زەلال هاوڕێ بوو، هێما و باوەڕی هاوڕێیەتی بوو
شەهید زەلال هێڤی بە ژیان، ماندووبوون و خۆشەویستیی قووڵی خۆی، میراسێکی گەورەی هاوڕێیەتیی لەدوای خۆی بەجێهێشت. لە دووەمین ساڵیادی شەهیدبوونی، بەردەوامین لە ڕێبازی پیرۆزی ئەو بەرەو سەرکەوتن.
شارستان نورحەق
من هەمیشە بەو خەونەوە ژیاوم کە ڕۆژێک لە ناو شۆڕشدا، لە هەمان مەیداندا لەگەڵ هاوڕێ زەلال بژیم. هێشتاش هەمان هەست لە یادەوەرییەکانمدا وەک ڕۆژی یەکەم زیندووە. کاتێک خەونەکە بوو بە ئاسۆی ژیانی هاوڕێیەتییەک کە تۆ لە پێناویدا شەهید بوویت، ئیتر مانای خۆی پەیدا کرد. هاوڕێ زەلال هەمیشە ڕێبەرێک بوو بۆ من لە گەورەکردن و مانادارکردنی ئەم خەونەدا. نهێنی ئەم ڕێبەرییەش لە کەسایەتیی هاوڕێ زەلالدا بوو. خەونەکانمان لە هەمان گەشتدا لق و پۆپیان داکوتا. لە خاکی عەفرینەوە تا شاخە ئازادەکان، لە شاخەکانەوە تا گەڕانەوە بۆ شۆڕشی ڕۆژئاوا، هاوڕێ زەلال بەو خەونەوە ژیا، خەباتی کرد، شەڕی کرد و تا دوا هەناسەی، وەک ئەوەی ببێتە قەڵغانێک لەبەردەم هێرشەکانی سەر گەلەکەی، بەردەوام بوو لە ڕێگاکەی.
لە ئەفسانەی کۆبانێ، لە بەرخۆدانی عەفرین و لە خاکی پیرۆزی شەنگالدا، هاوڕێ زەلال چیرۆکی بەرخۆدانی خۆی نووسییەوە. بە خەون و هیواوە کە عەفرین ئازاد دەبێت و گەلەکەی بەدڵنیایی دەگەڕێتەوە بۆ شوێن و ماڵی خۆی، ژیا و ئەم باوەڕەی لە ناخی گەلدا زیندوو ڕاگرت. منیش بەدوای ئەو خەونەدا کەوتم بۆ ئەوەی بگەمە ڕاستیی زەلال؛ ئەو زەلالەی لە منداڵییەوە فێر بووبووم بناسم. بەڵام لە درێژایی ڕێگای خەباتەکەماندا، تەنها چەند جار و بۆ ماوەیەکی کورت یەکترمان بینی و خۆشیی ئەو دیدارانەمان چێشت. یادەوەریی ئەو کاتانەی لەگەڵ هاوڕێ زەلالدا بەسەرم بردوون، لە ژیانمدا بوونەتە هاوڕێی ڕێگام. هەمیشە بۆ ئەو ساتانە دڵتەنگ بووم، بەڵام کاتێک دڵتەنگی دەبێتە بەشێک لە ژیان، پێویستە مرۆڤ مانایەکی بۆ بدۆزێتەوە. لە هەر دیدارێکدا بە یەکترمان بەڵێن دەدا و پێکمان دەگوت جارێکی دیکە یەکتر دەبینینەوە. بەڵام ئەمجارە خواحافیزیی کۆتایی بە شەهیدبوونی خۆی وەڵامی منی دایەوە. هێشتاش ئەو خەونە لە باوەشمدایە کە خۆم بگەیەنمە ئەو و تامی هاوڕێیەتیی زەلال بچێژم.
بە گەورەبوونی ئەم خەونە، ئیتر سنوورەکانی ئەوەی بتوانین بە شێوەیەکی جەستەیی خەونەکە بژین، نامانەوە. چونکە ئێستا باری ئەو هاوڕێیەتییەی زەلال لە ڕۆحیدا گەورەی کردبوو، کەوتووەتە سەر شانی من. چەندە خۆشە مرۆڤ بزانێت هاوڕێیەکی هەیە کە لە هەر ساتێکی ڕێگای خەباتدا وەک پارێزەرێکی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا دەژی. لە خەباتی مندا ئەو پارێزەرە هاوڕێ زەلال بوو. هەرچەندە لە ڕووی جەستەییەوە زۆر لە یەکتر دوور بووین، بەڵام هەمیشە بە پرسیارکردن لە حاڵم دەگەیشت. منیش هەوڵم دەدا بە خەباتکردن، ئەو نیگەرانییەی بۆ منی هەیە سووک بکەم. هاوڕێ زەلال، هەم وەک هاوڕێیەکی خەباتگێڕم و هەم وەک دایکەگەورەم، لە ڕێگای شۆڕشەکەمدا هەمیشە ئەم هەستەی لە ناخمدا زیندوو دەکردەوە. ئەو بە شەهیدبوونی خۆی بۆشاییەکی گەورەی لە ژیانمدا دروست کرد، بەڵام لە هەمان کاتدا بارێکی قورسی لە دوای خۆی بەجێهێشت کە دەبێت هەڵیگرم.
بەڵام زۆر ئازارم دەدات کە نەمتوانی ئەم هەستانە بەو شێوەیەی دڵم دەیویست لەگەڵ هاوڕێ زەلالدا بژیم، لەگەڵیدا گفتوگۆیان لەسەر بکەم و پێکیان بگەیەنم. بەڵام لە هەر دیدارێکدا لەگەڵ هاوڕێ زەلال، ئەم هەستانەم لە قووڵایی دڵەوە هەست پێدەکرد. هاوڕێ زەلال ئەو هەستەی کە لە مندا زیندووی کردبوو، وەک ئەرکێکی هاوڕێیەتی دەبینی. هاوڕێ زەلال، وەک ناوەکەی، لە پێوەرەکانی هاوڕێیەتیدا ڕوون و ئاشکرا بوو. لە گەشەپێدانی هەستی هاوڕێیەتیدا سەرچاوەی هیوا بوو. بەو دوو تایبەتمەندییەوە، ڕێگای شۆڕشگێڕیی خۆی بەبێ وەستان و بەربەست، بە ورە، خۆشەویستی، بیر و باوەڕێکی پتەو بنیات نا. ئەگەر بڵێم شۆڕشێکی هاوڕێیەتیی لە ناخی خۆیدا دروست کردبوو، هەڵە نابێت. لە ناو شۆڕشدا لەگەڵ زۆر هاوڕێدا هاوڕێیەتیی کرد؛ هەمیشە بە هەمان تایبەتمەندییانە باس کرا، خۆشەویست کرا و هەمیشە بەو شێوەیە باس لێوە دەکرێت.
لە هەر مەیدانێکدا کە تێیدا مابوومەوە و هاوڕێکانی ماوەی لەگەڵ هاوڕێ زەلالم دەناسی، زیاتر لە مانای هاوڕێیەتیی ئەو تێدەگەیشتم. خۆشەویستی و ئەو ماندووبوونەی کە بۆ هاوڕێکانی خۆی خەرجی کردبوو، دەمدیت. لە ڕێگەی هاوڕێکانییەوە بە ڕاستی و خەباتی هاوڕێ زەلال ئاشنا بووم. لەو مەیدانەی کە ئەو تێیدا ماوەبوو، باشتر توانیم بیانناسم. دوا وێستگەی هاوڕێ زەلال کە لەگەڵیدا خواحافیزی کردبوو، خاکی پیرۆزی شەنگال بوو. هاوڕێ زەلال حەوت ساڵ لە نێو گەلی ئێزیدییدا کاری کردبوو. دوای فەرمانەکە ڕووی لە شەنگال کرد و لە سەختترین ڕۆژەکاندا لەوێ مایەوە. هاوڕێ زەلال بەو هاوڕێیەتییەی خۆی شوێنێکی لەبیرنەکراوی لە دڵی دایکانی ئێزیدییدا کردبووەوە. ئەو مەیدانەی کە زیاتر لە هەموو شوێنێک کاریگەریی خەبات، کار و هاوڕێیەتیی هاوڕێ زەلالی لەسەر من دروست کرد، شەنگال بوو. ڕاستیی هاوڕێ زەلال لە دڵی هەر دایکێکی ئێزیدیدا جێگیر بووبوو. ئەم ڕاستییە بە قووڵی کاریگەریی لەسەرم دانا و وای لێکردم هەمیشە لە ژیاندا بەدوای هاوڕێ زەلالدا بگەڕێم. هەر کاتێک ئەو دایکانە منیان دەبینی، چیرۆکی ئەو ساتانەیان دەگێڕایەوە کە لەگەڵیدا بەسەریان بردبوو. کەسایەتیی هاوڕێ زەلال ئەوەندە کاریگەریی لەسەریان دانابوو کە هەمیشە دەیانویست باسی بکەن. من چیرۆکی ژیان، کار و خەباتی ئەوم لە نزیکەوە لە شەنگال بینی. لە شەنگالدا زەلالێکم ناسی کە بۆ چارەسەرکردنی برین و ئازارەکانی ژنان، چۆن پێویستە خەبات بکرێت و چۆن پەیوەندی و خۆشەویستی بنیات بنرێت. ژیانی ئەو لە هەر مەیدانێکی خەباتدا بەو شێوەیە کاریگەریی لەسەرم دانا، هەروەک چۆن کاریگەریی لەسەر هەموو ئەو هاوڕێیانەی دیکەشی هەبوو کە لەگەڵ هاوڕێ زەلالدا ژیابوون.
دەمەوێت ئەم نووسینە بنووسم بۆ ئەوەی هەناسەیەک لە هاوڕێیەتیی ئەو بگرم. نازانم تا چەند دەتوانم مافی ئەو بدەم، بەڵام بەدڵنیایی باوەڕم وایە هاوڕێ زەلال هەست دەکات کە ئەمڕۆ لە نزیکی ئەوم. لەسەر هەمان خاکەی کە بە نەمەردی شەهید کرا، منیش بوومەتە ڕێبوارێک تا ڕێگا، خەون، هیوا و باوەڕەکانی ئەو زیندوو ڕابگرم و ببمە بەشێک لە پاکیی هاوڕێیەتییە فراوانەکەی کە بۆ شۆڕش بەخشێندرا. کاتێک شۆڕشەکانی گەلان بە هاوڕێیەتیی پێشەنگانی خۆیان دروست دەبن، هەرگیز سەرناکەون. شۆڕشی ڕۆژئاوا بووە شایەتیی هەزاران هاوڕێی وەک هاوڕێ زەلاال. هەر شەهیدێک بە بەخشینی ڕۆحی خۆی شۆڕشی ڕۆژئاوای بنیات ناوە و پاراستوویەتی.
هەر شەهیدێک ژیانێک لەدوای خۆی بەجێدەهێڵێت کە پڕە لە دڵتەنگی، خۆشەویستی و هیوا گەورەکان. شەهید زەلالیش بە ژیانی شۆڕشگێڕانەی خۆی، لە ڕێگای شۆڕشدا بوو بە یەکێک لە پێشەنگە پاکدڵەکانی هاوڕێیەتیی ئاپۆیی. دوو ساڵ لەمەوبەر، لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا، هاوڕێ زەلاال هێڤی، مەزلوم و ئالاو لە شەهبا بە هێرشێکی ناجوانمێرانە شەهید بوون. دوو ساڵ بەسەر شەهیدبوونی هاوڕێ زەلالدا تێدەپەڕێت و دەچێتە ناو ساڵی سێیەم. دەوڵەتی تورکیا لە ڕۆژی ساڵوەگەڕی پیلانە نێودەوڵەتییەکە دژ بە ڕێبەر ئاپۆ، ئەم هێرشەی لە شەهبادا ئەنجام دا. هەڵبژاردنی ئەو ڕۆژە ڕووداوێکی هەڕەمەکی نەبوو. هاوڕێ زەلال و هاوڕێکانی لەگەڵیدا شەهید کران، چونکە نوێنەرایەتیی ئەو هەڵوێستەیان دەکرد کە دژ بە پیلانگێڕی و لە بەرامبەر ئەودا وەستابوو.
هەم وەک هاوڕێی خەباتی هاوڕێ زەلال و هەم وەک کچی براکەی، کاتێک ویستم ئەم نووسینە بنووسم، لە نێوان هەستەکانم، جێبەجێکردنی بەرپرسیاریەتیی خۆم بەرامبەر بە شەهیدان و ساتە هەستیارەکاندا هاتم و چووم. بەڵام باوەڕم وایە پێویستە هاوڕێ زەلال هەم بگێڕمەوە و هەم بینووسمەوە. چونکە کاریگەریی کار و بەشداریی درێژخایەنی هاوڕێ زەلال لە ڕیزەکانی بزوتنەوەی ئازادیدا، لەسەر ڕێگای شۆڕشگێڕیی من زۆر گەورەیە. لە ڕیزەکانی شۆڕشدا هەرگیز لە هەمان مەیداندا لەگەڵ یەکتر نەبووین. بەڵام لە ڕۆژی بەشداریی منەوە تا ساتی شەهیدبوونی ئەو، هەمیشە دەرفەتمان بۆ دروست دەبوو، هەرچەندە بۆ ماوەیەکی کورتیش بوایە، یەکتر ببینین و دڵتەنگی و بێتاقەتییەکانمان لەگەڵ یەکتردا هاوبەش بکەین. بەڵام دەزانم شەهیدان هەرگیز خواحافیزیی کۆتایی لێمان ناکەن، چونکە لە هەر ساتێکی ژیاندا لەگەڵمانن.