سخنگوی یگان‌های مدافع زنان: تعلل دمشق یعنی نادیده گرفتن حق زنان
روکسان محمد، سخنگوی یگان‌های مدافع زنان (ی‌پ‌ژ)، می‌گوید تعلل دولت موقت سوریه در به رسمیت شناختن این یگان‌ها یعنی نادیده گرفتن حقوق زنان. او از دمشق خواست جایگاه و حقوق زنان را تضمین کند.
آورین ناودار
حسکه – با دگرگونی‌های سیاسی و نظامی سوریه، آینده‌ی یگان‌های مدافع زنان به یکی از مهم‌ترین بحث‌ها بدل شده است. مذاکره با وزارت کشور درباره‌ی پیوستن رزمندگان زن به یگان‌های مأموریت ویژه پیش رفته، اما هنوز روشن نیست این یگان‌ها چه جایگاه رسمی، وظایف و مسئولیت‌هایی خواهند داشت. از همین رو به رسمیت شناخته شدن آنها، تضمین حقوق زنان در قانون اساسی و سهم زنان در فرماندهی نظامی و امنیتی اهمیت ویژه‌ای یافته است.
روکسان محمد سخنگوی یگان‌های مدافع زنان (ی‌پ‌ژ)، در گفت‌وگو با آورین ناودار، دبیر خبرگزاری ما، از روند مذاکرات، گام‌هایی که تاکنون برداشته شده و نقش زنان در ساختار نظامی و امنیتی تازه‌ی سوریه سخن گفت.
دمشق پیوستن یگان‌ها به ارتش را نپذیرفت و در مذاکره با وزارت کشور قرار شد در قالب نیروهای مأموریت ویژه سازمان یابند. کار این توافق به کجا رسیده است؟
پرونده‌ی این یگان‌ها در واقع پرونده‌ی زنان است و اهمیت زیادی دارد. یگان‌های مدافع زنان سال‌هاست با مبارزه‌شان شناخته می‌شوند، دستاوردهای بسیاری داشته‌اند و در همه‌ی عرصه‌ها پیشگام بوده‌اند. بی‌تردید جایشان در ارتش سوریه بود، اما با همه‌ی توان دفاعی‌شان پذیرفته نشدند. چند ماهی است که بر همین پایه با وزارت کشور مذاکره می‌کنیم. سرانجام توافق شد دو گردانِ حدوداً ۴۰۰ نفره تشکیل شود. یکی زیر نظر استان حلب در کوبانی و عفرین مستقر می‌شود و دیگری زیر نظر استان حسکه در منطقه‌ی جزیره. هر دو گردان یکپارچه به نیروهای مأموریت ویژه می‌پیوندند.
پرونده‌ی ۱٬۴۸۴ رزمنده‌مان را به وزارت کشور داده‌ایم. شاید پذیرش دو گردان قطعی شده باشد، اما هنوز هیچ اقدامی در عمل صورت نگرفته و این خود تأخیر است. این نیرو تجربه‌ای گران‌بها و ویژگی‌هایی خاص دارد که باید دیده شود. هر جا به کار گرفته شود، باید نقش و مأموریتی درخور تجربه‌اش به عهده‌اش گذاشت. هر رزمنده‌ی ما آمادگی سازمانی و فکری دارد و همین است که این نیرو را متمایز می‌کند.
«یگان‌های مدافع زنان نماد قدرت زن‌اند»
یگان‌ها به جای یک تیپ، به شکل دو گردان جدا پذیرفته شده‌اند. این تصمیم را چطور می‌بینید و آیا نقش آنها را تغییر می‌دهد؟
یگان‌های ما توانشان را ثابت کرده‌اند، با این حال نه به شکل تیپ، که در قالب دو گردان پذیرفته شدند. می‌توان گفت دولت موقت سوریه زنان و نیروی دفاعی زنان را کوچک می‌شمارد. قرار است رزمندگانی که در این دو گردان جا نمی‌گیرند به نیروهای امنیت داخلی بپیوندند و این موضوع در ادامه به بحث گذاشته شود. بارها گفته‌ایم که این یگان‌ها عدد نیستند، اندیشه‌اند و میراث مبارزه و نماد قدرت زن. تعداد نیروها اهمیت چندانی ندارد. مهم آن است که زنان نماینده داشته باشند و از زن و جامعه دفاع شود. مردم باید بدانند این یگان‌ها از این پس هم، مانند روز تأسیس تا امروز، بار مسئولیت اخلاقی، فکری و معنوی را به دوش خواهند کشید.
«دولت باید مستقیم با فرماندهی یگان‌ها مذاکره کند»
تعلل دولت موقت سوریه را در این روند چطور ارزیابی می‌کنید؟
دو هفته از فرستادن پرونده‌ی رزمندگانمان به وزارت کشور می‌گذرد و هنوز پاسخی نگرفته‌ایم. درست است که دو گردان تعریف شده، اما این به آن معنا نیست که پرونده‌ی یگان‌ها بسته یا حل شده است. هنوز بر سر بسیاری از موضوعات باید گفت‌وگو کرد و گام‌های زیادی باید برداشت. مذاکرات با میانجی پیش می‌رود و همین کار را کند کرده است. در این میان می‌بینیم دولت موقت سوریه زنان و حقوقشان را تا چه حد دست‌کم می‌گیرد.
ذهنیت کنونی حاکمان وجود، توان، مبارزه و تشکل زنان را برنمی‌تابد. موضوع زنان و این یگان‌ها موضوعی بنیادی است و باید مستقیم با فرماندهی یگان‌ها درباره‌اش گفت‌وگو کرد، اما چنین نشده است. به تعویق انداختن و کنار گذاشتن این پرونده یعنی نادیده گرفتن حقوق زنان و بی‌احترامی به آنان. این پرونده نماد حضور زنان است. اگر زنان خودشان بر سر میز مذاکره درباره‌ی حقوق و آینده‌شان ننشینند، نمی‌توان نظامی اجتماعی ساخت، چون زن نماینده‌ی جامعه است.
«حق زن بازگشت‌ناپذیر است»
برای به رسمیت شناخته شدن آشکار جایگاه یگان‌ها و تضمین آن در قانون اساسی سوریه، کار یا طرح ویژه‌ای را آغاز کرده‌اید؟
۲۵ نوامبر، روز جهانی رفع خشونت علیه زنان، نزدیک است. نظام‌های موجود به‌طور سازمان‌یافته بر زنان خشونت روا می‌دارند و حقوقشان را پایمال می‌کنند. اما زنان در این سده محکم‌ترین پاسخ را داده‌اند و می‌گویند: «ما هستیم و هیچ‌کس نمی‌تواند به جای ما برای ما تصمیم بگیرد. خودمان از حقوق خود و مردممان دفاع می‌کنیم.» یگان‌های مدافع زنان این را ثابت کردند. حقوق، هستی و آزادی زن برای ما اصل است. هر رزمنده‌ی ما شخصیت و آگاهی‌اش را پرورش می‌دهد و می‌داند چگونه از حقوق خود و مردمش دفاع کند. زنان در عرصه‌های گوناگون نشان داده‌اند که حضورشان در هر میدانی ضامن پایداری صلح، امنیت و عدالت است. حق زن بازگشت‌ناپذیر است و مبارزه‌ی ما هم هرگز متوقف نمی‌شود.
قانون اساسی باید حقوق زنان را در همه‌ی زمینه‌ها در بر بگیرد. برای نمونه، روژاوای کوردستان میثاق اجتماعی زن داشت و بسیاری از مواد آن می‌تواند در قانون اساسی سوریه‌ی نو به کار آید. ما در نیروهای دفاعی هم بر این نکته پای فشرده‌ایم که زنان باید هم در قانون اساسی و هم در عرصه‌ی سیاست، قانون، دفاع و امنیت جایگاه داشته باشند. این خواسته باید عملی شود و بی‌تردید برای تحقق آن مبارزه می‌کنیم.
«دولت باید اراده و آرمان زنان را به رسمیت بشناسد»
به‌تازگی، به‌ویژه در کوبانی، گام‌هایی برای انتصاب زنان در فرماندهی نیروهای امنیتی برداشته شده است. این گام‌ها را چطور می‌بینید؟ اگر زنان در عرصه‌ی نظامی و دفاعی سهمی برابر و اثرگذار نداشته باشند، نظام تازه‌ی سوریه با چه کاستی‌هایی روبه‌رو می‌شود؟
انتصاب‌های اخیر در کوبانی گام‌هایی مثبت، اما بسیار کوچک و ناکافی‌اند. سهمیه‌ی زنان در پارلمان سوریه بسیار ناچیز است. در وزارتخانه و مراکز تصمیم‌گیری هم زنی دیده نمی‌شود. این خطری جدی است و جامعه را هم تهدید می‌کند، چون این زن است که جامعه، فرهنگ و همبستگی اجتماعی را پاس می‌دارد. در ارتش سوریه هم از زنان خبری نیست. اگر در عرصه‌ی امنیت هم فقط مردان باشند و فقط آنان تصمیم بگیرند، جایی برای زن نمی‌ماند و این خطرهای بزرگی دارد. زنان باید در همه‌ی عرصه‌ها باشند، نه فقط در یک جا. گام‌هایی که اکنون برداشته می‌شود یعنی حذف و به حاشیه راندن زنان.
پس دولت باید اراده و آرمان زنان را به رسمیت بشناسد. اگر می‌خواهد نظام تازه‌ای برای سوریه بسازد، زنان به‌ویژه در امنیت و دفاع باید در تصمیم‌گیری سهیم باشند. در روژاوای کوردستان، یگان‌های مدافع زنان سبب شدند منطقه حفظ شود و نظامی تازه شکل بگیرد و دستاوردهایی به دست آمد که امروز الگوی زنان جهان است. اگر با این همه مبارزه و دستاورد، با این یگان‌ها چنین رفتار شود، یعنی ذهنیت رژیم بعث هنوز زنده است و همان نگاه به زنان تکرار می‌شود. این ذهنیت خطری بزرگ است و با هستی و تنوع جامعه سر ستیز دارد. دولت معاهده‌های بین‌المللی بسیاری را برای تضمین حقوق زنان امضا کرده است، پس این رفتار کوتاهی است و باید آن را حمله به آرمان زنان دانست. دولت باید بار دیگر به مسئله‌ی زنان بنگرد و واقعیت زن را ببیند، چون در این سده نمی‌توان آن را نادیده گرفت. سوریه‌ای دموکراتیک تنها با به رسمیت شناختن واقعی زنان ساخته می‌شود و با تضمین حقوق زنان، آرمانشان هم تضمین می‌شود.