jinên ku di medyayê de dixebitin.

Navenda Nûçeyan – Tundiya dîjîtal li dijî rojnamevanên jin dibe sedema astengiyeke mezin ku azadiya medyayê û ewlehiya jinên di warê rojnamegeriyê de dixebitin, tehdît bike. Gelek ji wan rastî kampanyayên organîzekirî yên çavtirsandin, teşhîr û heqaretê bi riya platformên dîjîtal tên, nexasim bi nebûna qanûnên ku hawirdorek medyayê ya bi ewle ji bo jinan mîsoger bike.

‘Zordariya sîber li dijî rojnamevanên jin di rêjeyek metirsîdar de zêde bûye’

Ofîsa Neteweyên Yekbûyî ya ji bo Koordînasyona Karûbarên Mirovî (UN Women) di raporek nû de ragihand ku zordariya sîberî ya li dijî rojnamevanên jin bi rêjeyek metirsîdar zêde dibe û diyar kir ku bandorên psîkolojîk ên girantir li ser jinên di medyayê de dixebitin dike.

‘Zekaya çêkirî bûye sedema zêdebûna alozî û gefan’

NY’ê duh, bi raporek diyar kir ku tundiya dîjîtal a li dijî rojnamevanên jin di demên dawî de du qet zêde bûye û hişyarî da ku pêşveçûna bilez a teknolojiyên zekaya çêkirî bûye sedema zêdebûna gefên mezin.

‘Rêjeya giliyan du qet zêde bûye’

Raporê destnîşan kir ku rêjeya giliyên ku rojnamevanên jin li dijî daîreya polîsan tomar kirine li gorî sala 2020’an du qet zêde bûye û gihîştiye ji sedî 22. Her wiha rapora NY’yê destnîşan kir ku ji her çar jinan yek ji ber vê tundiyê dikeve depresyonê û di nava fikaran de ye. Ev yek jî bûye sedem ku ji sedî 45 rojnamevanên jin çalakiyên xwe li ser platformên ragihandinê yên dîjîtal kêm bikin.

Gefên sîstematîk

Desteyê diyar kir ku wêneyên taybet ên ji sedî 12 ji rojnamevan û parêzvanên mafên mirovan ên jin bêyî razîbûna wan hatine weşandin û ji sedî 6 bûne hedefên êrîşên teknolojiya (deepfake) ku bi zekaya çêkirî di wêne û dengan de bikar tîne. Ev yek wekî hewldanek ji bo bêdengkirina jinan di jiyana giştî de û xirabkirina navûdengê wan ê pîşeyî û kesane ye.

Rojnamevanên jin mafên ku bi zehmetî bi dest xistine bêdeng bi kar tînin

Ofîsa Jinan a Neteweyên Yekbûyî hişyarî da ku zekaya çêkirî mafên jinan ên bi zehmetî hatine bidestxistin têk biriye û destnîşan kir ku di heman demê de, nêzî ji sedî 22 rojnamevanên jin di karên xwe yê profesyonel de ji bo parastina xwe ji êrîşên rêxistinkirî di jîngeha dîjîtal de bi awayekî bêdeng bi kar tînin.

‘1.8 milyar jin li seranserê cîhanê bi gefên sîber re rû bi rû ne’

Desteyê tekezî li ser pêwîstiya bi hebûna zagonên bi bandor ji bo pêşîlêgirtina tundiya bi riya sîber tê kirin were girtin kir. Rêxistinên mafên mirovan û UNESCO’yê berê hişyarî dabûn ku ji ber nebûna parastina zagonî nêzî 1.8 milyar jin li seranserê cîhanê bi gefên sîber re rû bi rû ne û bêparastin dimînin.