ناوەندی هەواڵ

 

پاشماوەی جەنگ بەردەوامە لە مەترسی لەسەر ژیانی هاوڵاتیانی مەدەنی لە چەند ناوچەیەکی سووریا، بەهۆی تەقینەوەی ئەو پاشماوەیانە کە تا ئێستاش لە ناوچە بەرفراوانەکانی وڵاتدا بڵاوبوونەتەوە، زیانی گیانی لەنێویاندا منداڵان بەردەوامە  ئەم پاشماوەیانە زەوییە کشتوکاڵییەکان و ناوچەی لەوەڕاندن و ڕێگاکانی گواستنەوەیان گۆڕیوە بۆ سەرچاوەی مەترسی بەردەوام بۆ دانیشتووان.

 

لەژمارەیەکدا کە ڕەنگدانەوەی دەرئەنجامە مرۆییە بەردەوامەکانی شەڕی سووریایە، تەنانەت دوای وەستانی شەڕ لە زۆر ناوچەشدا، ڕوانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ کوژرانی ٢٦٣ کەس و برینداربوونی ٤٠٨ کەسی دیکەی لە سەرەتای ئەمساڵەوە لە ئەنجامی تەقینەوەی تەقەمەنی نەتەقیو و پاشماوەی دیکەی جەنگ بەڵگەدار کرد.

 

ڕوانگە ڕوونیشیکردەوە، ژمارەی کوژراوەکان ١٥٣ پیاو و ٩٨ منداڵ و ١٢ ێنی تێدایە، هاوکات برینەکانیش بەسەر ٢٤٤ پیاو و ١٥٠ منداڵ و ١٤ ژندا دابەشکراون، ئەمەش تیشک دەخاتە سەر قەبارەی ئەو مەترسیانەی کە ڕووبەڕووی هاوڵاتیانی مەدەنی دەبێتەوە، بەتایبەتی ژنان و منداڵان، کە ڕەنگە لەکاتی یاریکردن یان جوڵەکردندا بەرکەوتەی ئەم پاشماوەیانە ببن، لەگەڵ جوتیاران و شوانەکان و ئەوانەی لە دروێنەکردنی ترافێلدا کاردەکەن.

 

داتاکانی ڕوانگە ئاشکرایان کردووە، کە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی حکومەتی کاتی سووریا زۆرترین ژمارەی زیانبەرکەوتووان تۆمارکردووە و ٢٤٢ کەس گیانیان لەدەستداوە کە ١٤٠ پیاو و ٩١ منداڵن، لەنێویاندا سێ ڕاوچی و ١١ ژن، هەروەها ٣٨٨ کەسی دیکە لەو ناوچانە بریندار بوون کە ٢٣٢ کەسیان پیاو بوون کە حەوتیان ڕاوچی و ١٤٣ کەسیان منداڵ و ١٣ کەسیان ژن بوون.

 

ئەم ژمارانە جەخت لەسەر کاریگەرییە وێرانکەرەکانی پاشماوەی جەنگ لەسەر بژێوی دانیشتووان دەکەنەوە، کاریگەرییەکانیان لە زیانی ڕاستەوخۆی مرۆیی و پەکخستنی چالاکییە کشتوکاڵی و شوانەکان و هەڕەشەکردن لە سەرچاوەکانی داهات و ڕێگریکردن لە گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ سەر ماڵ و زەویەکانیان تێدەپەڕێت، ئەم مەترسیانە ڕەنگە بۆ چەندین ساڵ بەردەوام بن تەنانەت دوای وەستانی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان.

 

ڕوانگە هەروەها بەڵگەی لەسەرە، لە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە سەرەتای ئەمساڵەوە، لەنێویاندا مانگی ئاب، گیانلەدەستدانی ٢١ کەس کە ١٣ پیاو و ٧ منداڵ و ژنێکیان تێدایە، جگە لە برینداربوونی ٢٠ کەسی دیکە، کە ١٢ پیاو و ٧ منداڵ و ژنێکیان تێدایە.

 

ئەم ڕاپۆرتە ئاماژە بەوە دەکات، کە ئەو مەترسییەی کە بەهۆی تەقەمەنی نەتەقیو و پاشماوەی جەنگەوە لە ناوچە جیاجیاکانی سووریادا بەردەوامە، ئەمەش پێویستی بە وەڵامدانەوەی هەمەلایەنە هەیە کە لە تەنها چارەسەرکردنی ڕووداوەکان دوای ڕوودانی ڕووداوەکان تێپەڕێت، داوای ڕێوشوێنی خۆپارێزی بەردەوام دەکات بۆ پاراستنی دانیشتووان و کەمکردنەوەی زیانبەرکەوتووی زیاتر.

 

ڕاپۆرتەکە داوا لە لایەنە پەیوەندیدارەکان و دەستە بەڕێوبەرییەکان لە سەرجەم ناوچەکانی سووریا دەکات کە بەپەلە ڕێوشوێن بگرنەبەر بۆ لابردنی ئەو پاشماوەیانە و پاراستنی هاوڵاتیانی مەدەنی و یەکەمایەتیدان بەو پرسە بدەن، جەخت لەسەر پێویستی چڕکردنەوەی ڕووپێوی تەکنیکی دەکاتەوە بۆ دەستنیشانکردنی ئەو ناوچانەی کە بە مین و تەقەمەنی نەتەقیوەوە پیس بوون و کارکردن بۆ لابردنی بەپێی ستانداردە نێودەوڵەتییەکان، یەکەمایەتیدان بە ناوچەی نیشتەجێبوون، زەوییە کشتوکاڵییەکان، ناوچەی لەوەڕاندن، و ئەو ڕێگاوبانانەی کە خەڵکی مەدەنی بەکاریدەهێنن.

 

هەروەها لە ڕاپۆرتەکەدا، داوای بڵاوکردنەوەی هۆشداری ڕوون سەبارەت بە ناوچە مەترسیدارەکان و جێبەجێکردنی هەڵمەتی هۆشیاری کۆمەڵگە سەبارەت بە مەترسییەکانی نزیکبوونەوە یان دەستکاریکردنی شتە گوماناویەکان و دابینکردنی پاڵپشتی پزیشکی و چاکسازی و دەروونی بۆ زیانبەرکەوتووان و بریندارەکان و هەروەها پاڵپشتیکردنی کەسوکاری کوژراو و بریندارەکان دەکات.