شەهلا محەمەدی
ناوەندی هەواڵ- لەگەڵ گۆڕانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ مەیدانی کێبڕکێ و گرژی و پێناسەکردنەوەی سنوورەکان لە نێوان دووبارە کێشانەوەی کایەکانی کاریگەری و ململانێی نێوان زلهێزە جیهانییەکان، کوردستان بووەتە خاڵی سەرەکیی ئەو گۆڕانکاریانە، پرسی ژنان و بزووتنەوە مەدەنییەکان تا دێت گرنگییەکی زیاتر بەدەست دەهێنێت، بەو پێیەی پێکهێنانی هاوپەیمانی ژنان وەک بەشێک لە پێناسەکردنەوەی ڕۆڵی کۆمەڵایەتی و سیاسی ژنان لە نێوان ئەم گۆڕانکاریانەدا سەیر بکرێت.

 

لەو چوارچێوەیەدا، ئاژانسەکەمان چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ شەهین حوسێنی، جێگری سکرتێری گشتیی یەکیەتی دیموکراتی ژنانی کوردی ئێران و ئەندامی پلاتفۆرمی ژنانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان – ژینا، سەبارەت بە چالاکییەکانی پلاتفۆرمی ژنانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان – ژینا، شەپۆلی لەسێدارەدانی زیندانیانی سیاسی، بەتایبەتی کورد، ڕەوتە و دەرئەنجامی دانوستانەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا ئەنجامدا.

 

 

"پلاتفۆرمی ژنانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان – ژینا" ماوەیەک پێش ئێستا دامەزرا. ئامانجی چییە و لەم قۆناغەدا دەتوانێت چی پێشکەش بکات؟

ئەگەر سەیری مێژووی بزووتنەوەکان بکەین، لەوانە بزووتنەوەکانی ژنان و کرێکارییەکان لە ئەوروپا، هەروەها شۆڕشی "ژن، ژیان، ئازادی، کە لە کوشتنی ژینا ئەمینی لە سەقزەوە ئیلهامیان وەرگرتووە، دەبینین کە ئەم تەڤگەریە کاریگەرییەکی جیهانییان هەبووە، لە سەرانسەری جیهاندا دەنگیان داوەتەوە، بەبێ گوێدانە ئەوەی مرۆڤ ژنە یان پیاو.

 

ئەم تەڤگەریانە بە هاوپشتیی ژنانی چالاکوان بەدیهاتن، کە بووە هۆی دروستبوونی ئەم هاوپەیمانییە، ئامانجی سەرەکی هاوپەیمانییەکە بریتییە لە گەیشتن بە یەکسانی ڕەگەزی و کۆتاییهێنان بە هەڵاواردن لە دژی ژنان و بونیادنانی داهاتوویەکی باشتر بۆیان، کە تێیدا ژنان پۆستی سەرکردایەتی و بڕیاردان و یاسادانان داگیر بکەن.

 

ئەم هاوپەیمانییە لە پێنج ڕێکخراوی ژنان پێکدێت: ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان، ڕێکخراوی فریاگوزاری ژنانی کورد – ژنانی کۆمەڵە، سازمانی خەباتی ژنانی کوردستانی ئێران، یەکیەتی دیموکراتی ژنانی کوردی ئێران، سیستەمی ژنانی ئازادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.

 

ئەم هاوپەیمانییە، دوای زنجیرەیەک کۆبوونەوەی بەردەوام چ بە شێوەی کەسی و چ بە شێوەی ئۆنلاین، لە ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦، وەک "چەترێکی مەدەنی و نیشتمانی" ڕاگەیاندرا، سەرەڕای جیاوازی ئایدۆلۆژیا و دیدگا و پەیوەندی حزبی و ڕێکخراوی، هەوڵ دەدات لە چوارچێوەی خەباتی نەتەوەیی و خەباتی ڕەگەزی دژ بە هەموو جۆرە جیاکارییەک کە لە دژی ژنان پراکتیزە دەکرێت، کار بکات.

 

هەڵوێستی هاوپەیمانی لەسەر یەکگرتوویی کورد چییە؟

ئامانجە سەرەکییەکانی ئەم هاوپەیمانییە بریتین لە یەکخستنی توانای نەتەوەیی ژنان و بەرزکردنەوەی پێگەی ژنان لە کۆمەڵگەدا، پێوەری هاوپەیمانییەکە لەسەر ئەو بنەمایە دامەزراوە کە "رزگاری نیشتمان پەیوەستە بە ڕزگارکردنی ژنانەوە" و هەر تاکێک، دامەزراوەیەک، ڕێکخراوێک کە سیاسەت و ئامانج و بنەماکانی ئەم هاوپەیمانییە قبوڵ بکات، دەتوانێت بەشداری بکات.

 

هاوپشتی و یەکڕیزیی نێوان لایەنە کوردییەکان جێگای دەستخۆشییە و پێویستییەکە کە کۆمەڵگەی کوردی داوای دەکات، بەو پێیەی ئەم یەکدەنگییە خزمەت بە بەرژەوەندیی گەل دەکات، ئەو هاوپەیمانییانەی کە ڕێکخراوەکانی ژنان لە ناو پارتە سیاسییەکاندا دایانمەزراندون، هەر لەمەوە سەرچاوە دەگرن، کە تیشک دەخەنە سەر پێگەی ژنانی کورد لە کۆمەڵگەدا.

 

هەروەها بەشێک لەم هاوپەیمانییە ئامانجی چەسپاندن و پتەوکردنی ئەم هاودەنگییە لە نێوان لایەنەکاندا، واتە ژنانی چالاکوانانی کورد دەتوانن لەگەڵ حیزبەکانیان بۆ ئازادی و یەکسانی کاربکەن.

 

ئەم هاوپشتییە بەرپرسانی کۆماری ئیسلامیی تووشی شۆککردووە، تا ئەو ڕادەیەی کە دەسەڵاتداران تادێت لایەنە سیاسییەکانی بنکە لە هەرێمی کوردستان دەکەنە ئامانج، ئەوەی کۆماری ئیسلامی زۆرتر لێی دەترسێت، خۆڕاگری و یەکگرتوویی حیزبە کوردییەکانە.

 

ئەمەش لە مامەڵەکردن لەگەڵ ناڕەزایەتییەکانی ناوخۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستانیشدا دیارە، کە ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک لە شۆڕشە جیاوازەکاندا کوژراون، وەک ناڕەزایەتییەکانی مانگی کاوونی دووەم لە شارەکانی کوردستان، کرماشان، ئیلام و مەلەکشاهی.

 

لەسێدارەدانی زیندانیانی سیاسی بە تایبەتی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەرەو هەڵکشان دەچێت، ڕژێمی ئێران هەوڵی چ پەیامێک دەدات؟

سروشتی ڕژێم لە کۆماری ئیسلامیدا لەسەر بنەمای سەرکوتکردن، گرتن، ئەشکەنجەدان و بێدەنگکردنی دەنگە ناڕازییەکان دامەزراوە، بۆیە ژمارەی لەسێدارەدانەکان بەردەوام لە زیادبووندایە، بەتایبەتی لەم هەرێمەدا، کۆماری ئیسلامی پشت بە ئاسایش و میلیتاریزەکردنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەبەستێت بۆ ئەوەی زیاتر کۆنتڕۆڵی بکات، دڵنیای دەدات لەوەی هاوڵاتییان هەست بە نائارامی لە ماڵ و شەقامەکانیان بکەن، بەمەش ڕێگریان لێدەکرێت داوای مافە ڕەواکانی خۆیان بکەن.

 

ئەوانەی داوای مافە مەدەنییەکانیان دەکەن، ڕووبەڕووی دەستگیرکردن و زیندانیکردن دەبنەوە، بۆیە پێویستە ڕێکخراوە مەدەنی و سیاسیەکان دەنگی ئەوان بن و ڕێگە نەدەن مافەکانیان لەدەست بدرێن یان پشتگوێ بخرێن، ڕۆڵی چالاکوانان لە گەیاندنی دەنگی زیندانیان بە ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و دەستپێکردنی هەڵمەت و هاشتاگ لە کایەی دیجیتاڵیدا زۆر گرنگە، چونکە ئەمانە ئامرازی فشارن کە دەتوانرێت بگۆڕدرێن بۆ هێزێک بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەرکوت.

 

داهاتووی دانوستانەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا چۆن دەبینن؟

هەر جۆرە ململانێ و شەڕێک لە نێوان ئێران و ئەمریکا و ئیسرائیلدا خزمەت بە بەرژەوەندی گەلان لە ئێران ناکات، دانوستانەکانی ئێستا زیاتر تاکتیکێکی وەستان و هەروەها پەیوەستن بە فشارە نێودەوڵەتییەکان و هۆشدارییەکانی ئەمریکاوە، کە لەوانەیە لە داهاتوودا دەرگا بەڕووی نوێبوونەوەی ململانێدا بکاتەوە.

 

گەیشتن بە هاوپەیمانی سەقامگیر بەهۆی ئاڵوگۆڕی لێدوان و ڕەتکردنەوە و ناکۆکی و هەروەها نەبوونی خواستێکی ڕوون بۆ دانوستانی ڕاستەوخۆی نێوان هەردوولا قورسە،  جگە لەوەش، ڕژێمی ئێران دوای دەیان ساڵ لە ڕیتۆریکی دژە ئەمریکایی ڕووبەڕووی قەیرانێکی قووڵی متمانە دەبێتەوە، جگە لە دابەشبوون لەناو خودی قەوارەی دەسەڵات لە نێوان ئەو کەسانەی کە هەر هاوپەیمانییەک ڕەتدەکەنەوە، چونکە پێچەوانەی بنەماکانی ڕژێمە، لەگەڵ ئەوانی دیکە کە وەک ئامرازێک بۆ پاراستنی مانەوەی ڕژێم دەیبینن.

 

هەلومەرجی سەختی ئابووری وەک بێکاری و هەڵاوسان و گەندەڵی ئازاری هاوڵاتیانی زیاتر کردوە، لەکاتێکدا نیگەرانییە ئەمنییەکان زاڵن بەسەر ژیانی گشتیدا، ئەگەر هاو پەیمانیەکەش بکرێت، ئاڵەنگاری ئابووری و کۆمەڵایەتی و سیاسی هەر بەردەوام دەبێت و دواجار ئەوە هاوڵاتیانە کە داهاتووی وڵات دیاری دەکات، کورد دەبێ لە چوارچێوەی یەکڕیزی و بەرخۆدانی مەدەنی و سیاسی و دیموکراتیدا درێژە بە خەباتی خۆی بۆ مافەکانی خۆی بدات.