Navenda Nûçeyan – Li gelek welatên Ewropayê, di serî de ciwan gel li dijî hikûmetên xwe daketine qadan. Di rojeva gel de bihabûna jiyanê û windakirina mafên civakî heye.

Di 17’ê Cotmehê de, bi hezaran kes li Fransayê xwepêşandan li dar xistin, di heman demê de li Îtalya, Belçîka û Portekîzê jî xwepêşandanên girseyî hatin lidarxistin. Li Spanyayê, hefteyên xwepêşandanên li dijî xaniyan bi grevên mamosteyan re hatin lidarxistin. Xala hevpar a di navbera van tevgeran de li seranserê welatên cuda heye, nekarîna mûçeyan ji bo dabînkirina pêdiviyên bingehîn, kiriyên bilind û fikarên zêde yên li ser pêşerojê di nav ciwanan de ne.

Îtalya

Li Îtalyayê, ji destpêka Cotmehê ve xwendekar li gelek dibistanên navîn dersan boykot dikin. Di 17’ê Cotmehê de, di xwepêşandanek li Romayê ku ji hêla Konfederasyona Giştî ya Karkerên Îtalyayê (CGIL) ve hat organîzekirin, nêzî 100,000 kes beşdar bûn. Sekreterê Giştî Maurizio Landinî ji bo 20’ê Mijdarê banga greveke giştî kir. Li Mîlano, Turîno û Bologna pevçûn di navbera polîs û xwepêşanderan de qewimîn, di heman demê de li başûr, cotkar û veguhêzan rêyên sereke girtin.

Piştî bûyerên 20’ê Cotmehê, hikûmeta Serokwezîr Giorgia Meloni di 20’ê Cotmehê de fermanek nû ya ewlehiyê derxist ku heta pênc sal cezayê girtîgehê û 20,000 euro cezayê pereyan li kesên ku di xwepêşandanan de tiştên xeternak bikar anîne ferz kir. Ferman her wiha destûr da ku ciwanên 14-18 salî ji bo pêşîlêgirtina girtinê bên girtin û 500 leşker bên şandina Mîlanoyê. Lê belê piştî nerazîbûnên Serokomariyê, erka polîsên dadwerî ji van leşkeran re nehat dayîn.

Îberya û Belçîka

Li Spanyayê, xwepêşandanên xaniyan ên ku ji 26’ê Îlonê ve li Madrîdê tên lidarxistin, ji aliyê mamosteyên ku ji 14’ê Cotmehê ve di grevê de ne ve têne piştgirîkirin. Piştî zêdebûna buhayên xaniyan û kiriyan li Spanya û Portekîzê, sendîkayan banga greveke giştî ya hevbeş ji bo 11’ê Mijdarê kirin. Konfederasyona Giştî ya Karkeran (CGTP) li Portekîzê jî bi kampên konan li Lîzbon, Porto û Coimbrayê xwepêşandanên xwe didomîne.

Li Belçîkayê, di 9’ê Cotmehê de li Brukselê li dijî kêmkirina budçeyê û sînordarkirinên civakî yên ku ji hêla hikûmeta Serokwezîr Bart de Wever ve hatine sepandin, mîtîngek mezin a 50,000 kesan hate li darxistin. Planeke teserûfê ya 500 milyon euroyî ku armanc dike perwerdeyê li Federasyona Wallonia-Brukselê bike, xwendekarên lîse û zanîngehê derxistin kolanan. Di xwepêşandanên 17’ê Cotmehê de 200 kes hatin binçavkirin û hat ragihandin ku xwepêşandan dê di 24’ê Cotmehê de jî berdewam bikin.

Yewnanistan

Li Sirbistanê, tevgera xwendekaran ku di Mijdara 2024’an de bi hilweşîna îstasyona trênê ya Novî Sadê dest pê kir ku 16 kes mirin, kampanyaya xwe ya ‘Xwendekar bi Ser dikevin’ heta hilbijartinên parlamentoyê yên pêşwext ên ku dê di 25’ê Cotmehê de bên lidarxistin, domand. Xwendekar ber bi Belgradê ve dimeşin û li dijî hikûmeta Serokkomar Aleksandar Vucîc reforman dixwazin.

Albanya

Li Albanyayê, daxwazên aborî û civakî veguherîn krîzek siyasî ku rasterast rewatiya hikûmetê dixe ber lêpirsînê. Xwepêşandanên xwendekaran ên li navenda Tiranê, veguherîn krîzeke hikûmetê ku ji ber bertekên li hemberî xercên xwendinê yên zanîngehê, îdiayên gendeliyê û projeyeke geştiyariya luks a bi Jared Kushner ve girêdayî ye, gur bûne.

21’ê Cotmehê, 10,000 xwendekar û mamoste li Atînayê ji bo zêdekirina fînansmana perwerdeyê û krîza xaniyan daketin qadan. Tevî ku hikûmeta Serokwezîr Kyriakos Mitsotakis piştgiriya enerjiyê ya milyarek euro û projeya wargehên xwendekaran a Wezîra Perwerdeyê Sofia Zacharakî ya 733 milyon euro ragihand jî karker û xwendekarên ku mûçeya wan a navînî 1,500 euro ye, dibêjin çareserî têrê nakin.