Kobanê – 9'ê Cotmehê salvegera 7'emîn a êrîşa Tirkiyê ya li ser Serêkaniyê û Girê Spî ya di sala 2019'an de li gundewarên parêzgeha Hesekê ye. Ev êrîş bû sedema dagirkirina her du bajaran û koçkirina bi hezaran niştecihan. Di nav vana de binpêkirinên li dijî sivîlan û windakirina mal û milkên wan jî hene.

Koçberkirina sivîlan a ber bi kampa Til el-Seman a li gundewarê Reqayê ku di 22'yê Mijdara 2019'an de ji bo bicihkirina koçberên ji bajarê Serêkaniyê hatibû damezrandin, berdewam kir. Di 6'ê Çileyê de, êrîşên li ser Reqa, Tebqa û kampa Til el-Seman niştecih neçar kirin ku dîsa ber bi bajarê Kobanê ve birevin.

Ajansa me êş û azarên niştecih û jinên bajarê Serêkanî belge kir ku koçberî "Muzexaneya Berxwedanê" ya li Kobanê bûn, li wir neçar man ku di nav kavil û wêraniyê de bijîn û ew ji bo xwe û zarokên xwe kirine stargehek. Tevî şert û mercên dijwar ên koçberiyê jî, ew bi ax û welatê xwe ve girêdayî ne, bi hêviya vegera bi ewle li malê dijîn.

‘Bi salan e em li benda vegerê dijiyan’

Eliya Mihemed Elî 60 salî ye û koçberek ji bajarê Serêkaniyê ye. Eliya got ku rêwîtiya wê ya koçberiyê 7 sal berê piştî êrîşên li ser bajarê wê dest pê kiriye. Eliya, ketina nêzîkî 200 wesayîtên leşkerî ya nav gundê wê El-Şe'ba bi bîr xist, ku alên Tirkiyeyê û alên kesên ji aliyê wan ve hatine kirêkirin, bilind dikirin. Eliya wiha got: “Ev yek bi girtin û binpêkirinên li dijî sivîlan re hevdem bû, ku di nav niştecihan de tirs çêkir û wan neçar kir ku malên xwe biterikînin û ji bajarê xwe birevin.”

Derbarê koçberbûna xwe de, Eliya Elî ragihand ku malbata wê di destpêkê de berê xwe daye gundên li gundewarê Kobanê, nêzîkî du salan di navbera wan de geriyane, berî ku biçin kampa "Tal al-Saman". Eliya da zanîn ku li wir nêzîkî 5 salan bi hêviya ku vegerin malên xwe û bi ewlehî bijîn derbas kirine.

Êşa wan ji dema ku malên xwe terikandine ve didome

Eliya lê zêde kir ku êrîşên li ser Reqa û gundewarê wê ew neçar kirine ku dîsa ber bi Kobanê ve birevin. Eliya got, li wir bi şert û mercên dijwar ên serma û berfê re rûbirû mane û ev agahî dan: “Em neçar man ku nêzîkî du mehan li gel xizmên hevjînê min bimînin, ji ber ku nêzîkî 30 kes di yek odeyê de dijiyan. Êşa me ji dema ku em ji malên xwe derketine heta îro berdewam dike.”

Di xaniyên wêran de liberxwe didin

Eliya Elî got ku malbata wê niha li "Muzexaneya Berxwedanê" ya li Kobanê dimîne, li wir wan xaniyekî nîv zirar dîtiye peyda kiriye. Malbatê ew xanî tamîr kir, derî, paqijî, elektrîk û av bi ewle kirin da ku bikaribe lê bimîne. Eliya destnîşan kir ku hê jî pêdiviyên bingehîn di xanî de tunene, ji ber ku zivistanê ava baranê diherike hundirê malê. Eliya Elî di dawiya gotinên xwe de tekez kir ku rêwîtiya wan a koçberiyê tijî êş û azar bûye û wiha got: “Lê ez û malbata xwe, di mafê xwe yê vegera bi ewle ya bo bajar û malên xwe de israr dikin. Tevî ku em dizanin ku xaniyê me bi tevahî wêran bûye. Ez bang dikim ku rêya li ber vegera kesên koçber bo erd û malên xwe, bê vekirin.

Ji malbatek 2 kes winda ne

Emîna Qadir jî ji gundê "El-Şebaa" yê bajarê Kobanê ye. Emîna da zanîn ku şeva 9'ê Cotmeha 2019'an berî ku serê sibehê karwanên leşkerî yên ku bi balafirên Tirkiyê re dihatin dîtine, malbatê dengê top û guleyan bihîstiye. Emîna Qadir li gotina xwe zêde kir ku bombebaranê gund hedef girtiye û di encamê de du birayên hevjînê wê û xizmên wan li ber çavên wan birîndar bûne. Di heman demê de her du birayên hevjînê wê heta îro jî winda ne, ev yek bûye sedem ku malbat ji tirsa zarokên xwe gund biterikîne. Emîna ragihand ku hevjînê wê ku wê demê li ser karê xwe bûye, birîndar bûye û nêzîkî mehekê winda bûye, berî ku ew ji bo dermankirinê veguhezîne Kobanê û paşê jî Tebqayê. Li wir malbat paşê karîbû pê re têkilî deyne û bizanibin ku ew hîn sax e.

Emîna Qadir anî ziman ku rêwîtiya koçberiyê bi çûyîna gundê El-Celebiye li gundewarê rojhilatê Kobanê dest pê kiriye, dû re jî gundê Mîla. Li wir malbat di navbera gundan de bar kir û neçar ma ku li ser rêyan û dibistanan razê, berî ku çend mehan şûnda koçî kampa Til el-Samanê bike. Emîna zêde kir ku jiyan li kampê dijwar bû, ji ber ku malbatê zivistanê ji baran û sermayê û havînê ji germê dikşand.

Piştî nêzîkî 6 salan li kampê, malbat piştî êrîşên li ser Reqa û derdora wê neçar ma ku dîsa bireve. Ber bi bajarê Kobanê ve çû, li wir çend mehan li dibistanan ma.

'Zarokên me zarokatiyek ji ber trajediya koçberiyê westiyaye dijîn'

Emîna Qadir ragihand ku jiyan li dibistanan pir dijwar e û wiha bidawî kir: “Bi taybetî ji bo zarokan. Ji ber vê yekê em hatin Muzexaneya Kobanê û me xaniyek nûjen kir da ku em tê de bijîn. Êşa koçberiyê ji bo xelkê deverên dagirkirî bes e. Em dixwazin vegerin mala xwe. Zarokên me hewceyê jiyanek bi ewle û xaniyek aram in. Zarokên me ji ber koçberiyê ji malekê ber bi maleke din û ji gundekî ber bi gundekî din travmayên psîkolojîk dijîn.”

Tevî hevpeymanan dosyeya vegerên koçberan tê paşguhkirin

Ji bilî Girê Spî, Tirkiyeyê bajarên Efrîn û Serêkaniyê dagir kirin. Li gorî peymana 29'ê Çile ya di navbera Hikûmeta Demkî ya Sûriyeyê û Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD) de ku vegera koçberan bo malên xwe destnîşan kir, vegera niştecihên Efrînê dest pê kiriye û niha amadekariyên ji bo vegera niştecihên Serêkaniyê têne kirin. Lê mijara vegera niştecihên Girê Spî hê jî di bin nîqaşê de ye, bê garantî an mekanîzmayên zelal ji bo mîsogerkirina vegera wan a bi ewle ya ji bo bajarê xwe.