MUNA TOKA

Lîbya – Di bîranînên helbestvan Walaa al-Bata de Xeza qet winda nabe, berovajî vê, hebûna wê di helbestên wê de wekî welatek, bîranînek û malbatek ku wê li dû xwe hiştiye xurtir dibe. Dema ku ew hewl dide jiyana xwe ji sirgûnê ji nû ve ava bike, wekî dayîkek û jinek, helbest ji bo wê dibe amûrek ku li hember nebûnê li ber xwe bide û tiştê ku ji welatê wê maye biparêze.

"Ez gazî sermaya strana xwe dikim, da ku bi êşa balîfê min ji xewa min şiyar bike

Ez diqîrim dema ku ez ji hêla hesretê ve têm kuştin

Û xemgînî dilê min diqelişîne

Û ew berdewam dike, ji hin birînên min kêfê digire

Û ez xwe dixapînim ku ez difikirim ku her tişt normal e."

Nasnameya wê ya wêjeyî û berhemên wê

Walaa Al-Bata helbestên xwe dixwîne û tirs vedigere çavkaniya xwe ya bingehîn Xezayê. Ew li ser wêneya malbat û welatê xwe rawestiyaye, dû re helbesta xwe berdewam dike: "Heke tiştek ji wan bixe, ez ê wekî xwe nemînim."

Di dengê wê de Xeza ne tenê cihekî dûr e, her wiha di helbestê de hebûneke domdar e, bîranînek e, tirseke rojane ye ji bo kesên ku wê li dû xwe hiştine. Ji dema ku di sala 2015’an de gihîştiye Ewropayê, dema ku ew hewl dide jiyaneke nû li dûrî malbata xwe wekî jin û dayîkekê ava bike, welatê wê di nivîsên wê de hîn bêtir berbiçav bûye.

Walaa Al-Bata helbestvanek û dayîkeke Filistînî ye û ji Şerîda Xezayê ye. Xwediya bawernameya masterê di wêje û rexneyê de ji Enstîtuya Lêkolîn û Lêkolînên Erebî ye û di 14 saliya xwe de dest bi nivîsandina helbestan kiriye. Wê li Zanîngeha Îslamî ya Xezayê pêşbirkên helbestan qezenc kir û di sala 2014’an de, digel 50 helbestvanên ji Şerîda Rojava û Şerîda Xezayê, beşdarî antolojiyeke helbestê ya hevkar a li ser mijara malbatê bû ku ji hêla Wezareta Çandê ya Filistînê ve hatî weşandin. Beşdar ji bo beşdariyên xwe hatin xelatkirin.

Îro, Walaa Al-Bata destnivîsa berhevokeke helbestan a nû ya li benda çapkirinê digire, lê têkiliya wê bi helbestê re guheriye.

Guhertina wateya nivîsandinê: Ji xwe îfadekirinê ber bi erkê neteweyî ve

Berî şer, ji bo Walaa al-Bata helbest cîhek ji bo xwe îfadekirinê, ji bo jiyan û ezmûna mirovan bû. Lê piştî şerê dawî, ew dibêje ku nivîsandin wateyek cûda girtiye: “Piştî şerê dawî, nivîsandin bûye erkek neteweyî, wekî berê ne luks e."

Ji ber vê yekê, Xeza di helbestên wê de bi xurtî cih digire. Ew behsa welatê xwe û hesreta xwe ya ji bo wê, malbata ku wê li dû xwe hiştiye û sirgûniya ku ew tê de ye dike. Ew her wiha li ser xwe û ezmûnên xwe wekî jinek û dayîkek ku li derveyî cihê ku ew lê dijî, dinivîse.

Ji bo Walaa al-Bata, Xezayê ne mijarek siyasî ya abstrakt e. Ew zaroktî, malbat, dibistan, bîranîn û her tiştê ku têkiliya wê bi cihê re şekil daye ye. Ji ber vê yekê, ew bawer dike ku welat ji her helbestek an berhevokek helbestan mezintir e, çi qas nivîsandin berfireh be jî.

Barê giran ê sirgûniyê ji bo jin û dayîkan

Walaa al-Bata jiyana xwe li Ewropayê wekî sirgûnî bi nav dike ji ber ku wê welatê xwe wekî hilbijartinek kesane, serbixwe ji şer û koçberiyê nehiştiye. Ew dibêje: "Em li vir li derveyî îradeya xwe ne, ne bi îradeya xwe ne.” Xwesteka wê ya herî mezin ew e ku welatê wê ewle bibe da ku ew bikaribe vegere û li wir bijî.

Sirgûnî ne tenê windakirina cihê rûniştinê ye, di heman demê de qutbûna ji tora têkiliyên ku jinan di jiyana wan a rojane de destek dikin jî, tê wateya ji dayîkek ku dikare alîkariyê bike, ji malbata ku serî lê bidin û ji hevalên ku beşek yekgirtî ya jiyana wan a adetî ne.

Walaa Al-Bata tenêtiyê ne wekî hestek demkî, wekî windakirina tora piştgiriyê ya ku jin li welatê xwe pê re fêr bûne pênase dike. “Jinek ku zarokek dûrî dayîk û malbata xwe mezin dike, bêyî çerxa malbatê ku dikare piştgiriyê bide wê, berpirsyariyên rojane digre ser milê xwe.”

Li ser bingeha ezmûna xwe, Walaa Al-Bata bawer dike ku dema ku li ser koçberiyê nîqaş tê kirin, pêwîst e ku ezmûnên taybetî yên jinan û bar û berpirsyariyên malbatî û hestyarî yên ji ber wan, li ber çav bên girtin. Tevî zehmetiyên sirgûniyê, wê li Ewropayê cîhek dît ku hişt ku ew dengê xwe yê helbestî ji nû ve kifş bike.

Ew dixwaze li ser welatê xwe, li ser jinên Filistînî hem li welatê xwe û hem jî li sirgûniyê, li ser jinên ku di şert û mercên dijwar de dijîn binvîse û alîkariya jinan bike ku xwe û ezmûnên xwe îfade bikin.

Ew hêvî dike ku dema wê ya li derveyî welêt di pêşerojê de berhem bide û dûrbûna ji welatê wê bibe cîhek ji bo xebat, nivîsandin û pêkanîna xewnan.

Weke rêyek ber bi welat ve helbest

Walaa Al-Bata vedigere helbestê, vê carê bêyî ku hewl bide welatê xwe diyar bike. Ew wê ji gotinan wêdetir dibîne. Di helbesta wê de, tirsa wê ya ji bo malbata wê bi tirsa wê ya ji bo welatê wê ve girêdayî ye. Her çend wêneya dayîkê bi wêneya welêt re hevwate dibe jî, helbest dibe qadeke ji bo îfadekirina tiştên ku di axaftinên asayî de gotina wan dijwar e.

"Ez ditirsim, ji ber vê yekê min aram bike

Niha ez ditirsim

Ji ber vê yekê min bi dil dorpêç bike

Ew li ser pişta te dimeşin

Li ser axa serkeftina te

Ji bombebaranê, ji mirinê."

Ji bo Walaa Al-Bata, helbest ji qadeke nivîsandinê bêtir xuya dike, ew rêyek e ku ew dikare ber bi welatê xwe ve biçe, çi qas dûr be jî.