Navenda Nûçeyan – Di nûçeyên rojên dawî de zext û zora rejîma Îranê ya her diçe zêdetir dibe teyîsî. Li gorî nûçeyan du jinên Kurd mehkûmî cezayê qamçiyê hatine kirin, hejmarek welatî û aktivîst di bin çavan de ne û çarenûsa wan ne diyar e, girtî ji mafê tenduristiyê bêpar tên hiştin û welatiyên Bahayî jî hatine girtin. Di heman demê de, li gorî nûçeyan herî kêm heşt girtî mehkûmî cezayê darvekirinê hatine kirin.

Cezayê qamçiyê li du jinên Kurd hat birîn

Li du jinên Kurd ên ji Qurvehê, Neda Dedecanî û Setayeş (Behnûş) Sarabiyê ku di xwepêşandanên meha Çileya 2026’an de li seranserê welat hatibûn lidarxistin de hatibûn girtin, cezayê qemçiyê hat birîn. Piştî cezayê qamçiyê, her du jin sewqî Girtîgeha Navendî ya Sineyê hatin kirin.

Pêla girtinên nû rewşa welatiyên binçavkirî

Di rojên dawî de, herî kêm 20 welatî û aktivîst li bajarên cuda yên Îranê hatine girtin an jî di rewşeke ne diyar de ne. Êvara roja 19’ê Tebaxa 2026’an, bi ser salona bedewiyê ya Şîrîn Mesûdiyê ya li nêzî Pira Qaniê ya Mehabadê de girtin. Hêzên îstîxbaratê bêyî ku tu biryareke dadgehê pêşkêş bikin, aktivîsta sivîl bi awayekî tund binçav kirin.

Çarenûsa nediyar a aktivîstan

Sara Raşîdî Kaçlanloya ya 33 salî, ji Makûya Rojhilatê Kurdistanê, piştî ku di xwepêşandanên li Kirmaşanê yên meha Çileya 2026’an de hat girtin, zêdetirî heft meh in tu agahî jê nayê girtin û di rewşeke ne diyar de ye.

Tevî ku di ser girtina Yûnis Yûsûfzey re zêdetirî şeş meh derbas bûne jî nê li girtîgeha Ardakanê di rewşeke ne diyar de ye.

Loqman Seydeh û Mihemed Daneshmayeh (Mihemed Biwafa) ji Pîranşarê ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hatin girtin û wan birin cihekî nediyar.

Emîn Naserî ya welatiyê Asemanabadê, di dema girtinê de ji aliyê hêzên îstîxbarata Pasdarên Şoreşê ve hat gulebarankirin û birîndarkirin.

Di heman demê de, aktivîstên Azerî Siyamak Mîrzaeî, Esgar Ekberzade û Elî Vathiqî 57 roj in li Girtîgeha Erdebîlê tên girtin. Her wiha, herî kêm 5 welatiyên Kurd li Eşnaviye û Neqdeyê hatine girtin; di navbera wan de Seadûn Dasterî, Rehman Azerkaş, Senan Ferastî, Selam (Şahîn) Azerî û Melûd Rustay hene û çar ji wan hê jî binçavkirî ne.

Bêparkirina ji tedawiyê û zexta li girtîgehan

Welatiya Bahayî Roya Sabet ku li Girtîgeha Adelabad a Şîrazê girtî ye, tevî birînên xwe û rewşa xwe ya fîzîkî ya xirab, ji xizmetên tibî û destûra bijîşkî bêpar tê hiştin. Yaşar Tebrîzî jî ji bo şermezarkirina rewşa xwe ya tenduristiyê ket greva birçîbûnê ya 10 rojan.

Li aliyê din, derhênera belgefîlman û edîtora fîlman Sepîdeh Abtahî di 20’ê Tebaxê de bi kefalet ji Girtîgeha Qerçeka li Varaminê hat berdan. Katayoun Riahi jî ragihand ku ji aliyê ve Dozgeriya Çand û Medyayê ve bangî wê hatiye kirin.

Bi ser malên sê malbatên Bahayî de girtin

Di 20’ê Tebaxa 2026’an de, zêdetirî 20 polîsên bi cilên sivîl, li ser fermana dadgehê, bi awayê hemdem li Îsfahanê bi ser malên sê malbatên Bahayî de girtin. Piştî lêgerîneke berfireh, polîsan gelek tiştên şexsî û malbatî yên malbatan desteser kirin û kargeheke ku aydî yek ji malbatan bû hat mohrkirin.

Dadgeha Şoreşê ya Sari her wiha 12 welatiyên Bahayî ku di navbera wan de Raquel Ataian, Kiomars Akbarî, Sohrab Leghaî, Zahra Galabian, Banafş Asadian Arabî, Fouad Leghai, Anahîta Koushkbaghî, Nasim Samîmî, Hossein Fanaian, Emilia Fanaian, Melodie Samîmî û Soheil Haqdoost jî hene, bi 26 sal û 165 roj cezayê girtîgehê û 76 sal bêparkirina ji mafên civakî ceza kirin.

Gelek girtiyên ku cezayê darvekirinê li wan hatibû birîn di rojên dawî de, hatin darvekirin. Roja 23 Tebaxê, girtiyeke jin li Girtîgeha Navendî ya Kerecê hat darvekirin. Erdalan Sabzî Balkhkanloo yê 38 salî û bavê zarokekî jî li Girtîgeha Makûyê hat darvekirin.

Behram (Qehram) Keşaverzî li Girtîgeha Adelabadê ya Şîrazê hat darvekirin. Mecîd Ayeneh, girtiyekî din ê xwepêşandanên Çileyê, hat darvekirin.

Her wiha Hemed Emamî û Mihemed Elî Keffaşî li Girtîgeha Navendî ya Sêmnanê, Navîd Mihemedpûr li Girtîgeha Navendî ya Dehdeştê, Morad Nûreh li Girtîgeha Dezfulê û girtiyê Kurd ê xelkê Kohdeştê Mohsen Zerûnî jî li Girtîgeha Navendî ya Îlamê hatin darvekirin.

2 girtiyan li Sêmnanê bêyî agahdarkirina malbatên xwe hatin darvekirin.

Tevî bangên tên kirin jî zext didomin

Ev bûyer, ji qamçiyên li jinan û girtina welatiyan bigre heta bêparkirina ji tedawiya tibî û bicihanîna cezayên darvekirinê, li Îranê zêdebûna binpêkirinên mafên mirovan nîşan didin. Tevî nerazîbûnên li hemberî van binpêkirinan, rexnegir bawer dikin ku bersiva saziyên herêmî û navneteweyî bi piranî bi daxuyanî û şermezarkirinê sînorkirî mane û nikaribûne ji bo rawestandina vê pêvajoya berdewam  çalakiyên bi bandor li dar bixin.