طلای تفتان به بهای نابودی روستاها؛ چشمههای خشکیده، خانههای ترکخورده
گسترش فعالیت معدن طلای تفتان و انباشت گسترده پسماندهای معدنی در دامنههای مادپتی، نگرانی ساکنان روستاهای پاییندست را به مرحلهای بیسابقه رسانده است. اهالی از تخریب منابع آبی، آسیب به زمینهای کشاورزی و ترکخوردگی منازل مسکونی خبر میدهند.
مرکز خبر- با ادامه فعالیت معدن طلای تفتان، نگرانیهای زیستمحیطی و معیشتی در میان ساکنان روستاهای واقع در دامنههای مادپتی بیش از گذشته افزایش یافته است. تصاویر و ویدئوهای منتشرشده از محدوده این معدن نشان میدهد حجم وسیعی از باطلهها و ضایعات ناشی از عملیات استخراج و انفجار در بخشهای مختلف منطقه انباشته شده و به یکی از اصلیترین دغدغههای مردم محلی تبدیل شده است.
به گفته اهالی، فعالیتهای معدنی طی سالهای اخیر تغییرات محسوسی در محیط طبیعی منطقه ایجاد کرده و بسیاری از منابع آبی و اراضی کشاورزی را در معرض آسیب قرار داده است. آنان معتقدند توسعه معدن بدون توجه کافی به پیامدهای زیستمحیطی، آینده زندگی روستایی در این بخش از تفتان را با ابهام مواجه کرده است.
انباشت باطلههای معدنی در مسیر آبراههها
بر اساس ویدئوهای منتشرشده، حجم قابل توجهی از پسماندها و باطلههای معدنی در مسیر رودخانههای فصلی، آبراههها و مناطق تغذیهکننده منابع آبی روستاهای پاییندست از جمله سرسیاه و بیداستر دپو شده است.
ساکنان منطقه هشدار میدهند که با آغاز فصل بارندگی و جاری شدن سیلابهای فصلی، این مواد ممکن است به منابع آب، مزارع و باغات منتقل شوند. به باور آنان، ورود پسماندهای معدنی به چرخه طبیعی آب میتواند خسارتهای بلندمدتی بر محیط زیست منطقه بر جای بگذارد و سلامت ساکنان را نیز تهدید کند.
اهالی میگویند نگرانی اصلی آنان تنها وضعیت کنونی نیست، بلکه پیامدهایی است که در سالهای آینده ممکن است خود را به شکل آلودگی گسترده خاک، کاهش کیفیت منابع آب و نابودی تدریجی اراضی کشاورزی نشان دهد.
چشمههایی که یکی پس از دیگری کمآب میشوند
یکی از مهمترین نگرانیهای مردم، وضعیت چشمههای طبیعی اطراف معدن است. به گفته ساکنان، یکی از چشمههای اصلی منطقه که سالها بخشی از آب مورد نیاز روستاها، باغها و دامداران را تأمین میکرد، در نتیجه فعالیتهای معدنی و انباشت گسترده باطلهها به شدت آسیب دیده و بخش عمده ظرفیت آبدهی خود را از دست داده است.
اهالی میگویند کاهش تدریجی آب چشمهها، تأثیر مستقیمی بر زندگی روزمره آنان گذاشته است. بسیاری از کشاورزان با کمبود آب برای آبیاری مزارع مواجه شدهاند و شماری از باغداران نیز از خشک شدن بخشی از باغات خود خبر میدهند.
در منطقهای که کشاورزی، باغداری و دامداری ستون اصلی اقتصاد خانوارهای روستایی محسوب میشود، کاهش منابع آبی به معنای کاهش درآمد، افزایش فقر و تشدید مهاجرت اجباری به شهرها خواهد بود.
ترکخوردگی خانهها؛ نگرانی از امنیت جانی ساکنان
در کنار مشکلات زیستمحیطی، ساکنان روستاهای نزدیک به معدن از خسارتهای واردشده به منازل مسکونی نیز خبر میدهند. به گفته آنان، انفجارهای مداوم ناشی از عملیات استخراج در معدن باعث ایجاد لرزشهای شدید در محدوده روستاها شده است.
برخی خانوادهها میگویند خانههایشان که در فاصله حدود ۳۰۰ متری معدن قرار دارد، دچار ترکخوردگی شده و نشانههای فرسایش و آسیب در دیوارها و سازههای مسکونی مشاهده میشود. این وضعیت نگرانیهای گستردهای درباره امنیت جانی ساکنان، بهویژه کودکان و سالمندان، ایجاد کرده است.
اهالی تأکید دارند که تاکنون ارزیابی شفافی از میزان خسارتهای وارده به منازل انجام نشده و پاسخ روشنی نیز درباره جبران احتمالی این آسیبها دریافت نکردهاند.
مطالبه برای بررسی مستقل و پاسخگویی مسئولان
ساکنان روستاهای اطراف معدن طلای تفتان خواستار انجام تحقیقات مستقل درباره آثار زیستمحیطی فعالیتهای معدنی و بررسی علمی وضعیت منابع آبی، خاک و اراضی کشاورزی شدهاند. آنان همچنین خواهان ارزیابی دقیق خسارتهای واردشده به املاک روستایی و اتخاذ تدابیر فوری برای جلوگیری از گسترش آسیبها هستند.
به باور مردم منطقه، توسعه اقتصادی و بهرهبرداری از منابع معدنی نباید به بهای نابودی محیط زیست، از بین رفتن منابع آب و تهدید زندگی جوامع محلی تمام شود. آنان میگویند در حالی که سود حاصل از استخراج طلا نصیب شرکتها و نهادهای بهرهبردار میشود، پیامدهای آن بر دوش روستاییانی افتاده که نسلها در این منطقه زندگی کردهاند.
اعتراض زنان بلوچ و برخورد خشونتآمیز
پیشتر گروهی از زنان روستای سیاهسر تفتان در اعتراض به تخریب چشمههای آب و پیامدهای زیستمحیطی معدن تجمع اعتراضی برگزار کردند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، این تجمع با مداخله نیروهای نظامی و افرادی مرتبط با معدن مواجه شد و در جریان آن شماری از زنان بلوچ مورد هتاکی و خشونت قرار گرفتند. در این رویداد، «بیبی نور ریگی کوته» ۵۵ ساله، از ناحیه سر مورد ضرب و جرح قرار گرفت و مجروح شد.
با انتشار تصاویر دیگر از وضعیت دامنههای مادپتی، بسیاری از ساکنان منطقه میگویند نگرانیهای آنان نهتنها برطرف نشده، بلکه با مشاهده ادامه روند تخریب محیط زیست و منابع آبی، بیش از گذشته افزایش یافته است؛ نگرانیهایی که اگر بیپاسخ بماند، میتواند به بحرانی عمیقتر برای زندگی و معیشت روستاهای تفتان تبدیل شود.