Navenda Nûçeyan – HRANA’yê bi boneya Roja Cîhanî ya li Dijî Cezayê Darvekirinê ragihand ku di sala borî de herî kêm 2 hezar û 33 kes li Îranê hatine darvekirin û hatine tomarkirin; ev hejmar li gorî heyama berê ya wekhev ji sedî 29 zêde bûye, digel berdewamiya veşartina darvekirina cezayan û zêdebûna darvekirinên siyasî-ewlehiyê.

Li gorî rapora salane ya Yekîneya Îstatîstîkê ya Komeleya Çalakvanên Mafên Mirovan li Îranê, di navbera 10'ê Cotmeha 2025'an û 8'ê Cotmeha 2026'an de herî kêm 2 hezar û 30 kes li deverên cuda yên Îranê hatine darvekirin.

Ev hejmar encamên hezar û 857 raporan e. Li gorî rapora ku di 10'ê Cotmehê, Roja Navneteweyî ya Dijî Cezayê Mirinê de hatiye weşandin, hejmara darvekirinên di vê heyamê de hatine tomarkirin, li gorî hezar û 553 darvekirinên di heyama berê de, bi qasî ji sedî 29 zêde bûye. Ev hejmar her wiha ji navînîya 710 darvekirinên di deh heyamên raporê yên di bin nirxandinê de ji sedî 182 zêdetir e.

Li gorî raporê, ji hejmara giştî ya darvekirinan 47 jin bûn ku ev jî bi qasî ji sedî 2.3'ê hejmara giştî ya bûyerên tomarbûyî ye. Zayenda ji sedî 88.8'ê darvekiriyan mêr bû, di ji sedî 8.9'ê bûyeran de zayenda wan nediyar bû. Dîtinên HRANA’yê nîşan didin ku di heyama tê nirxandin de, bi navînî li Îranê her 4 saet û 21 deqeyan kesek hatiye darvekirin. Her wiha ji bo 230 kesan cezayê darvekirinê hatiye tomarkirin.

Di navbera kesên ku hatine darvekirin de jin hene

Di rapora HRANA’yê de, ji bilî tomarkirina darvekirina 47 jinan her wiha rapora dayîna cezayê darvekirinê ji bo herî kêm 16 jinan jî tê dayîn. Ev dane wêneyê hebûna jinan di her du qonaxên dayîn û pêkanîna cezayên darvekirinê de nîşan didin. Lê agahdariya ku di raporê de li ser zayendê tenê tê dayîn, hûrguliyên têr peyda nake da ku sûcdarî, rewşa dadwerî û şert û mercên dozên jinên darvekirî were lêkolînkirin. Ji ber vê yekê, li ser bingeha van statîstîkên giştî, ne gengaz e ku mirov li ser sedemên dayîn an pêkanîna cezayan di dozên wan de encamek derxe.

Çar darvekirinên têkildarî sûcên ku ji hêla kesên di bin 18 salî de hatine kirin

Dîtineke din a raporê qeydkirina çar darvekirinên kesên ku li gorî agahiyên piştrastkirî yên li ser nasname û dîroka dozên wan, di dema ku sûc hatiye kirin de di bin 18 salî de bûn, tekez dike. Ev statîstîk digel daneyên li ser jinên ku hatine darvekirin, pêwîstiya bi lêkolîneke berfirehtir a rewşa komên cuda yên cezayê darvekirinê li wan tê birîn, tekez dike. Lê rapor hûrgiliyên zayendî yên van çar dozan bi awayekî cuda diyar nake.

Veşartina cezayên darvekirinê

HRANA’yê diyar kiriye ku nêzî ji sedî 95 darvekirinên ku di vê heyamê de hatine tomarkirin bêyî di medyaya fermî de werin ragihandin hatine kirin û tenê nêzî ji sedî pênc bi riya çavkaniyên fermî yan navxweyî hatine ragihandin.

Sînordarkirinên heyî gihîştina agahdariyê her wiha lêkolîna serbixwe ya hûrguliyên dozan, di nav de rewşa jinên darvekirî jî dijwar dike. Li gorî komê, daneyên raporê li ser raporên HRANA’yê, toreke dilxwazan li seranserê welat, çavkaniyên vekirî yên piştrastkirî û agahdariya dadwerî ya fermî ne.

Xorasan Rezewî di amarên parêzgehê de di rêza yekem de ye

Di lêkolîna cihê darvekirinê de, parêzgeha Xorasan Rezewî bi 200 darvekirinan di rêza yekem de ye. Piştî wê Îsfehan bi 164 dozan û Alborz bi 123 dozan tê. Fars bi 119, Xuzistan bi 112 û Loristan bi 102 darvekirinan di rêza duyemîn de ne.

HRANA’yê tekez kir ku ev amarên li ser cihê girtîgeha ku ceza lê hatiye birîn hatine çêkirin û ne hewce ye cihê rûniştinê yê mehkûman an cihê ku sûc lê hatiye kirin nîşan bidin. Veguhestina girtiyan di navbera parêzgehan de dikare bandorê li ser belavbûna erdnîgarî ya amaran jî bike.

Gihîştina sînorkirî ya agahdariyê

Yekîneya Îstatîstîkê ya Komeleya Çalakvanên Mafên Mirovan li Îranê diyar kir ku daneyên raporê bi riya raporên HRANA’yê, tora dilxwazan, çavkaniyên vekirî yên piştrastkirî û agahdariya dadwerî ya fermî hatine berhevkirin. Komeleyê bal kişand ser gihîştina sînorkirî ya rêxistinên mafên mirovan ên serbixwe ya girtîgeh û dadgehan. Her wiha rêjeya zêde ya darvekirina kesên ku nehatine ragihandin, tekez kir ku divê amarên hatine weşandin wekî hejmara herî kêm a darvekirinan werin hesibandin ku dikarin werin belgekirin.