ستراتیژێکی نوێ بۆ پاراستنی ژینگە
شایی ئاوات- بەڕێوەبەری فەرمانگەی ژینگەی سلێمانی
لە سەردەمێکدا کە گۆڕانی کەشوهەوا، پیسبوون، کەمبوونەوەی سەرچاوە ئاوییەکان و فراوانبوونی شارستانییەتەکان، بوونەتە یەکێک لە گەورەترین هەڕەشەکانی سەر ژیانی مرۆڤ، ژینگە تەنها بابەتێکی تەکنیکی نییە، بەڵکو پرسێکی ئاسایشی نەتەوەیی، تەندروستی و ئابوورییە، لەم بارودۆخەدا، بەڕێوەبەرایەتی ژینگەی سلێمانی هەنگاوێکی گرنگی ناوە بۆ گواستنەوە لە شێوازی کارکردنی رۆژانە بۆ ستراتیژیی درێژخایەن ئامانجیشی پاراستنی سروشت و ژینگەی پارێزگاکەیە.
سلێمانی، وەک نموونەیەکی زانستی، رۆشنبیری و شارستانی، زیاتر لە هەر کاتێک پێویستی بە سیاسەتێکی ژینگەیی هەیە کە لەسەر بنەمای زانست، هاوبەشکاری و بەڕێوەبردنی دروست دابمەزرێت، هەر بۆیە ستراتیژە نوێیەکە تەنها بەرنامەیەکی سەر کاغەز نییە، بەڵکو دیدگایەکی نوێیە بۆ چۆنیەتی پاراستنی سروشت و پاراستنی مافی نەوەکانی داهاتوو.
ئەم ستراتیژە چەند ئامانجێکی سەرەکی لەخۆدەگرێت وەک:
*پاراستنی ناوچە سروشتییەکان و کەمکردنەوەی دەستدرێژی بۆ سەر دارستان، سەرچاوە ئاوییەکان، هەروەها چاودێری وردتر بۆ سەرچاوەکانی پیسکردنی هەوا و ئاو، زیادکردنی رێوشوێنی یاسایی دژی هەر کەس و دامەزراوەیەک کە زیان بە ژینگە بگەیەنن.
*بەڕێوەبەرایەتی ژینگەی سلێمانی هەوڵدەدات هۆشیاریی ژینگەیی لەنێوان هاوڵاتیاندا بەرز بکاتەوە، چونکە پاراستنی ژینگە تەنها ئەرکی حکومەت نییە، بەڵکو هاوبەشبوونی هەموو تاکەکانی کۆمەڵگەیە، ئەگەر خوێندنگە، زانکۆ، میدیا، رێکخراوە مەدەنییەکان و خێزانەکان هاوکاری بن، ئەوا پاراستنی سروشت دەبێتە بەشێک لە کەلتوری ژیان.
*بەکارهێنانی تەکنۆلۆژیای نوێ، سیستمی چاودێری دیجیتاڵی، درۆن، داتای ژینگەیی، دەتوانێت یارمەتیدەربێت بۆ دیاریکردنی شوێنە مەترسیدارەکان، پێشبینی هەڕەشە ژینگەییەکان و وەرگرتنی بڕیارە خێرا و زانستییەکان، ئەمە هەنگاوێکە بۆ گواستنەوە لە بەڕێوەبردنی کلاسیکییەوە بۆ بەڕێوەبردنی ژیرانە و مۆدێرن.
*لەڕووی ئابووریشەوە، ژینگە و گەشەپێدان دوو دژ بە یەکتر نین، ئەگەر پلانەکانی گەشەپێدان لەگەڵ پاراستنی سروشت هاوسەنگ بکرێن، دەتوانرێت هەردوو ئامانج بەدەست بهێنرێت، هەم وەبەرهێنان و هەم پاراستنی سروشتی جوانی سلێمانی. جێبەجێکردنی پرۆژەی سەوز، فراوانکردنی رووبەری دارستانەکان، پاڵپشتیی وزەی پاک و سیستمی نوێی بەڕێوەبردنی پاشماوە، دەکرێت ببنە بنەمای ئەم گۆڕانکارییە.
*هاوکاریکردن لەنێوان بەڕێوەبەرایەتی ژینگە، شارەوانییەکان، زانکۆکان، رێکخراوە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان و کەرتی تایبەت، یەکێکە لە گرنگترین هۆکارەکانی سەرکەوتنی ئەم ستراتیژە، ژینگە بە هاوبەشکاری دەپارێزرێت، نەک بە هەوڵی تەنها لایەنێک.
ئەمڕۆ، کاتێک جیهان بە خێرایی بەرەو ئابووریی سەوز و گەشەپێدانی بەردەوام دەڕوات، سلێمانیش دەتوانێت بە هۆی ئەم ستراتیژە نوێیەوە ببێتە نموونەیەک بۆ پارێزگاکانی دیکەی کوردستان، نموونەیەک کە تێیدا گەشەپێدان و پاراستنی سروشت هاوتەریب بڕۆن.
لە کۆتاییدا، پاراستنی ژینگە تەنها پاراستنی دار و چیا و ئاو نییە، پاراستنی تەندروستی، ئابووری، جۆراوجۆریی ژیانی ئاژەڵ و رووەک و مافی نەوەکانی داهاتووشە، ئەگەر ستراتیژە نوێیەکەی بەڕێوەبەرایەتی ژینگەی سلێمانی بە پلان، چاودێری، شەفافیەت و هاوبەشبوونی کۆمەڵگە جێبەجێ بکرێت، دەتوانێت بناغەی داهاتوویەکی سەوزتر و ژینگەیەکی پاکتر بۆ سلێمانی مسۆگەر بکات.
پێویستمان بە ستراتیژێکی ژینگەیی هەیە کە تەنها وەڵامی کێشەکانی ئەمڕۆ نەبێت، بەڵکو میراتێکی بەردەوام بێت بۆ نەوەکانی داهاتوو، چونکە پاراستنی سروشت، پاراستنی ژیانە.