ناوەندی هەواڵ 

 

لە شارۆچکەی گواتیر لە ناوچەی دەشتیاری سەر بە پارێزگای سیستان و بەلووچستان، قەیرانی کەمیی ئاو بەردەوامە. دانیشتووانی ناوچەکە بەهۆی پچڕانی تۆڕی ئاوی خواردنەوە، ناچارن ئاوی حەوزە گەرمەکان بەکاربهێنن. ئەم ئاوە ناتەندروستەش بووەتە هەڕەشەیەکی ڕژد لەسەر پارێزراوی خێزانەکان.

 

هاووڵاتییان ئاماژەیان بەوەکردووە کە سەرەڕای بەدواداچوونی بەردەوام، هیچ ڕێوشوێنێکی کاریگەر بۆ دابینکردنی ئاوی خواردنەوەی هەمیشەیی نەگیراوەتەبەر. کەمتەرخەمیی بەرپرسان، ژیانی ڕۆژانەی خەڵکی گۆڕیوە بۆ قەیرانێکی مرۆیی.

 

ئاستەنگ و مەترسییە جدییەکانی سەر ژیان

ئەو دیمەنانەی لە شارۆچکەی گواتیرەوە بڵاوکراونەتەوە، نیشانی دەدەن کە دانیشتووانەکەی بەدەست کەمئاوییەکی توندەوە دەناڵێنن. بەپێی گوتەی هاووڵاتییان، لە مانگەکانی ڕابردوودا پرۆسەی گەیاندنی ئاو بە تانکەر بە بەردەوامی ئاستەنگی بۆ دروستکراوە، بەم هۆیەشەوە زۆرێک لە خێزانەکان بێ ئاوی پاک ماونەتەوە.

 

هەروەها دانیشتووانەکە ئاماژەیان بەوە کردووە کە نەبوونی پلانێکی گونجاو بۆ دابینکردنی ئاوی بەردەوام، نەک هەر لە ژیانی ڕۆژانەدا کێشەی دروستکردووە، بەڵکو کاریگەریی خراپی لەسەر دۆخی تەندروستیی ناوچەکەش داناوە؛ ئەمەش نیگەرانییەکانی سەبارەت بە تەندروستیی منداڵان، بەساڵاچووان و نەخۆشەکان زیاتر کردووە.

 

ئاوی هۆتێگ: دوا چارەسەری ناچاری

بەهۆی پچڕان یان کەمیی ئاوی گشتی، زۆرێک لە خێزانەکان ناچار بوون بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانیان ڕوو لە حەوزە کراوەکانی کۆکردنەوەی ئاوی باران لە دەرەوە بکەن. ئاوی ئەم حەوزانە بە هیچ شێوەیەک لەگەڵ پێوەرەکانی تەندروستیدا ناگونجێت و بۆ خواردنەوە ناشێت.

 

سەرچاوە خۆجێییەکان هۆشداری دەدەن کە بەکارهێنانی ئەم ئاوە مەترسیی تووشبوون بە نەخۆشێکانی گەدە و ڕیخۆڵە، هەوکردن و کێشە تەندروستییەکانی دیکە بەشێوەیەکی مەترسیدار زیاد دەکات.

 

بەپێی گوتەی دانیشتووانی گواتیر، کەمیی ئاوی خواردنەوە بووەتە گەورەترین کێشەی ڕۆژانەیان. ئەوان ڕایانگەیاندووە کە سەرەڕای سەردان و بەدواداچوونی چەندبارە، لەلایەن لایەنە پێوەندیدارەکانەوە هیچ هەنگاوێکی کرداری بۆ چارەسەرکردنی ئەم قەیرانە نەنراوە.

 

دانیشتووانەکە داوا لە فەرمانداریی دەشتیاری، فەرمانگەی ئاو و ئاوەڕۆو دامەزراوە بەرپرسەکانی دیکە دەکەن کە ڕێوشوێنی بەپەلە بگرنەبەر بۆ دابینکردنی ئاوی بەردەوام و دەستەبەرکردنی ئاوی خواردنەوەی تەندروست بۆ خەڵکەکە.

 

هەڕەشەیەک بۆ سەر ژیانی منداڵانی بەلووچ

قەیرانی ئاو لە گواتیر تەنیا بە کەمیی ئاوی خواردنەوەوە سنووردار نییە. لە زۆرێک لە ناوچە بێبەشکراوەکانی بەلووچستاندا، نەبوونی تۆڕێکی ئاوەڕۆ و ئاوی پێشکەوتوو، خێزانەکانی ناچار کردووە پشت بە حەوزە کراوەکان (هۆتێگ) ببەستن، ئەمەش ساڵانە دەبێتە هۆی گیانلەدەستدانی چەندین منداڵی بەلووچ.

 

لە ساڵانی ڕابردوودا، بە دەیان منداڵ لە کاتی هێنانی ئاودا یان لە کاتی یاریکردن لە دەوروبەری ئەم حەوزانەدا، کەوتوونەتە ناو ئاوەکەوە و خنکاون. چالاکوانانی مەدەنی و مافەکانی مرۆڤ چەندین جار جەختیان لەوە کردووەتەوە کە ئەم ڕووداوە دڵتەزێنانە دەرئەنجامی ڕاستەوخۆی نەبوونی ژێرخانی ئاوی سەلامەتن. بە دابینکردنی ئاوی خاوێن و کۆتاییهێنان بە پشتبەستنی گوندەکان بەم حەوزە ئاوییانە، دەکرێت پێش لەم کارەساتە مرۆییانە بگیرێت.