەم یەکسانییە بەبێ مەرج ڕەچاو بکرێت. پرسیاری ڕاستەقینە ئەوەیە کە ئەم یەکسانییە تا چ ئاستێک درێژ دەبێتەوە، سنوورەکانی چۆن دیاری دەکرێن و کام دامەزراوە دەسەڵاتی دیاریکردنی ئەو سنوورانەی هەیە؟

 

مادەی ٢٠ ستاندنی مافەکان بە مەرجی «ڕێزگرتن لە حوکمە ئیسلامییەکان»ەوە گرێ دەدات

بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە، پێویستە مادەی ٢٠ لە مادەی چوار جیا بکرێتەوە. مادەی ٢٠ باس لە پاراستنی یەکسانیی پیاو و ژن و سوودوەرگرتنیان لە مافە مرۆیی، سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی و کەلتوورییەکان دەکات، بەڵام بەکارهێنانی ئەم مافانە بە مەرجی «ڕێزگرتن لە حوکمە ئیسلامییەکان»ەوە گرێ دەدات. مادەی ٤یش دیاری دەکات کە هەموو یاسا و ڕێسا و ڕێنماییەکان لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا دەبێت لەسەر بنەمای حوکمە ئیسلامییەکان بن و بە شێوەیەکی ڕوون ئاماژە دەکات کە ئەم بنەمایە تا «هەموو مادەکانی دەستووری بنەڕەتی» جێبەجێ دەکرێت. دیاریکردنی ئەم بابەتەش بە دادناسەکانی ئەنجوومەنی پارێزەران سپێردراوە.

 

لە ئەنجامدا، «یەکسانی» لە سیستەمی یاسایی کۆماری ئیسلامیی ئێراندا تەنها پێوەرێک بۆ دیاریکردنی مافەکان نییە. یاسا ئاساییەکان تەنها نابێت لەگەڵ دەستووری بنەڕەتی بگونجێن، بەڵکو نابێت ناکۆکییان لەگەڵ بنەما ئیسلامییەکان هەبێت. ئەم دوو پێوەرە پرسیارێکی بنەڕەتی لەبارەی مافەکانی ژنانەوە دروست دەکەن. ئەگەر مافێک بە گشتی بۆ هەم پیاوان و هەم ژنان ناسرابێت، بەڵام چوارچێوەی جێبەجێکردنی بە پێوەرێکی دیکەوە گرێدرابێت و لەنێوان ئەم دوو پێوەرەدا ناکۆکی دروست ببێت، ئەوا کامەیان سنووری ئەو مافە دیاری دەکات؟

 

مادەی چوار ڕۆڵێکی دیاریکەر دەبینێت

لەو مادەیەدا مادەی چوار ڕۆڵێکی دیاریکەر دەبینێت. چونکە تەنها فەرز ناکات کە یاسا ئاساییەکان دەبێت لە ناوەڕۆکی خۆیاندا ئیسلامی بن، بەڵکو دیاری دەکات کە بنەما ئیسلامییەکان لەسەر «هەموو مادەکانی دەستووری بنەڕەتی» پێشینەییان هەیە. بۆیە لە سیستەمی یاسایی ئێراندا، بنەمای یەکسانی بە شێوەیەکی سەربەخۆ لە لێکدانەوە وەرناگیرێت، بەڵکو لە چوارچێوەی ئەو سیستەمە یاساییەدا هەڵدەسەنگێنرێت کە لەلایەن مادەی ٤ەوە دانراوە.

 

ئەم بابەتە لە پرۆسەی یاسادانانیش بووەتە ڕێکارێکی دامەزراوەیی. مادەی ٧٢ی دەستووری بنەڕەتی ڕێگە بە پەرلەمان نادات یاسا دژ بە دەستووری بنەڕەتی یان بنەماکانی مەزهەبی ئایینی فەرمیی وڵات دەرکات. مادەی ٩٤ پابەند دەکات هەموو ئەو ڕێسا و یاسایانەی لەلایەن پەرلەمانەوە پەسەند کراون، بۆ هەڵسەنگاندن بۆ ئەنجوومەنی پارێزەران بنێردرێن. ئەم ئەنجوومەنەش دەبێت بە پێی بنەما ئیسلامییەکان و دەستووری بنەڕەتی هەڵیانبەسەنگێنێت. مادەی ٩٦ دیاریکردنی ئەوەی یاساکانی دەرچوو دژ بە بنەما ئیسلامییەکانن یان نا، بە زۆرینەی ئەو فەقیهانە دەسپێرێت کە لە ئەنجوومەنەکەدا کار دەکەن.

 

بۆیە «بنەما ئیسلامییەکان» لە دەستووری بنەڕەتیدا تەنها چەمکێکی تیۆری نین، بەڵکو لە پرۆسەی فەرمیی یاساداناندا بوونەتە پێوەرێکی یاسایی بۆ هەڵسەنگاندنی یاساکان.

 

بۆچوونی فەرمیی ئەنجوومەنی پارێزەران لەبارەی مادەی چوار

بۆچوونی فەرمیی ئەنجوومەنی پارێزەران لەبارەی مادەی چوار ئەم لێکدانەوەیە بەهێزتر دەکات. ئەنجوومەنەکە لە وەڵامی خۆیدا کە بە مێژووی ٢٨ی نیسانی ١٩٨١ بۆ نامەی ئەنجوومەنی باڵای دادوەری ناردوویەتی، ڕوونی کردووەتەوە کە مادەی چوار فەرز دەکات «هەموو یاسا و ڕێسا و ڕێنماییەکان لە هەر بوارێکدا» لەگەڵ بنەما ئیسلامییەکان بگونجێن و دەسەڵاتی بڕیاردان لەسەر ئەمەش لە دەستی فەقیهە ئایینییەکانی ئەنجوومەنەکەدایە. ئەم بۆچوونە گرنگە؛ چونکە نیشان دەدات ئەنجوومەن چوارچێوەی مادەی ٤ تەنها بە بوارێکی تایبەتی یاسادانانەوە سنووردار ناکات و هەموو بوارەکان دەگرێتەوە.

 

لە ناوەڕۆکی دەستووری بنەڕەتییەوە سەرچاوە دەگرێت یان بە یاسا ئاساییەکان دروست کراوە؟

لە سیستەمێکی وەهادا، بابەتی مافەکانی ژنان چیتر تەنها پەیوەندی بەوەوە نییە کە دامەزراوەی یاسادانان چ یاسایەک دەر دەکات. پێویستە بنەمای هەر جۆرە جیاوازییەکی یاسایی لەنێوان ژن و پیاو هەڵبسەنگێنرێت. ئایا ئەم جیاوازییە ڕاستەوخۆ لە ناوەڕۆکی دەستووری بنەڕەتییەوە سەرچاوە دەگرێت یان بە ڕێگەی یاسا ئاساییەکانەوە دروست کراوە؟ ئایا ئەنجوومەنی پارێزەکانی دەستووری بنەڕەتی ئەم جیاوازییە لەسەر بنەمای بنەما ئیسلامییەکان پەسەند کردووە؟ هەروەها ئایا ئەم جیاوازییە لەگەڵ بنەمای پاراستنی یەکسانی و لابردنی جیاکاری دەگونجێت؟

 

مادەی ٢١ کە تایبەتە بە ژنان، گرنگترین مادەی دەستوورییە لە بواری ژناندا و ئەم دۆخە ئاڵۆزە زیاتر ڕوون دەکاتەوە.

 

ئەم مادەیە دەوڵەت پابەند دەکات کە مافەکانی ژنان «بە هەموو شێوەکان» و بە «پابەندبوون بە حوکمە ئیسلامییەکان» دابین بکات. پاشان کۆمەڵێک ئەرک دەخاتە سەر شانی دەوڵەت. دەوڵەت دەبێت مەرج و بارودۆخی گونجاو بۆ پەرەپێدانی کەسایەتیی ژن و گەڕاندنەوەی مافە ماددی و مەعنەوییەکانی، پاراستنی دایکان، دابینکردنی پشتگیری لە ماوەی دووگیانیدا و دانانی مافی خاوەندارێتیی منداڵ، پاراستنی منداڵانی بێ‌سەرپەرشت، دامەزراندنی دادگاکانی شیاو بۆ پاراستنی بنەمای خێزان، دابینکردنی بیمەی تایبەت بۆ بێوەژنان، پیران یان ئەوانەی پێویستیان بە چاودێری هەیە، و لە حاڵەتی نەبوونی سەرپەرشتی یاسایی، دانی مافی خاوەندارێتیی منداڵ بە دایکانی شیاو، جێبەجێ بکات.

 

 

مادەی ٢١ دان بەوە دەنێت کە ژنان خاوەنی مافی سەربەخۆن

مادەی ٢١ بە پابەندکردنی دەوڵەت بە «بە هەموو شێوەکان» پاراستنی مافەکانی ژنان، دان بەوەدا دەنێت کە ژنان خاوەنی مافی سەربەخۆن. بەڵام ئەم مافانە بە «ڕێزگرتن لە حوکمە ئیسلامییەکان»ەوە گرێدراون و بەشێکی گرنگی ئەم مادەیە لەسەر بنەمای ڕۆڵگەلێکی وەک دایکایەتی، خێزان و وەلایەت دامەزراوە.

 

ئەم دۆخە بەخۆی نیشان نادات کە ژنان تەنها لەسەر بنەمای ڕۆڵەکانیان لە ناو خێزان پێناسە دەکرێن، بەڵکو نیشان دەدات کە پاراستنی دەستووری بە شێوەیەکی زۆر لەسەر بنەمای خێزانە.

 

لە لایەکی دیکە، مادەی سێ داوای لابردنی «جیاکاریی نادادپەروەرانە» و دابینکردنی هەلی دادپەروەرانە بۆ هەمووان دەکات. بۆیە دەکرێت جیاوازییە یاساییەکانی نێوان ژن و پیاو، بەپێی بنەما دەستوورییەکانی پەیوەندیدار بە یەکسانی و پێشگرتن لە جیاکاری هەڵبسەنگێنرێن. ئەگەر لە یاسا ئاساییەکاندا جیاوازی لەنێوان ژن و پیاو هەبێت، دەبێت دیاری بکرێت کە ئەمە جیاوازییەکی یاساییی ڕەوایە یان «جیاکاریی نادادپەروەرانە».

 

یەکسانیی مەرجدار

هەرچەندە مادەکانی ١٩ و ٢٠ی دەستووری بنەڕەتی مافە یەکسانەکان و یەکسانیی ڕەگەزی دەناسێنن، بەڵام مادەکانی ٢٠ و ٢١ ئەم مافانە بە «ڕێزگرتن لە حوکمە ئیسلامییەکان»ەوە گرێ دەدەن و مادەی ٣ بانگەوازی لابردنی جیاکاریی نادادپەروەرانە و دابینکردنی هەلی دادپەروەرانە دەکات. بۆیە دەستوور هەم بنەمای یاسایی بۆ یەکسانی و مافەکانی ژنان پێشکەش دەکات و هەم ئەم مافانە لە چوارچێوەی حوکمە ئیسلامییەکاندا جێگیر دەکات.

 

ئەمەش دەبێتە هۆی دەرکەوتنی چەمکی «یەکسانیی مەرجدار». ئەمە چەمکێک نییە کە بە شێوەیەکی ڕوون لە دەستووری بنەڕەتیدا بەکارهاتبێت، بەڵکو چەمکێکە کە لە هەڵسەنگاندنی هاوبەشی بنەماکانی یەکسانی و پاراستنی یاسایی، لەگەڵ ئەو پێوەرانەی کە مافەکان بە حوکمە ئیسلامییەکانەوە دەبەستن، سەرچاوە دەگرێت.

 

سنوورەکانی یەکسانی لە چوارچێوەی حوکمە ئیسلامییەکاندا دیاری دەکرێن

دەبێت ڕەخنەی یاسایی لەسەر ئەو بانگەشەیە نەبێت کە دەستووری بنەڕەتی هیچ مافێک بە ژنان نادات. مادەکانی ٢٠ و ٢١ بە شێوەیەکی ڕوون مافەکانی ژنان دەناسێنن. کێشەی سەرەکی ئەوەیە کە سنوورەکانی ئەم یەکسانییە لە چوارچێوەی حوکمە ئیسلامییەکاندا دیاری دەکرێن. بەپێی مادەی ٩٨، دەسەڵاتی لێکدانەوەی دەستووری بنەڕەتی لە دەستی ئەنجوومەنی پارێزەرانە. هەمان دامەزراوە چاودێریی گونجانی یاساکان لەگەڵ هەم دەستووری بنەڕەتی و هەم حوکمە ئیسلامییەکان دەکات.

 

بۆیە سەرچاوەی هەر جۆرە جیاوازییەکی یاسایی لەنێوان پیاو و ژن دەبێت بە شێوەیەکی سەربەخۆ لێکۆڵینەوەی لێ بکرێت. هەروەها دەبێت بپرسین ئایا ئەم جیاوازییە لە دەستووری بنەڕەتییەوە سەرچاوە دەگرێت یان لە یاسا ئاساییەکانەوە، و لەسەر چ بنەمایەکی یاسایی دامەزراوە؟

 

سەرچاوەی هەر جیاوازییەکی یاسایی دەبێت بە وردی لێکۆڵینەوەی لێ بکرێت. ئایا لە دەستووری بنەڕەتییەوە دەرچووە یان لە یاسایەکی ئاسایی؟ ئایا لەسەر بنەمای بڕیارێکی ئایینییە؟ ئەنجوومەنی پارێزەران چۆن لێکی دەداتەوە؟ هەروەها ئایا دەکرێت لە دژی ئەم جیاوازییە، لەسەر بنەمای بنەماکانی یەکسانی و لابردنی جیاکاری، ڕەخنە بگیرێت؟

 

ئەم ڕوانگەیە ڕەخنەی یاسایی بەهێز دەکات، چونکە لەبری ئەوەی هەموو نایەکسانییەکان ڕاستەوخۆ بە دەستووری بنەڕەتییەوە ببەستێتەوە، ڕێگە دەدات بە شێوەیەکی ورد دیاری بکرێت کە جیاکاری لە کوێ و لەسەر چ بنەمایەک دەرکەوتووە.

 

مادەی سێ لابردنی جیاکاریی نادادپەروەرانە فەرز دەکات

دەستووری بنەڕەتی تەنها بنەمایەک بۆ سنووردارکردن نییە، بەڵکو ئەرکیش لەسەر دەوڵەت فەرز دەکات. مادەی سێ لابردنی جیاکاریی نادادپەروەرانە فەرز دەکات، مادەی ١٩ مافە یەکسانەکان دابین دەکات، مادەی ٢٠ پاراستنی یەکسانیی پیاو و ژن لەبەردەم یاسادا دیاری دەکات و مادەی ٢١یش پاراستنی مافەکانی ژنان گەرەنتی دەکات. ئەم بنەمایانە دەتوانن ببنە بنەمای دژایەتیی یاسایی لەگەڵ ئەو یاسایانەی مافە جیاوازەکان بۆ پیاو و ژن دیاری دەکەن.

 

بەڵام لە لایەکی دیکە مادەی چوار هەیە. وای دادەنرێت کە ئەم مادەیە بەسەر هەموو مادەکانی دیکەی دەستووردا زاڵە و ئەرکی دیاریکردنی گونجانی یاساکان لەگەڵ بنەما ئیسلامییەکان دەسپێرێت بە فەقیهەکانی ئەنجوومەنی پارێزەران. لە ساڵی ١٩٨١دا، ئەنجوومەنی پارێزەران بە ڕاگەیاندنێکی فەرمی لێکدانەوەیەکی فراوانی بۆ ئەم مادەیە پێشکەش کرد و چوارچێوەکەی فراوان کرد بۆ ئەوەی هەموو بوارەکانی یاسا و ڕێسا و ڕێنماییەکان بگرێتەوە.

 

مافەکانی ژنان وەک ئاڵۆزییەکی یاساییی ناوخۆیی پێناسە دەکرێن

لە ئەنجامدا، بابەتی مافەکانی ژنان لە چوارچێوەی دەستووری کۆماری ئیسلامیی ئێراندا بە کەمترین شێوە دەتوانرێت وەک ئاڵۆزییەکی یاساییی ناوخۆیی پێناسە بکرێت. دەستوور لە لایەک باس لە یەکسانی، پاراستنی یەکسان، لابردنی جیاکاریی نادادپەروەرانە و مافەکانی ژنان دەکات، و لە لایەکی دیکە ئەم مافانە لە چوارچێوەیەکدا جێگیر دەکات کە بە پێوەرە ئیسلامییەکان دیاری کراوە و میکانیزمێکی دامەزراوەیی تایبەت بۆ دیاریکردنی ئەو پێوەرانە دروست دەکات.

 

لەو چوارچێوەیەدا، پرسیاری سەرەکیی ئەم توێژینەوەیە چیتر ئەوە نییە: «ئایا دەستووری کۆماری ئیسلامیی ئێران هیچ مافێک بە ژنان دەدات؟». پرسیاری گونجاوتر ئەمەیە:

 

ئەگەر دەستوور پیاو و ژن لە بوارى پاراستنی یاساییدا لەسەر بنەمایەکی یەکسان جێگیر بکات و لە هەمان کاتدا بەکارهێنانی مافەکان بە پابەندبوون بە بنەما ئیسلامییەکانەوە گرێ بدات، ئەوا لەو سیستەمی یاساییەدا سنوورەکانی یەکسانیی ڕاستەقینەی نێوان پیاو و ژن لە کوێدان؟

 

وەڵامی ئەم پرسیارە تەنها بە خوێندنەوەی مادەکانی ١٩، ٢٠ و ٢١ بەدەست نایەت. بۆ دۆزینەوەی وەڵامەکە، دەبێت جگە لە ناوەڕۆکی دەستووری بنەڕەتی، سەیری یاسا ئاساییەکان و لێکدانەوە فەرمییەکانیش بکرێت. ئەو شوێنەی کە یەکسانی یان نایەکسانی لە چەمکێکی گشتییەوە دەگۆڕێت و دەبێتە مافێکی دیار و ڕاستەقینە، لێرەیە.

 

دەستووری بنەڕەتی چ مافێک بە ژنان دەدات؟

لە بەشەکانی دیکەی ئەم توێژینەوەیەدا هەمان پێوەر لەسەر بوارە تایبەتەکان جێبەجێ دەکرێت؛ وەک هاوسەرگیری و جیابوونەوە، مەهر و نەفەقە، مافی چاودێریکردنی منداڵ و وەلایەت، میرات؛ کار و سەربەخۆیی ئابووری، بەشداریی سیاسی و گەیشتن بە کارە گشتییەکان، دامەزراوەی دادوەری، ڕێساکانی جلوبەرگ و نهێنیی ژیانی تایبەت، هاوڵاتیبوون و مافەکانی دایکان و هەروەها توندوتیژی دژی ژنان.

 

لە هەر دۆخێکدا هەمان پرسیاری سەرەکی بەدواداچوون بۆ دەکرێت: دەستووری بنەڕەتی چ مافێک بە ژنان دەدات، یاسای ئاسایی چ سنووردارکردنێک فەرز دەکات، بنەمای فەرمیی ئەم سنووردارکردنە چییە و ئایا دەکرێت لە دژی ئەم سنووردارکردنە، لەسەر بنەمای بنەما دەستوورییەکانی یەکسانی و مافەکانی ژنان، ناڕەزایی دەرببڕدرێت؟

 

بەم شێوەیە «یەکسانیی مەرجدار» ئەنجامی ئەم توێژینەوەیە نییە، بەڵکو خاڵی دەستپێکییە. ئەگەر دەستووری بنەڕەتی باس لە یەکسانیی نێوان ژن و پیاو بکات، دەبێت هەر جۆرە جیاوازییەکی یاسایی لەنێوانیان ڕوون بکرێتەوە. ئەگەر ئەم جیاوازییە پشت بە بنەما ئیسلامییەکان ببەستێت، دەبێت لێکدانەوەی ئەم بنەمایانە و ئەو دامەزراوەیەی بەرپرسیارە لە دیاریکردنیان، بە ڕوونی ئاشکرا بکرێن. هەروەها ئەگەر جیاوازییەکە لە یاسا ئاساییەکانەوە سەرچاوە بگرێت، دەبێت بەپێی ئەرکەکانی دەستووری بنەڕەتی سەبارەت بە مافە یەکسانەکان و لابردنی جیاکاری هەڵبسەنگێنرێت.

 

لە ئەنجامدا، ڕەخنەکان سەبارەت بە مافەکانی ژنان لە کۆماری ئیسلامیی ئێراندا تەنها ئەو کاتە تایبەتمەندییەکی جدیتر و بنەڕەتیتر وەردەگرن کە یاسا خۆی وەک پێوەرێک بۆ هەڵسەنگاندنی یاسا بەکاربهێنین. بە دانانی بنەمای یەکسانی لەبەرامبەر یاسا جیاکارەکان و بە بەراوردکردنی ئەرکی دەوڵەت بۆ لابردنی جیاکاری لەگەڵ ڕێساکانی جیاکار، و بە دانانی بەڵێنی دەستووری بۆ پاراستنی مافەکانی ژنان لەبەرامبەر ئەو کردارەی کە بە ڕێگەی یاسا ئاساییەکان لە ژیانی ڕاستەقینەدا بەسەر ژناندا دەسەپێنرێن.

لەو خاڵەدا چیتر تەنها گفتوگۆکردن لەسەر چەمکی «یەکسانی» لە ناوەڕۆکی دەستووری بنەڕەتی بەس نییە، بەڵکو گفتوگۆکردن لەسەر سنوورە ڕاستەقینەکانی ئەو یەکسانییە و میکانیزمە یاساییەکانی سنووردارکردنی دەبێتە شتێکی گونجاو.

 

سەرچاوە

دەستووری بنەڕەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران، لە ساڵی ١٩٧٩ پەسەند کراوە و لە ساڵی ١٩٨٩دا گۆڕانکاری و دەستکاریکردنی تێدا کراوە.

 

بەتایبەتی مادەکانی ٣، ٤، ١٩، ٢٠، ٢١، ٧٢، ٩٤، ٩٦ و ٩٨.

 

بۆچوونی ئەنجوومەنی پارێزەرانی دەستووری بنەڕەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران سەبارەت بە مادەی ٤ی دەستووری بنەڕەتی، ژمارە ١٩٨٣ و ٢٨ی نیسانی ١٩٨١.

 

لەو بۆچوونەدا، ئەنجوومەنی پارێزەران ڕوونی کردووەتەوە کە یاسا و ڕێسا و ڕێنماییەکان لە هەموو بوارەکاندا دەبێت لەگەڵ حوکمە ئیسلامییەکان بگونجێن و دیاریکردنی ئەمەش دەکەوێتە سەر شانی فەقیهەکانی ئەنجوومەنەکە.