ناوەندی هەواڵ

 ئەمڕۆ واتە ٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ لە کاتێکدا زیندانیانی سیاسیی ژن بە زۆر دەگەڕێنرانەوە بۆ زیندانی ئەڤین هاوکات سزای قورس و دەستبەسەرکردنی هاووڵاتییان لە شارەکانی ئێراندا بەردەوام بوو ڕاپۆرتەکان باس لە توندترکردنی گوشارە ڕێکخراوەکان دەکەن دژی زیندانیانی ژن لەوانەش بێبەشکردنی سیستماتیک لە وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی ناڕوونیی دادوەری بڕینی بارمتەی قورس و دروستکردنی گوشاری بەردەوام لەسەر ئەو خێزانانەی کە داوای دادپەروەری دەکەن بەپێی چاودێرانی مافی مرۆڤ ئەمانە زنجیرە ڕووداوێکی تاکەکەسی نین بەڵکو مۆدێلێکی فرەچینی سەرکوتکردنن کە هەم لە ناوەوە و هەم لە دەرەوەی زیندانەکاندا جێبەجێ دەکرێن

 

گەڕاندنەوەی زۆرەملێ بۆ زیندانی ئەڤین و خولی دابڕاندن و کۆنترۆڵکردن

لەگەڵ کۆتاییهاتنی ماوەی مۆڵەتەکەیان چوار ژنە زیندانی سیاسی کە پێکهاتبوون لە فەرهەناز نیکخۆ نایرە بەهنوود میترا بارماچ و زەهرا هانا غوڵامی لە ٢٩ی حوزەیراندا گەڕێنرانەوە بۆ زیندانی ئەڤین

ئەم زیندانیانە پێشتر و لە ڕێکەوتەکانی ١٤ی حوزەیران ١٢ی ئایار ١٤ی نیسان و ١٨ی شوباتی ٢٠٢٦دا مۆڵەتی کاتییان پێدرابوو بەڵما ئێستا ڕەوانەی بەشی ژنانی زیندانی ئەڤین کراونەتەوە ئەمە خولێکە کە تێیدا مۆڵەتی کورتخایەن بە واتای ئازادی نایەت بەڵکو بەشێکە لە میکانیزمی کۆنترۆڵکردن بۆ گەڕاندنەوەی زیندانیان بۆ دۆخی دەستبەسەریی تەواوەتی

بەپێی زانیارییەکان ڕزوانە ئەحمەد خانبەگییش لە هەمان کاتدا بۆ زیندان بانگهێشت کراوەتەوە و دوای گەڕانەوەی لەگەڵ ژنانی تردا ڕەوانەی بەشی ژنان کراوە ئەوەی کە ڕێگەیان پێنەداوە زیندانییەکان کەلوپەلی کەسیی خۆیان ببەن و هەروەها چوونی ڕزوانە ئەحمەد خانبەگی بۆ ناو زیندان لەگەڵ منداڵە ساواکەیدا ئاستی ناخۆشیی مرۆیی و گوشاری دەروونیی زیاتر کردووە

 

گوشاری هەمەلایەنە لەسەر زیندانیانی ژن لە بێبەشکردنی پزیشکییەوە تا تێکچوونی تەندروستیی جەستەیی

ڕاپۆرتەکان نیشانی دەدەن کە سەرکوتکردنی زیندانیانی ژن لە ئێران بە شێوازێکی هەمەلایەنە و ئامانجدار بەردەوامە و تەنها لە بێبەشکردن لە ئازادی کورت نابێتەوە

زیندانی سیاسی لەیلا ئەفەرین کە لە زیندانی ئەڤین دەستبەسەرە سەرەڕای ئەوەی کە گرێی مێشک و چەندین نەخۆشیی تری هەیە کە بەرەو خراپتربوون دەچن هێشتا لە چارەسەری تەواو بێبەش کراوە بەپێی سەرچاوە نزیکەکانی بەهۆی ئەم بێبەشکردنەوە دۆخی جەستەیی گەیشتووەتە قۆناغێکی مەترسیدار

زیندانی سیاسی شلێر مام قادری تەمەن ٣٤ ساڵ خەڵکی مەهاباد کە لە زیندانی ورمێ دۆسیەکەی بەڕێوەدەچێت بەهۆی شێرپەنجەی مەمکەوە چارەسەر ناکرێت و نزیکەی ٢٧ کیلۆگرام لە کێشی دابەزیوە دۆخی ئەو وەک نموونەیەکی تێکچوونی تدریجیی جەستە لەناو زینداندا وەسف دەکرێت

 

هاوکات مەحبووبە شەبانی یەکێک لە دەستبەسەرکراوانی خۆپێشاندانەکانی مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ زیاتر لە ١٦٠ ڕۆژە لە زیندانی وەکیلئابادی مەشهەد ڕاگیراوە و هێشتا بڕیاری کۆتایی لەسەر دۆسیەکەی نەدراوە و هۆکاری ڕاگرتنەکەشی ڕوون نییە

سزای قورس دژی ژنان لە زیندانیکردنەوە تا دوورخستنەوە لە ژیانی پیشەیی

لە زۆرێک لە حاڵەتەکاندا چالاکوانانی مەدەنیی ژن مامۆستایان ئەکادیمیستان و پارێزەران ڕووبەڕووی سزای توند و لێکەوتەی بەربڵاوی پیشەیی و کۆمەڵایەتی بوونەتەوە

عادیلە غەزەنفەری کارمەندی زانکۆی نیشتمانیی بجنوورد سزای چوار ساڵ زیندانیکردن و دوو ساڵ بێبەشکردن لە خزمەتگوزاریی گشتیی بەسەردا سەپێنرا کە ئەمەش ڕێگری لە گەڕانەوەی فەرمی دەکات بۆ کایەی کارکردن

ئازادە سالەحی مامۆستا لە شاری خاف سزای پێنج ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێنرا و ئەگەری قەدەغەکردنی کاری مامۆستاییشی لەسەرە ئەمەش خێزانەکەی ڕووبەڕووی قەیرانێکی دارایی قورس کردووەتەوە

 

ڕاحیلە موعینی دەرچووی زانکۆی ئەمیرکەبیر و خوێندکاری زانکۆی پۆلیتەکنیکی میلانۆ سزای ساڵێک و شەش مانگ زیندان و دوو ساڵ قەدەغەی چوونە دەرەوەی وڵاتی بەسەردا سەپێنرا کە ئەم سزایە پڕۆسەی خوێندن و داهاتووی پیشەیی پەکخستووە

ئیلهام زێرەتبیشە پارێزەر لە شیراز سزای شەش ساڵ زیندان قەدەغەکردنی چوونە دەرەوەی وڵات و پووچەڵکردنەوەی پاسپۆرتەکەی بەسەردا سەپێنرا بەپێی سەرچاوە یاساییەکان ئەم دۆسیەیە وەک بەشێک لە بەردەوامیی گوشارەکانی دەزگا ئەمنییەکان بۆ سەر ئەو پارێزەرانە دەبینرێت کە داکۆکی لە خۆپێشاندەران دەکەن

 

دەستبەسەرکردنی بەکۆمەڵ و دادگاییکردنی بەردەوام لە شارە جیاوازەکاندا

لە تاران سپێدە کاشانی هاوسەرەکەی و خوشکەکەی بە ناوی سیما کاشانی لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کران و دەست بەسەر ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانیاندا گیرا ئەمەش بەبێ هیچ ڕوونکردنەوەیەکی فەرمی ئەنجام درا

لە ئیلامی ڕۆژهەڵاتی کوردستان سەرەڕای تێپەڕبوونی ٣٩ ڕۆژ بەسەر دەستبەسەرکردنی زەهرا محەممەدوەلیدا هێشتا چارەنووسی یاسایی نادیارە و خێزانەکەی ڕایدەگەیەنن کە بە تەواوی بێئاگان لە چۆنیەتی بەڕێوەچوونی دۆسیەکەی

لە مەشهەد مەحبووبە شەبانی بۆ ماوەیەکی نادیار لە زیندانی وەکیلئاباد هێڵدراوەتەوە چالاکوانانی مافی مرۆڤ ئەمە وەک نموونەیەکی دەستبەسەرکردنی درێژخایەن بەبێ دادگاییکردنی کاریگەر پێناسە دەکەن

لە ئایزە کەوکەب بەداغi پێگاهـ بۆ لیژنەی سەرپێچییە کارگێڕییەکانی پەروەردە بانگهێشت کرا کە ئەمەش وەک بەردەوامیی گوشارە کارگێڕییەکان بۆ سەر مامۆستایانی ژن سەیر دەکرێت

 

خۆپێشاندان مانگرتن لە خواردن و دۆخی تەندروستیی زیندانیانی ژن

زیندانی سیاسی فاتیمە سپێهری کە لە زیندانی وەکیلئابادی مەشهەد دەستبەسەرە کۆتایی بە مانگرتنەکەی لە خواردن هێنا و دۆخی جەستەیی تا ڕادەیەک جێگیر بووە

 

گوشارەکان لە زیندانەکانەوە بۆ سەر خێزانی زیندانیانیش پەرە دەستێنن

ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە مانگەکانی ڕابردوودا گوشارێکی زۆر خراوەتە سەر خێزانی زیندانیانی ژن لە سەپاندنی تێچووی قورسی یاسایی و بژێوی ژیانەوە بگرە تا دەگاتە هەڕەشە بانگهێشتکردن سنووردارکردنی زانیارییەکان و ناچارکردنیان بە بێدەنگبوون

خێزانەکانی فەرهەناz نیکخۆ نایرە بەهنوود میترا بارماچ زەهرا هانا غوڵامی ڕزوانە ئەحمەد خانبەگی لەیلا ئەفەرین شلێر مام قادری مەحبووبە شەبانی عادیلە غەزەنفەری ئازادە سالەحی ڕاحیلە موعینی ئیلهام زێرەتبیشە سیما کاشانی زەهرا محەممەدوەلی کەوکەب بەداغی پێگاهـ و فاتیمە سپێهری لە مانگەکانی دواییدا ڕووبەڕووی جۆرەها گوشاری ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بوونەتەوە چاودێران دەڵێن ئامانج لەم گوشارانە سنووردارکردنی تۆڕی پشتیوانیی کۆمەڵایەتیی ئەوان و بێدەنگکردنی ئەو گێڕانەوە سەربەخۆیانەیە کە لە ناو زیندانەکانەوە دەگەنە دەرەوە

ئەوەی لەم ڕاپۆرتانەدا دەبینرێت دیاردەیەکی کاتی و بڵاو نییە بەڵکو سیستمێکی بەردەوامی سەرکوتکارییە دژی ژنان لە ئێراندا سیستمێک کە بە گەڕاندنەوەی زۆرەملێ بۆ زیندان و سەپاندنی سزای قورس دەست پێدەکات بە بێبەشکردنی پزیشکی و ناڕوونیی یاسایی بەردەوام دەبێت و لە کۆتاییدا بە دروستکردنی گوشار لەسەر خێزانەکان و دوورخستنەوەی چالاکوانانی ژن و مەدەنی لە کۆمەڵگە کۆتایی دێت.