لە ئێراندا سەرچاوەکانی ئاو بەهۆی بەڕێوەبردنی خراپەوە وشک دەبن
کەمبوونی سەرچاوە ئاوییە نوێبووەوەکانی ئێران، بەرهەمی ساڵانێک پشتگوێخستن و بەڕێوەبردنی خراپی سەرچاوە سروشتییەکانە؛ ئەم تەنگژەیەش لە سنووری ژینگە لایداوە و مەترسیی ڕاستەوخۆی لەسەر دابینکردنی خۆراک، کۆچی ناچارەکاتی و پاشەڕۆژی کۆمەڵایەتیی وڵاتەکە دروست کردووە
ناوەندی هەواڵ
ئێران هاوشان لەگەڵ گۆڕانی کەشوهەوا و دەرئەنجامی بڕیارەکانی چەندین دەیەی ڕابردووی بەڕێوەبردنی ئاو، بە خێراییەکی زیاتر بەرەو وشکبوونی سەرچاوەکانی ئاو هەنگاو دەنێت. کەمبوونی ئەو سەرچاوانەی ئاو کە نوێ دەبنەوە، بەکارهێنانی بێپێوانەی ئاوی ژێرزەوی و زۆرخەرجکردن کە دەرئەنجامەکانی لە سەرانسەری وڵاتدا هەستی پێدەکرێت، نیشاندەری تەنگژەیەکی گەورەی بەڕێوەبردنە.
کەمبوونی هێواشی سەرچاوەکانی ئاو
سەرۆکی پەیمانگای ئاو لە زانکۆی تاران، بەنەفشە زەهرایی، ڕایگەیاند کە سەرچاوە ئاوییە نوێبووەوەکانی ئێران بەپێی دوا ئاماری ئاو، بۆ نەود و دوو ملیار مەتری چوارگۆشە دابەزیوە، کە پێشتر سەد و دە ملیار بوو. ئەم کەمبوونەوەی حەڤدە ملیار مەتری چوارگۆشەیەی سەرچاوە ئاوییە نوێبووەوەکان لە چەند ساڵی ڕابردوودا، هێمایەکە بۆ زۆربوونی پەستان لەسەر کۆگاکانی سروشتی ئەو وڵاتە.
لە هەمان کاتدا، سەرچاوە ئاوییە نوێبووەوەکان لە ساڵانی دواییدا لە نزیکەی حەوت هەزار مەتری چوارگۆشەوە بۆ نزیکەی ١٢٠٠ مەتری چوارگۆشە دابەزیون؛ ئەم ژمارەیەش ئێرانی خستووەتە ناو ئەو هەرێمانەی کە تەنگژەی ئاویان تێدا زۆربەرزە.
تەنگژەی دروستبوو لەلایەن بەڕێوەبەرانەوە چەندین هۆکاری هەیە
تەنگژەی ئاو لە ئێراندا تەنیا بەهۆی کەمبارانییەوە نییە. گەشەپێدانی کشتوکاڵ لە ناوچە کەمئاوەکاندا، بەکارهێنانی بێپێوانەی ئاوی ژێرزەوی، پڕۆژەکانی گەشەپێدان کە بەبێ ڕەچاوکردنی توانای ژینگەیی ئەو شوێنانە ئەنجام دراون و نەبوونی بەڕێوەبردنێکی یەکگرتوو بۆ سەرچاوەکانی ئاو، وەک هۆکارە سەرەکییەکانی دروستبوونی ئەم بارودۆخەی ئێستا دادەنرێن.
لە زۆر ناوچەدا، سەرچاوەکانی ئاوی ژێرزەوی بەرەو نەمان دەچن و دیاردەی وەک نیشتنی زەوی، دەرئەنجامێکی ڕاستەوخۆی تێپەڕاندنی توانای سروشتیی سەرچاوەکانی ئاوی ژێرزەوییە.
کەمئاوی خەڵک لە جێ و ڕێی خۆیان هەڵدەکەنێت
تەنگژەی ئاو هێدی هێدی لە کێشەیەکی ژینگەییەوە گۆڕاوە بۆ کێشەیەکی کۆمەڵایەتی. بەپێی بنکەی نیشتمانیی بەڕێوەبردنی تەنگژەی کەشوهەوا و وشکەساڵی لە دەزگای پاراستنی ژینگە، لە نێوان ساڵانی ٢٠٢٢ بۆ ٢٠٢٤، بەهۆی دەرئەنجامەکانی گۆڕانی کەشوهەوا و کێشەکانی کەمئاوییەوە، نزیکەی ٨٠٠ هەزار کەس لە ناوچەکانی باشوور و ناوەڕاستی وڵاتەوە بەرەو ناوچەکانی باکوور کۆچیان کردووە.
شارەزایان هۆشداری دەدەن کە ئەگەر ئەم بارودۆخە بەردەوام بێت، دەبێتە هۆی دروستبوونی پەستان لەسەر بنکە و بنەچەی شارەکان، پەراوێزخستنی خەڵک زۆرتر دەکات و نایەکسانییە کۆمەڵایەتییەکان قووڵتر دەکاتەوە.
بارانیش کۆتایی بە تەنگژەکە نەهێنا
زۆربوونی بارانی ئەمساڵ و گەورەبوونی ئاوی کۆکراوە لە پشت چەند بەنداوێکدا، بارودۆخەکەی نەگۆڕی و دڵەڕاوکێکانی سەبارەت بە تەنگژەی ئاو کەم نەکردەوە. وەزارەتی وزە جەختی کردەوە کە ئێران هێشتا نەچووەتە ناو وەرزی بارانبارین و ئەم بارودۆخەی ئێستا بە واتای کۆتاییهاتنی وشکەساڵی نایەت.
شارەزایان پێیان وایە کە تەنگژەی ئاو بە وەرزی بارانبارین لەناو ناچێت و دەرئەنجامی کەڵەکەبوونی کێشەکانە، ئاماژەیان بەوەش کردووە کە پێویستە لە بەڕێوەبردنی سەرچاوەکانی ئاودا گۆڕانکاری بنەڕەتی بکرێت.
بەکارهێنانی زۆر و بەرهەمی کەم
لەو وڵاتەدا و لە بواری کشتوکاڵدا کە گەورەترین پشکی خەرجکردنی ئاوی بەردەکەوێت، ڕێگا کۆنەکانی ئاودێری هێشتا باون و بەرهەمهێنان لە ئاست پێوەرە نێونەتەوەییەکاندا نییە.
سەرباری ئەو بەرنامانەی کە تایبەتن بە بەکارهێنانەوەی ئاوی پیسبوو لە بواری پیشەسازیدا، چەندین یەکەی پیشەسازی هێشتا پشت بە سەرچاوە سروشتییەکانی ئاوی پاک دەبستن.
پاشەڕۆژی ئاو بە بڕیارە گۆڕاوەکانەوە بەندە
ئەزموونی وڵاتانی جیاواز نیشانی دەدات کە دەکرێت تەنگژەی ئاو لە ڕێگەی وەبەرهێنان لە تەکنەلۆژیادا، بەکارهێنانەوەی ئاو، چاککردنی ڕێگاکانی کشتوکاڵ و بەڕێوەبردنی زانستییەوە کۆنتڕۆڵ بکرێت. بەڵام لە ئێراندا، شارەزایان جەخت دەکەنەوە کە تا بڕیارە گۆڕاوەکانی ئاو نەگۆڕدرێن و بڕیارەکان بەپێی توانای ڕاستەقینەی سەرچاوە سروشتییەکانی وڵات نەدرێن، تەنگژەی ئاو قووڵتر دەبێتەوە؛ ئەم تەنگژەیەش بۆ پاشەڕۆژی ئێران بووەتە یەکێک لە کێشە هەرە گرنگەکان.