شنگال

 

لە۲۰ی ئابدا لە شنگال، ۱۲هەمین ساڵیادی شەهیدبوونی جیلان بەرجەس بەڕێوەچوو؛ ئەو ژنەی لە فەرمانی ۷٤دا لە تلعەزەری شنگال لەلایەن داعشەوە بەدیل گیرابوو و کاتێک تێگەیشتبوو کە چەتەکانی داعش دەستدرێژی دەکەنە سەر، دەمارەکانی دەستی خۆی بڕیبوو و گیانی لەدەستدابوو. جیلان بەرجەس لە ساڵیادی شەهیدبوونیدا بە بەشدارییەکی جەماوەری لە ناوەندی تلعەزەر بەبیر هێنراوە. لە ڕێوڕەسمی یادکردنەوەکەدا گەلێک نوێنەری پارەتە سیاسییەکان و بزووتنەوە ئێزدییەکان ئامادە بوون.
‎یادکردنەوەکە لە ناوەندی تلعەزەر، لە بەرامبەر پەیکەری جیلان بە خولەکێک بێدەنگی بۆ گیانی سەرجەم گیانبەختکردووانی فەرمانەکە دەستی پێکرد. لە بەردەوامیی یادکردنەوەکەدا لە بەرامبەر پەیکەری جیلان مۆم داگیرسێنرا و شیعر خوێندرایەوە.

‎پێویستە دەست بدەینە دەستی یەکتر

 

 

 

‎لە ڕێوڕەسمەکەدا دایکی جیلان، دایە شەمی وتارێکی پێشکەش کرد و وتی: جیلان بەقەد ئەوەی ژنی من بوو، ژنی هەمووتان بوو. من وەک دایکی ۱۲ ساڵە لەسەر پی شوێنی ئێسک و پرووسکەکانیم. چی دەکەم و ناکەم بۆم ناگەڕێننەوە. تاووسێ مەلەک تۆڵەی ئەم گەنجانە بکاتەوە.
‎دایە شەمی لە کۆتایی وتارەکەیدا سەرنجی خستە سەر یەکێتیی ئێزدییەکان و بەم شێوەیە وتی: چوومە دیوانی ئیلاهی، لەوێدا خۆشی و شادیم دیت. ئەگەر دوو برا لەگەڵ یەکتر تەبا بن، دەتوانن چیایەک بخەنە سەر چیایەکی تر. من داوا لە ټول گەلەکەمان دەکەم کە دەست بدەنە دەستی یەکتر. ئەگەر تەبا نەبین هەموو شتێکمان لەدەست دەچێت.

‎جیلانی ژنی ۷٤ فەرمانەکە
 

‎لە ڕێوڕەسمەکەدا شاعیر سونیا سەعدوون ئەو شیعرەی خوێندەوە کە لەسەر جیلان نووسیبووی. سونیا سەعدوون لە شیعرەکەیدا هەستەکانی خۆی بەرامبەر جیلان بەم شێوەیە دەربڕی:
‎«ئەمڕۆ ۲۰ی مانگی هەشتە
‎ئەو ڕۆژەیە کە سەربەرزیی ئێمەی ئێزدییان خۆی فیدا کرد لەپێناو ناوی ئێزدییاندا،
‎جیلانی ژنی ۷٤ فەرمانەکە،
‎خاوەنی دین و ئیمانە،
‎خەمی ئەو نە خۆی و نە ژیانە،
‎خەمی ئەو تەنها ناوی ئێزدییانە،
‎جیلان ئەو ژنەی سەری خۆی لەسەر ڕێگای سوڵتان ئێزی دانا،
‎ئەمڕۆ من وەک ژنێکی ئێزدی،
‎بە سەربەرزییەوە هۆزانی تۆ دەڵێمەوە،
‎ئەمڕۆ ئێمە هەموومان سەربەرزین جیلانی ڕۆژ،
‎تۆ لە دڵی هەمووماندا زیندووی.»
‎'ئیرادەی ژنانی ئێزدی زۆر بەهێزە

 

 

‎لە ڕێوڕەسمەکەدا چالاکوانی مافەکانی ئێزدییان سامیا شنگالی ئاخافتنێکی پێشکەش کرد. سامیا شنگالی لە ئاخافتنەکەیدا سەرنجی خستە سەر بەرخۆدانی ژنانی ئێزدی و بەم شێوەیە وتی: «من وەک ژنێکی ئێزدی بە سەربەرزییەوە لەم شوێنەدا ئامادەم.ژنێکی ئێمە سەری خۆی لەسەر ڕێگای ئایین و ئیمانی خۆی دانا و نەیهێشت دەستی ئەو دوژمن و هۆڤانە پێی بگات. من لە ئاست هەر شەهیدێکدا کە سەری خۆی لەم ڕێگایەدا دانا و ئێمە و خێزانەکەمانی پاراست سەری ڕێز دادەنەوێنم. ئێمە وەک ژنانی ئێزدی هێزی خۆمان لە شەهیدانی وەک جیلان وەردەگرین. ئێمەش لەسەر ئەم ڕێگایە بەردەوام دەبین. هەر یەکێک لە ئێمە لە لایەکەوە دەنگی گەلەکەمان دەگەیێنینە جیهان. ئیرادەی  ژنانی ئێزدی زۆر بەهێزە. ژنانمان بە چەکەکانیان لە دژی دوژمن وەستانەوە و شنگالیان لە دوژمن ڕزگار کرد. من سەربەرزشم کە ئێزدیم.»

‎جیلان بە چالاکییەکەی، خوداوەندە پیرۆزەکانی ئێزدی هێنایەوە یادمان
‎لە ڕێوڕەسمەکەدا لەسەر ناوی ئەنجومەنی گەلی شنگال، هاوسەرۆکی ئەنجومەنی گەلی شنگال ئازاد حسێن ئاخافتنێکی پێشکەش کرد و وتی: پێش هەموو شتێک، ۱۲هەمین ساڵیادی شەهیدبوونی ئەو ژنە بەرخۆدێرە، ئەو کەسەی کە سەری خۆی لەپێناو ئەم ئایینەدا دانا کە جیلان بەرجەسە، بەبیر دەهێنینەوە و بە ڕێز و پێزانینەوە سەری ڕێزی لە ئاستدا دادەنەوێنین. لە مانگی ئابدا ئاسمانی سەر سەری ئێزدییەکان بە پارچە پەڕۆیەکی ڕەش تاریک کرا. لە یەکی مانگەوە تا سیی مانگ بەبێ پچڕان هێرش، فەرمان و کۆمەڵکوژی بەسەر کۆمەڵگەکەماندا هاتن. ئەمە ۱۲ ساڵە برینی هەموومان دەدوێت و هێشتا ساڕێژ نەبووە.
‎لەگەڵ ئەمەشدا،ژنی ئێزدی جیلان سەری خۆی دانا بەڵام نهێنییەکەی نەدا دەستەوە. لە قەولێکی ئێمەدا دەوترێت: ڕۆژێکی خێرەت و ئازایەتی بەرامبەر چل ساڵ عیبادەتە. جیلانیش بەم چالاکییەی خۆی خوداوەندە پیرۆزەکان و ژنە بەرخۆدێرەکانی ئێزدی هێنایەوە یادمان. دەبێت هەموو کەسێک بزانێت کە ئێمەی ئێزدی ئامادەین لەپێناو ئایینەکەماندا سەرمان و ڕۆحمان ببەخشین. نیشانەی ئەوەش ئەو ۷٤ فەرمانەیە کە تێپەڕمان پەڕاندوون.

‎هێشتا ئێسک و پرووسکی جیلان لە گۆڕە بەکۆمەڵەکان دەرنەهێنراوە

 

 

‎لە ڕێوڕەسمەکەدا یەکێک لە بەشداربووان بە ناوی دایە نیعام بەدەل، لە سەرەتای ئاخافتنەکەیدا سەرەخۆشی لە هەموو خێزانی شەهیدان کرد و بەم شێوەیە وتی: لە کەسایەتیی جیلاندا بە ڕێزەوە یاد و سەروەریی هەموو شەهیدانی مانگی ئاب بەبیر دەهێنینەوە و سەری ڕێزیان لە ئاستدا دادەنەوێنین. سەرەخۆشی لە بنەماڵەی دایە شەمی دەکەین. ۱۲ ساڵ بەسەر ڕووداوەکەدا تێپەڕیوە، بەڵام هێشتا ئێسک و پرووسکی جیلان و خێزانەکەی لە گۆڕە بەکۆمەڵەکان دەرنەهێنراونەتەوە. ئێمە لە ڕێگەی ئێوەوە داوا لە ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دەکەین کە ئێسک و پرووسکی ئێزدییەکان بۆ بنەماڵەکانیان بگەڕێننەوە. تا ئێستا ئێسک و پرووسکی ئازیزانمان لە سەلاجەکانی بەغداد ڕاگیراون و ناکرێنەوە ڕادەستی خێزانەکانیان. ئێسک و پرووسکی جیلان لە بەعاجە. ئایا لە حکومەتدا کەسێک نییە خۆی بگەێنێتە بەعاج و ئێسک و پرووسکی جیلان دەربێنێت و بیهێنێتەوە؟ ئەمڕۆ ئێمە لەم شوێنە ئامادەین و ئازاری دایە شەمی وەک ئازاری خۆمان دەبینین. کاتێک داعش هێرشی کردە سەر شنگال، هێرشی کردە سەر هەموو ئێمەی ئێزدی. ئێمە هەموومان یەک ماڵ و یەک خێزانین.

‎چاوەڕوانیی هەڵوەرین' (یان: 'چاوەڕوانی ئەوەندە درێژەی کێشا چاومان سپی بوو

 

 

‎لە ڕێوڕەسمەکەدا دایە تۆڕێ جردۆ، کە لە فەرمانەکەدا تا ئێستاش گەلێک کەس لە خێزانەکەی بێسەروشوێنن، لە ئاخافتنەکەیدا داوای لە بەرپرسان کرد کە دیلەکانیان بۆ بگەڕێننەوە و بەم شێوەیە وتی: «هیچ کەس لە خزمەکانمان نەماوە. دوو ژنبرا و دوو برازای منیش بێسەروشوێنن. داواکاریی ئێمە لە دەوڵەتان ئەوەیە کە ئەگەر ساغ ببن بە سەلامەتی بۆمان بگەڕێننەوە، ئەگەر کۆچی دواییشیان کردبێت دیسانەوە بۆمان بگەڕێننەوە. چاومان لە ڕێگایان سپی بوو. بائاگاداری دەنگی ئێمە بن و گوێمان لێ بگرن و دیلەکانمان بۆ بگەڕێننەوە.»

‎دایە شیرین حسێنیش دایکی شەهیدێکی فەرمانەکەیە، بە هەمان داواکارییەوە هەستەکانی خۆی بەم شێوەیە دەربڕی: «ئەمڕۆ ئێمە لەپێناو جیلاندا لەم شوێنەین. ئێزدی هەموویان یەکین. فەرمانێکی گران بەسەرماندا هات. تا ئێستاش ئێسک و پرووسکەکانمان لەسەر زەوی کەوتوون. مافەکانیان پێ نەداون. ئێمە ناتوانین لە جەژنێکدا بچینە سەر گۆڕەکانیان. کوڕی منیش لە فەرمانەکەدا شەهید بوو؛ هەموومانی ڕزگار کرد و دواتر شەهید کرا. دووژنی هەیە و دەخوێنن، لانی کەم هاوکارییەک بۆ ئەژنانە دابین بکرێت.»