Pêşenga bîrkarî û felsefeyê ya serdema kevnar: Theano ya Croton

Theano ya Croton bi tevlîbûna xwe ya dibistana Pîsagor geş bû. Ew ne tenê bi xebatên xwe yên zanistî her wiha bi berdewamiya perwerdeya jinan piştî Pythagoras û banga xwe ya ji bo azadiya rewşenbîrî bûye semboleke dîrokî.

Navenda Nûçeyan – Her çiqas hebûna jinan di perwerde û jiyana rewşenbîrî de di serdema kevnar de bi sînor bû jî Theano ya Croton wekî yek ji pêşengên di warê matematîk û felsefeyê de derket pêş. Tê texmînkirin ku di navbera salên 600-550 BZ de jiyaye lê agahiyên li ser jiyana Theano bi piranî li ser çavkaniyên paşîn in.

Theano bi têkiliya xwe ya bi Pythagoras re tevlî çerxa rewşenbîrî ya Pîsagor bû, ji bilî xwendinên xwe yên bîrkariyê, bi geometrî, muzîk û felsefeyê re jî eleqedar bû. Bi pejirandina nêzikatiya Pythagoras a ravekirina rêzika gerdûnê bi riya hejmaran, Theano her wiha ramana ji nû ve vejîna giyanê parast.

Tê ragihandin ku piştî mirina Pythagoras, wê roleke girîng di rêveberiya dibistanê de girtiye ser xwe û bi taybetî beşdarî perwerdeya keçan di bîrkarî de bûye.

Gotina ku ji Theano re tê gotin, "Jineke ku nafikire, hespê kovî be çêtir e," wê wekî kesayetek sembolîk ku girîngiyê dide azadiya rewşenbîrî ya jinan, piştrast dike.