dosya

  • Jinên bi barîkat, artêş û şoreşa xwe dibêjin 'No pasarán' (3) 

    Jinên 1916'an ên li Îrlandayê li pişt xendekan li ber xwe didan Li Îrlandayê dema Raperîna Paskalya ya di sala 1916'an de destpê kir jin ji bo mafê deng dayînê û wekhevî têdikoşiyan, li hemberî êrîşên leşkerên Îngilîzan bi pêşengiya Fermandar Constance Markievicz barîkat ava kirin û hêzên parastina cewherî ava kirin. Jinên ku li pişt barîkatan li ber xwe didan û teslîm nebûn, bi navê 'Jinên 1916'an derbazî rûpelên dîrokê bûn.

  • Di Roja Zimanê Dayikê ya Cîhanê de Kurd: Zext, êrîş, lînç nefret... (1) 

    Her çendî Lijneya Giştî ya UNESCO’yê 21’ê Sibatê wekî “Roja Zimanê Dayikê bipejirîne jî li cîhanê ji sedî 40 ziman di bin xetera tunebûnê de ne. Li Tirkiyeyê jî Kurdên ku bi polîtîkayên zextê re rûbirû ne, bi taybetî di nava 5 salan de di serî de Dibistana Seretayî ya Ferzad Kemanger, KURDÎ-DER û Dibistana Seretayî ya Bêrîvan, gelek sazî û dezgehên ziman hatin girtin. Kurd ji ber ku bi zimanê xwe diaxivîn rastî zextê hatin, li nava kolanan derbên kêran xwarin û hatin qetilkirin. Di beşa yekem a dosyaya me de em ê behsa zimanên cîhanê yên li ber windabûnê û pêkanînên li Tirkiyeyê yên ku peymanên navneteweyî nas nake bikin û bêguman em ê li ser zext û êrîşên li ser zimanê Kurdî ku tê xwestin were ‘bêdengkirin’ bikin. Di beşa duyemîn û sêyemîn de jî em ê hevpeyvînên bi sernavê “Ziman her tiştê min e” biweşînin.

  • Gelê Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê bi çand û zimanê xwe nûjen dibe (1) 

    Siyaseta perwerdehiya Hikumeta Sûriyê Li Sûriyê ji bilî cudabûna zaravayan li gorî herêmê 15 zimanên ku pê têne axaftin hene. Lê rejîma Baas zimanê hemû netewan di bin yek al, yek ziman û yek rengî de çewisandiye.

  • Koçberan jiyana bi ewle li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê dîtin 

    Koçberên ji Sûriye û Iraqê ji bo ku jiyana bi ewle û aram bijîn herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê-Rojava hilbijartin. Di roja îro de zêdetirî 20 milyon koçber li kampên di bin sîwana Rêveberiya Xweser de dijîn.

  • Jin bi barîkat, artêş û şoreşa xwe dibêjin 'No pasaran' (2) 

    Jinên ku hewl didan tevlî şoreşa Îspanyayê ya di sala 1936'an de destpê kir bibin, li hemberî koletiya jinan dibin sîwana Mujeres Libres-Bi Jinên Azad re xwe birêxistin kirin. Pepita Carpeña ku di çeperan de banga "Xwe azad bike" li jinan dikir wiha digot: "Bila zilam ne hizirin ku ji jinan baştirin, dema me got mafê wan ê hikûmkirina li ser me tune ye, bi awayekî alozî derxistin. Li gorî min jinên Îspanyayê li benda bangek wiha bûn." Jinên ku di xwestin tevlî şer bibin ji aliyê fermandarên zilam ve dihat redkirin lê jinan jiyanek nû dihûnandin.

  • Li Bakur û Rojhilatê Sûriyê pergala hevserokatiyê (2) 

    'Em maf û hevsengiya civakê diparêzin' Li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê-Rojava bi damezirandina pergala Rêveberiya Xweser, modela hevseroketiyê di tevahî encûmen, deste û buroyan de ket meriyetê. Jinên ku cihê xwe di Rêveberiya Xweser de digirin bi lêv dikin ku rêbaza hevseroketiyê hişmendiya civakê guhertiye.

  • Li Bakur û Rojhilatê Sûriyê pergala hevserokatiyê (1) 

    Li Bakur û Rojhilatê Sûriyê Rêveberiya Xweser bi pergala hevseroketiyê ji şaneyên komunê heta rêveberiyê xizmeta civakê dike.

  • Ne cînayet qirkirina zayendê (3) 

    Gelek jin ji ber li edaletê digerin li ber deriyê Dadgehê tên kuştin! Li gora rapora Pilatforma Emê Cînayetên jinan Rawestînin di sala 2020’an de 300 jin ji aliyê mêran ve hatine kuştin. 171 jin jî bi awayek guman jiyana xwe ji dest dan e. li ser van kuştinan dibêjin; întihar kiriye, yan jî pîsîkolojiya wê ne temam bû, me henek dikir ji bilindahiyê ket bi van sedemên ji rêzê dixwazin dosyayên jinan qepat bikin. Dema hevpeymaniya Stenbolê pêkbihata niha hemû ev jinane wê jiyan bikiran. Gelek ji wan jinan ji ber li edaletê digeriyan li ber derê dadgehan hatin kuştin! Ew zagona ku jinan di parast li gorî ku di hat xwestin ne hat pêkanîn. Niha jî di rojevê deye ku bi temamî ev zagon were rakirin.

  • Bi barîkat, artêş û şoreşa xwe jinên dibêjin 'no pasaran' (1) 

    Fermandar Louise Michel û jinên Les Pêtroleuses ên ku agir berdan Parîsê Ji roja ku hene heta niha jin li ber xwe didin. Çîrokên jinan ên ku bi hezaran salin li ber xwe didin ewqas bi hêz bûn ku winda nebûn. Ji jinên ku çek girtin destê xwe û bajarên xwe parastin heta Qanûnên jinên şoreşger, ji jinên ku ji leşkeran re gotin; 'çeka xwe dane erdê û tevlî gel bibe' heta jinên şoreşger ên çek girtin destê xwe û gotin; 'dê rojekê kîna me bibe hevrîşîm.' Em bi vê dosyaya xwe hemû jinên ku li Parîs, Îspanya, Îrlanda, Meksîka û yên li cîhanê ku li pişt barîkatan li ber xwe dan, artêş avakirin û li hemberî dîktator, zîhniyeta baviksalarî û mêtîngeran gotin "no pasaran" bi bîr tînin.

  • Qirkirina zayendê, polîtîkaya dewletê ya bi sîstem û zanabûn e 

    Şîdeta li dijî jinê û qirkirina zayendî, taybetmendiya wê ya yekem sîstematikbûyina wê ye. Bingehê ne sîstematîkbûna wê: Civak, siyasî, qanun, perwerde, ekonomî û h.w.d.e. Di nav sîsteman de jî; her tim, bi zanabûn, ji rêzê, sinifkirin, ji nebihîstive hatin, bi şert û mercan ve girêdan, ji bo mirov fêr bibe awên dayina dijminahiya jinê, gotin û bi karanîna wê politîkaya bi sîstem a dewletê ye.

  • Ne cînayet qirkirina zayendê 

    Di van rojên dawiyê de kesên ku di cîhana huner, wêje û medyayê de tên nasîn, di vîdeoyên ku di medyaya civakî de parve dikin, têgeha qirkirina zayend derbas dibe. Em dikarin bibêjin ku ev yek bûye sedem ku ev têgeh were bihîstin. Platforma Jinan a ji bo Wekheviyê jî (EŞÎK) li dijî qirkirina zayendê kampanyayek dabû destpêkirin û bang kiribû ku meclis peywira xwe bi cih bîne. EŞÎK, kuştina jinan a her roj wekî “qirkirina zayendê” bi nav kiribû, bang kiribû ku her kes piştgiriyê bide kampanyayê. Baş e, gelo qirkirina zayendê çi ye, ji ku derket? Em ê jî bi vê dosyayê pênaseya qirkirina zayendê bikin, bibêjin ka kengê û ji aliyê kê ve hatiye kirin. Di beşa duyemîn de jî em ê behsa qirkirina zayendê ya li cîhanê ango behsa welatên ku herî zêde komkujî li ser jinan pêk tê bikin. Em ê hewl bidin behsa faktorên siyasî, çandî, civakî û bîrdozî, polîtîkayên desthilatdar ên pêşî li qirkirina zayendê vedikin bikin. Di beşa sêyemên a dosyayê de jî em ê hewl bidin bertek, pêşniyarên ji bo çareseriyê yên rêxistinên jinan ên li dijî qirkirina zayendê ku li Tirkiyeyê zêde bûye vebêjin. Em ê behsa zagonên ku pêşî li qirkirina zayendê digrin, peyman û daxwazên jinan ên di vê mijarê de hene bikin.

  • Sinetkirina jinan kevneşopiyek civakî ya mafê jinan binpê dike (2) 

    Êşa bê dawî sinetkirina jinan Hewildanên bidawîkirina sinetkirina jinan a ku li gorî nêrîna bişîşk û bawermendan ji derveyî ziyan dayîna derunî û fizîka jinan ti suda wê nîne.

  • Sinetkirina jinan kevneşopiyek civakî ya mafê jinan binpê dike (1) 

    Sinetkirina jinan ji dîrokê heya niha Sinetkirina jinan li gel ku li ser derunî û fîzîka wan bandorek nerênî dihêle û weke sucek mirovî tê binavkirin jî li welatên Efrîqa û gelek welatên Asyayê hîna jî didome.

  • Şerê jinan ê bêdawî: Qirkirina zayendî (3) 

    Bi qirkirina nîjadî re qirkirina zayendî Di beşa dawî ya dosyaya xwe de me xwest tiştên ku jin dijîn em di bin sernaveke din de binirxînin lewre jinên Kurd bi sedan sal e bi du awayan rastî êrîşan tên. Hem ji ber nasnameya xwe ya neteweyî, hem jî zayendî bênavber êrîş li dijî wan pêk tên. Li erdnîgariya ku Kurd lê dijîn, dewlet, hem bi xwe hem jî bi navbeynkariya komên ku piştgirî didin wan ji berê heta îro bûne celadên jinan. Jinên ku hêza xweparastinê afirandine, bi rêxistinbûna xwe ji bo hemû jinên cîhanê dibin îlham.

  • Hêrsa serketinê ya pêşengên tevgera sofrajetan (7) 

    Şehîda mafê jinan ê dengdanê Emîly Şervana radîkal a mafê bijartin û hilbijartinê yê jinan Emîly Davîson, yekem sufrajeta ji bo xatirê dozê mirin daye ber çavê xwe ye.

  • Şerê jinan ê bêdawî: Qirkirina zayendî (2) 

    Dem guherî lê şerê ji bo tunekirinê hê jî didome Wekî tê zanîn ên di şer û pevçûnan de zêde mexdûr dibin jin in. Desthilatdariya netew-dewlet faşîst ên mêr; ji bo tunekirina civakan destpêkê dest bi êrîş û qetilkirina jinan kirine. Her çiqas dîrok biguhere jî şerê li dijî jinan her dem wekî xwe ma.

  • Hêrsa serketinê ya pêşengên tevgera sofrajetan (6) 

    Rêvebera nexweşxana Edmonton Emîly Murphy Emîly Murphy ji bo mafê jinan bi çar hevalên xwe re di Senatoya Kanadayê de têkoşînek bi heybet da ye.

  • Şerê jinan ê bêdawî: Qirkirina zayendî (1) 

    Şerê cîhanê yê dirêj ê ku dawî lê nayê, şerê pergala desthilatdariya mêr ê li dijî jinan didomîne ye. Ev şerê ku 5 hezar sal in, bênavber tê meşandin, di heman demê de di dîroka mirovahiyê de tê wateya qirkirina herî dirêj û domdar. Hejmara van şerên ji bo qirkirinê nikare were texmînkirin û tevî vê yekê jî şerê ku pergala desthilatdariya mêr li dijî jinan dimeşîne bênav e. Ev şer tê înkarkirin lewre dema ku nav jê re were dayîn dê diyar bibe ku tu awayê şîdetê ferdî nîn e, dijberî wê dê were qebûlkirin ku rewşeke sîstematîk e. Navê vê rewşa sîstematîk qirkirina jinan e. Di vê dosyayê de em ê balê bikşînin ser şerê qirkirinê yê li dijî jinan û behsa berxwedêrên jin ên di têkoşînê de xwe dane pêş bikin.

  • Hêrsa serketinê ya pêşengên tevgera sofrajetan (5) 

    Xwediya Xelata Wêjeyê ya Nobelê û nivîskara tevgera sufrajetan Selma Lagerlof li Îsveç ê bi berhemên xwe yên piştbestîn bi çîrok û destanan tê nasîn. Hem wêjevan hem jî axaftvana sufrajetanbû.

  • Hêrsa serketinê ya pêşengên tevgera sofrajetan (4) 

    Sylvia Pankhurst navê vîna li hemberî îşkencekara ne Jinek enternasyonalist a ji têkoşîna mafê jinan ê dengdanê heya bidestxistina mafê karkeran, li hember derketina nijadperestiyê heya tevlîbûna tevgerên antîfaşîst di gelek qadan de ked daye Sylvia Pankhurst. Endama tevgera sufrajeta bûyî çavkaniya pêşengî û îlhama hemû jinên cîhanê Sylvia dema di greva biçîbûnê dene bi zorê xwarinê didinê û çalakiya wê didin şikandin.