سۆرگوڵ شێخۆ

 

قامیشلۆ- ڕۆژی ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢، ناگیهان ئاکارسەل، نوسەر و ڕۆژنامەنووس لە هێرشێکی چەکداریدا لە شاری سلێمانی باشووری کوردستان کرایە ئامانج، هەرچەندە ٤ ساڵ بەسەر مردنی ناگیهان تێپەڕیوە، بەڵام تا ئێستا بکوژانی ناگیهان نەدراونەتە دادگا و ڕاپۆرتی دۆسیەکەی نەکراوەتەوە.

 

زەهریبان حسێن، ئەندامی ئەکادیمیای ژنۆ؛ۆژی لە ڕۆژئاوای کوردستان، کە پەیوەندی و کارکردنی لەگەڵ ناگیهان ئاکارسەل بە شێوەی ئۆنلاین هەبووە، سەبارەت بە کار و کەسایەتی و ژیانی بۆ ئێمە قسەی کرد.

 

"هەوڵیدا مێژوو و ناوی هۆشیاری شاراوەی پیاوسالاری ڕۆشن بکاتەوە"

 

زەهریبان حسێن لە سەرەتادا ئاماژەی بەوەشکرد، کە ناگیهان هەمیشە کاری ژنانی لە شەپۆلەکانی مێژوودا ڕۆشن دەکردەوە، کە لە ژن شاردرابووە و وتی: ناگیهان هەمیشە هەوڵی ڕۆشنکردنەوەی ئەو هۆشیارییە پیاوسالارییەی دەدا کە هەموو ئەو پێشەنگ و گۆڕانکاریانەی شاردوەتەوە کە ژنان لە مێژووی ئەمڕۆدا کردوویانە، ئەو ویستویەتی بە هەمووان بڵێت، لە هەر کوێیەک بن، ژنان هەنگاوی گەورەیان لە شۆڕش و مێژوودا ناوە و لە سایەی کاری ئەو ژنانەدا گەیشتوینەتە ئەمڕۆ.

 

"تەنها بە یەک چاو سەیری ژیانی نەدەکرد"

 

زەهریبان حسێن باسی ئەو ساتانەی کرد کە چاوی بە ناگیهان کەوتووە بە زەردەخەنەیەکەوە و وتی: هیچ شتێکی بە زۆرەملێ نەبوو، هەموو شتێکی بە خۆشەویستی و متمانەوە ئەنجام دەدا، هاوڕێیەکی هێندە بوو کە خەڵک بێزار نەدەبوون لە هاوڕێیەتییەکەی، چونکە زۆر قووڵ بوو و تەنها بە یەک چاو سەیری ژیان نەدەکرد، سەرسام بوو بە مێژوو و ڕابردوو و داهاتووی مرۆڤەکان، لێکۆڵینەوەی لەو دەروون و ڕووداوانە کرد کە تێیدا ژیاوە، کات و شوێنی ڕووداوەکە و گەیشتن بە ئەنجامێک، ئەمەش بۆ ئێمە بوو بە پسپۆڕییەک، نەک یەکسەر بڕیار لەسەر ڕووداوێک یان کەسێک بدەین، بەڵکو هەموو وردەکاری و نوانسەکانی بپشکنین و بەم شێوەیە بگەینە بڕیارێک.

 

یەکێک لە چەمکە بەناوبانگەکانی "ژنۆلۆژی"یە

 

زەهریبان حسێن وتەیەکی زۆر بەناوبانگی وەبیرهێنایەوە و وتی: ژنۆلۆژی یەکێکە لە وتە بەناوبانگەکانی هەڤاڵ ناگیهان، ماوەی چوار ساڵە هاوڕێکەمان بە ناوی ڕۆژانی ژنۆلۆژی ناگیهان ئاکارسەل یاد دەکەینەوە، چونکە ئەو پێیوابوو هەموو شتێک لە گەردووندا وزەیە و وزە پەیوەستە بە ژنانەوە، بەم شێوەیەش زاراوەی ژنۆلۆژی داهێنا، واتە ئەو وزەی ژنانە کە هەموو شتێک لە گەردووندا بە دەوریدا دەسوڕێتەوە، چونکە جەستەی ژن زیاتر لە سروشت دەچێت، لە سووڕی مانگانە، ئەو خوێنەی کە لە جەستەماندا دەسوڕێتەوە و دێتە دەرەوە، ئەمەیە کە ئەو ویستویەتی وا لە ژنان بکات باوەڕیان پێبکەن.

 

دۆزینەوەی ئەو ژنانەی کە بە زمانی باڵندە قسە دەکەن

 

زەهریبان حسێن ئاشکرای دەکات کە ناگیهان گوندێکی لە عەفرین دۆزیوەتەوە کە ژنان بە زمانی باڵندە قسەیان دەکرد و وتی: یەکێک لە دامەزرێنەرانی ژژی لە عەفرینی ڕۆژئاوای کوردستان، شەهید ناگیهان بووە و لەوێ زۆر شتی دۆزیوەتەوە، ئەو ویستویەتی بزانێت بەردێک چۆن دروست بووە و لە چ سەردەمێکەوە هاتووە لەگەڵ مێژووەکەی، چونکە لە هەموو ساتێکدا واتای بە ژیان دەبەخشی، هەمیشە لە ناو خەباتێکدا بوو بۆ پەرەپێدانی ئەم زانستە، چ خۆی و چ ژن.

 

"هەموو سنوور و تۆمارەکانی بەزاندبوو"

 

زەهریبان حسێن باسی لەوەش کرد، کە نەک هەر ناگیهان، زۆرێک لە سەرکردەکانی کورد لە کوردستان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان کرانە ئامانج، هەروەها ئاستی کاریگەریی کار و خەبات و پڕۆژەکانیان دەربڕی، وتی: زۆرێک لە سەرکردەکانی ژنان کە پێشەنگایەتیان کرد لە گۆڕینی داب و نەریتە قووڵ و ڕەگداکوتاوەکانی کۆمەڵگە کرانە ئامانج، لەوانە هەڤرین خەلەف، لەیلا ئاگری، زەهرا بەرکەل و چەندین کەسی بەناوبانگی دیکە ژنان، لە زۆر ساتەکانی ژیانماندا کە دەڵێی نەخێر بە بنەماڵە و خێڵ و کۆمەڵگەکەت و نەخێرەکەت قبوڵ ناکرێت و هێرش دەکرێتە سەر، دەکرێت هێرشێکی هزری یان جەستەیی بێت، ناگیهان خۆی ئەم هێڵەی بڕیبوو، هەر بۆیە کرایە ئامانج.

 

هاوڕێیانی ناگیهان چۆن پەیامی کوشتنەکەیان خوێندەوە؟

 

زەهریبان حسێن سەرنجی بۆ ئەو پەیامەی ڕاکێشا کە ئەو کەسانەی ناگیهانیان کوشت و وتی: پەیامی دوژمن بە ئامانجگرتنی ناگیهان ئەوەیەئەگەر ببیتە ژنێکی زانا و پێشەنگ، چارەنووست وەک ئەو دەبێت، ئەوان دەیانویست ترس لە ئێمەدا دروست بکەن بۆ ئەوەی زیاتر نەکەین و هەنگاو نەنێین و نەچینە دەرەوە و زانا نەبین، بەڵام لە لێکۆڵینەوەمان لە مێژوودا دەبینین کە هەر جارێک ژنان لە شۆڕشەکاندا سەریان هەڵداوە و ویستوویانە گۆڕانکاری بکەن، کراونەتە ئامانج، لەو پەیامەوە ئەوەمان وەرگرت کە هێندەی تر کار دەکەین و خەونەکانمان بەدی دێنین.

 

"ژنانی سەدەی داهاتوو و دوو سەدەی داهاتووش ناگیهان دەخوێننەوە"

 

زەهریبان حسێن جەختی لە گرنگی خوێندنەوە و تێگەیشتن لە ژیانی ناگیهان ئاکارسەل کردەوە و ڕایگەیاند، کە ڕۆژێک دێت بیرەوەرییەکانی دەنووسم، بۆ ئەوەی ئەو ژنانەی دوای دێن بتوانن مێژووی ژنانی ئەمڕۆش بخوێننەوە و لەگەڵ میراسی درێژخایەنیان سوود لە سەرکەوتن و ئەزموونەکانیان وەربگرن، وتی: دوای سەدەیەک یان دوو سەد ساڵێکی تر، ئەو ژنانەی کە دێن، دەخوێننەوە و لە ژیانی ناگیهان تێدەگەن و دەبێتە هێزێکی گەورە بۆیان کە درێژە بە ژیانیان بدەن و بەو هێزە گەشە بکەن.

 

"ناگیهان وتی کە نابێت ژنۆلۆژی لە یەک شوێن بەجێبهێڵین"

 

زەهریبان حسێن وتەیەکی ناگیهانی وەبیرهێنایەوە کە وتی: نابێت ژنۆلۆژی لە یەک شوێن بەجێبهێڵین، و خەون و خواستەکانی خۆی بەم شێوەیە دەربڕی، کە پێشتر دەیەت؛ ژنۆلۆژی ببێت بە ماڵی هەموو ژنانی جیهان، هەموو ژنێک پێویستە لانیکەم ئەگەر لێی نەکۆڵێتەوە گوێبیستی ژنۆلۆژی ببێت، ئێمە پێمان وایە ژنۆلۆژی چارەسەر بۆ زۆرێک لە کێشەکانی کۆمەڵگە دەدۆزێتەوە، هەروەها ناگیهان دەیویست هەموو ژنێک لە زانستی ژنۆلۆژی بخوێنێت بۆ ئەوەی چارەسەری درێژخایەن بۆ ژیانی بدۆزێتەوە، هەروەها چارەسەری بۆ نەوەکانی دوای ئێمە بدۆزێتەوە بۆ ئەوەی بتوانن بە ئارامی و ئازادی بژین.

 

 

خەونی ئەو: ناوەندەکانی ژنۆلۆژی لە هەموو شوێنێکدا بن

 

زەهریبان حسێن ئاماژەی بە خەونەکانی ناگیهان کرد و وتی: ناگیهان ویستویەتی لە هەموو شوێنێک سەنتەری ژنۆلۆژی هەبێت، نەک تەنها لە یەک و دوو شوێن سنووردار بێت، ئەو ویستویەتی بچینە کوردستان و لەوێ سەنتەری ژنۆلۆژی بکەینەوە، بۆ ئەوەی سەنتەرەکە ببێتە شوێنێکی مەبەست بۆ هەموو ژنان، بۆ هاوبەشکردنی بیرۆکە و نووسین و هاوبەشکردنی خەون و ئاواتەکانمان لەگەڵ یەکتر بۆ ئەوەی بتوانین پێکەوە هەنگاوی گەورە بنێین.

 

بۆ بەدیهێنانی خەونی نیوە تەواو

 

زەهریبان حسێن جەختی لە وەدیهاتنی خەونە نیوە تەواوەکانی ناگیهان کردەوە و لە کۆتایی قسەکانیدا وتی: کاردەکەین بۆ کردنەوەی پەرتوکخانەکان کە پەرتوکی ژنانیان تێدایە نەک تەنها لە ناوچەکانمان،

بەڵام لە سووریاش بە گشتی و ئێمە لە ململانێیەکدا دەبین تا ئەو کاتەی پزیشکی ژنان دەبێتە ماڵی هاوبەشی کۆمەڵگە، لە مێژوودا ژنانی وەک نفرتیتی و کلیۆپاترا زۆرن و بۆ منیش ناگیهان ئاکارسالیش هەر یەکە، بۆ من بینینی و کارکردن لەگەڵیدا لە گەشەکردنی نەخۆشییەکانی ژنان جێگەی شانازییە، ژیان لەگەڵ ناگیهان ژیانێکی ئاسایی نەبوو، ژیانی فێربوون و ئەزموون بوو لە هەموو ساتێکدا، خۆزگە ئەمڕۆ دەمانتوانی لەگەڵیدا ئەمە بژین، بۆئەوەی پزیشکی ژنان تەنها لە ناوچەکانمان نەمێنێتەوە، بەردەوام دەبین لە هەوڵەکانمان بۆ پەرەپێدانی لە سووریا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان.