ناوەندی هەواڵ

 

لیبەرتاس لە کەفی دەریا وەک خوداوەندی جوانی لەدایک نەبووە، نە لە ڕەشەبای ئاسمان وەک خوداوەندی شەڕ لەدایک بووە، ئەو لە پرسیارە کۆنەکەیەوە لەدایک بووە کە دەتوانرێت چی لە مرۆڤەکان وەربگیرێت بەڵام ناتوانرێت بکڕدرێت: ئازادی.

 

لە ڕۆما کە هەردوو ئاغای ئازاد و کۆیلە بە موڵکی ئەو دادەنران، ئازادی لە شێوەی ژندا سەریهەڵدا. لیبەرتاس سەریهەڵدا، بە هێماکانی ڕزگاری. نازناوی ئازادی و عەصای هەڵگرتبوو. ئەو نوێنەرایەتی ئەو ساتەی دەکرد کە مرۆڤ لە پۆلی موڵکەوە بۆ ڕیزەکانی ئازادی تێپەڕی.

 

بەڵام لیبەرتاس لە ساتەوەختی لەدایکبوونیەوە، پارادۆکسێکی سەختی لەگەڵ خۆیدا هەڵگرتبوو؛ چۆن ئازادی لە کۆمەڵگەیەکدا کە لەسەر کۆیلایەتی دامەزراوە؟

 

ئاوێنەی سیاسەت و دەسەڵات

ڕەنگە هەر لەبەر ئەم هۆکارە بێت، وێنەکەی زیاتر بوو لە خوداوەندێک؛ بوو بە ئاوێنەیەکی سیاسەت.

 

کاتێک جولیۆس قەیسەر تیرۆر کرا، بکوژە کۆمارییەکان ڕایانگەیاند کە ئازادییان بۆ ڕۆما گەڕاندەوە بە دانانی وێنەی لیبەرتاس لەسەر دراوەکانیان، پاشان کۆمارەکە کەوتە خوارەوەو ئیمپراتۆرەکان هەڵسان، بەڵام ڕووخساری لیبەرتاس لەسەر دراوەکان مایەوە، وەک ئەوە وابوو دەسەڵات هەرچەندە بە توندوتیژی خۆی دەربخات، هەمیشە بۆ شاردنەوەی دڕندەیی دەسەڵاتدارییەکەی ناچار بووبێت ڕووی ئازادی قەرز بکات.

 

لە ڕۆمی کۆنەوە بۆ ئەوروپا و نیویۆرکی مۆدێرن

لیبەرتاس لەگەڵ ڕووخانی ڕۆما نەمرد، ئەو لە یادەوەریدا پارێزراو بوو و دوای چەندین سەدە، هەرکاتێک مرۆڤەکان پێویستیان بە ڕووخسارێک بوو بۆ نوێنەرایەتیکردنی خەونەکانی ڕزگارییان، دووبارە دەردەکەوتەوە.

 

لە ئەوروپای مۆدێرن، هێمای مێینە لە خوداوەندی ڕزگارکەرەوە گۆڕا بۆ ژنێکی شەڕکەر، دواتر لە فیلمی "ئازادی سەرکردایەتیکردنی گەل"ی دیلاکرۆکس و دواتر لە فیلمی ماریان کە هێمای فەرەنسایە دەرکەوت، لە کۆتاییدا زەریاکە بەزاند و گەیشتە نیویۆرک، ئارامتر و شکۆمەندتر. وەک پەیکەری ئازادی کە مەشخەڵی بەدەستەوەیە.

 

پارادۆکسی ئازادی و خەباتی مرۆڤایەتی

بەڵام لیبەرتاس گرنگترین پرسیاری خۆی بەجێدەهێڵێت: ئەگەر مرۆڤایەتی بەڕاستی لە ئازادی بێبەش بێت، بەڵام ئازادی تەنها وێنەیەکی جوان بمێنێتەوە، مانای چییە؟

 

لێرەدا گەشتەکەی واتایەکی گەورەتر لە خوداوەندێکی ڕۆمانی وەردەگرێت، گەشتی چەمکێکە کە بە تێپەڕبوونی کات گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە. لە ڕزگاری کۆیلە تا ئازادی هاوڵاتی، لە ڕزگاری گەلان تا خەونی یەکسانی و کەرامەتی مرۆڤایەتی.

 

ڕەنگە جوانترین پارادۆکسی ئەو ئەوە بێت، لە کاتێکدا مێژوو ئازادی لە شێوەی ژنێکدا دەخاتە ڕوو، ژنانی ڕاستەقینە نەک تەنیا بۆ ئەوەی ببنە سیمبولی ئازادی، بەڵکو بۆ ئەوەی ببنە خاوەن و دامەزرێنەر و بەرگریکاری ئازادی، تێکۆشانیان کردووە.