لەدوای کۆتاییهێنان بە فەرمانڕەوایی سەدام و سەرکەوتنی پرۆسەی ئازادیی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، گەلانی عێراق، کورد بەتایبەتی، بەوپێیەی قوربانیی سیاسەتەکانی سەدام بوو، چاویان لە هێنانەکایەی عێراقێکی نوێ بوو، عێراقیک ببێتە دەوڵەتی هەموو نەتەوە و ئایینەکان، هەروەها مرۆڤ تیایدا هەست بە هاوڵاتیبوون و مافەکانی بکات شانازیی پێوەبکات.

ئەگەرچی تائێستا عێراق، لە هەوڵی ئەوەدایە جیاوازبێت لە رابردوو، بەڵام نەیتوانیوە ببێتە ئەو عێراقەی دڵخوازی هەموو گەلانی عێراقە، بەڵکو دەیان گرفت و لەمپەر لەبەردەمیدا هەیە و تێپەڕاندنی ئاسان نییە، ئەوەشی پەیوەندیی بە کوردەوە هەیە، دەرکەوتنی ئاسەوارەکانی دەیان کێشەی کەڵەکەبووە کەوا چەندین ساڵە هەوڵی جددی بۆ جارەسەرکردنی نەدراوە.

عێراق، زیاتر لەوەی ویستی بەرەو فیدراڵی چوونی راستەقینەی هەبێت، ویستی دروستکردنی ناوەندێکی بەهێزی هەیە، لای بەغدا ناوەندێکی بەهێز زیاتر خزمەت بە ئێستا و داهاتووی عێراق دەکات لەکاتێکدا ئەم تێڕوانینە لای هەرێمی کوردستان پێچەوانەکەی راستە و پێیوایە عێراقێکی فیدراڵی یەکگرتووی خاوەن سیستمێکی دیموکراسی و دامەزراوەیی، زیاتر بۆ ئێستا و داهاتووی عێراق گرنگە. سەردەمی سەرۆک مام جەلال و بەهێزبوونی کورد لە بەغدا، دەستکەوتی زۆر و باش بەدەستهاتن، هێزی کوردی و یەکگرتوویی هێزە کوردستانییەکان و لەبەرچاوگرتنی بەرژەوەندییە باڵا نەتەوەییەکانمان، وایانکردبوو کورد دەنگی دلێر بێت و بتوانیت بەتەواوەتی بەرگریی لە مافە نەتەوەییەکانی بکات.

مەترسییەکان ئاییندەیین بۆ سەر کورد و ئەگەر رێگەیان لێ نەگیرێت ئەوا قەبارە و کاریگەرییان گەورەتر دەبێت:
یەکەم: زۆرینەی هێزە سیاسییەکانی عێراق، چەند ناکۆکیش بن، بەڵام لەگەڵ بوونی عێراقێکی یەکگرتووی بەهێزن و پێیان بکرێت سیستمی فیدراڵی رەتدەکەنەوە.
دووەم: نایەوێت هەرێمی کوردستان ببێتە خاوەن هێزێکی سەربازیی تۆکمە و پڕ چەک تەنانەت ئەگەر بەشێوەیەکی کردەیی بشبێتە بەشێک لە سوپای عێراق.
سێیەم: کۆی هێزە سیاسییە عێراقییەکان "سوننە و شیعە" لەگەڵ جێبەجێکردنی ماددەی ١٤٠ی دەستووری هەمیشەیی عێراق نین و نایانەوێت کەرکوک و ناوچەکانی دیکە بگەڕێتەوە سەر هەرێمی کوردستان، بۆ ئەوەش زۆرینەی سەرۆک وەزیرانەکان بەڵێنی جێبەجێکردنی دەدەن، بەڵام تەنانەت یەک هەنگاویش بۆ جێبەجێکردنی نانێن.

کورت و پوخت ئەمەیە: بۆ ئەوەی عێراقی نوێ مافەکانی کوردی تیدا بچەسپێ و بەپێی دەستووری ئەوەی هەمانە وەریبگرینەوە، ئەوا یەک رێگە هەیە لەبەردەمماندا، یەکگرتوویی و یەک ستراتیژیی بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ عێراق، وەلانانی کێشەکان و تەواو کوردستانییانە بیرکردنەوە.