نغم كراجه

فلسطین- اسلام عرفات، ۳۰ ساله، نمی‌دانست دردهایی که ماه‌ها با آن‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند، یک عارضه موقتی نیست، بلکه نشانه توموری سرطانی است که در بدنش گسترش یافته است. این زن که از شرق شهر غزه آواره شده، ابتدا تصور می‌کرد به «شقاق» مبتلا شده است، اما پزشکان در مجتمع پزشکی شفا، پس از مشاهده توموری بزرگ، بیماری او را تشخیص دادند. به گفته خودش، سرطان به روده بزرگ، راست‌روده، کبد، ریه و غدد ناحیه لگن سرایت کرده است.

اسلام عرفات اکنون در چادری در مرکز نوار غزه زندگی می‌کند. او توانایی راه رفتن و نشستن عادی را از دست داده و با وجود دریافت معرفی‌نامه پزشکی برای درمان خارج از نوار غزه، همچنان منتظر فرصتی است تا بتواند از غزه خارج شود و به خدمات درمانی مورد نیازش دسترسی پیدا کند.

او می‌گوید پزشکان به او گفته‌اند بیماری دست‌کم از حدود دو سال پیش در بدنش وجود داشته، بی‌آنکه خودش در تمام این مدت از ابتلا به سرطان اطلاع داشته باشد. با آغاز جنگ، او در مدرسه‌ای در شمال نوار غزه که به محل اسکان آوارگان تبدیل شده بود، زندگی می‌کرد؛ اما این مدرسه نیز تحت محاصره و حمله قرار گرفت.

اسلام آن روزها را یکی از سخت‌ترین تجربه‌های زندگی‌اش توصیف می‌کند. او می‌گوید مواد منفجره‌ای که هواپیماهای اسرائیلی به محل اسکان آوارگان پرتاب کردند، باعث خفگی ساکنان شد: «بمب‌ها و موادی را روی ما ریختند که باعث خفگی‌مان شد. نمی‌توانستم درست نفس بکشم، همه استفراغ می‌کردند و من همچنان با مشکل تنفسی دست‌وپنجه نرم می‌کردم.»

برخی اعضای خانواده او از این حمله جان سالم به در بردند، اما شماری دیگر جان خود را از دست دادند. اسلام در ابتدا تصور نمی‌کرد بیماری‌اش سرطان باشد و گمان می‌کرد با یک مشکل ساده پزشکی روبه‌روست. اما هنگام انجام عمل جراحی، پزشکان توموری بزرگ را مشاهده کردند: «فکر می‌کردم دچار شقاق هستم، اما وقتی برای عمل جراحی رفتم، پزشکان یک تومور بزرگ پیدا کردند و از همان‌جا بیماری تشخیص داده شد.»

بر اساس توضیحاتی که او درباره روند تشخیص بیماری‌اش ارائه می‌کند، سرطان به یک عضو محدود نمانده و به روده بزرگ، راست‌روده، کبد، ریه و غدد ناحیه لگن گسترش یافته است. با پیشرفت بیماری، درد به مهم‌ترین بخش زندگی روزمره او تبدیل شده است.

او می‌گوید بیماری حتی ساده‌ترین فعالیت‌های روزانه را نیز از او گرفته است: «بیماری تأثیر بسیار زیادی بر من گذاشته است؛ نمی‌توانم بایستم یا بنشینم و تمام روز به پشت دراز می‌کشم. دیگر نمی‌توانم راه بروم یا بنشینم. تنها آرزویم این است که مثل بقیه مردم بنشینم و راه بروم.»

اسلام حتی از عهده انجام نیازهای روزمره خود به‌تنهایی برنمی‌آید و در داخل چادر برای جابه‌جایی و مراقبت‌های روزانه به کمک اعضای خانواده وابسته است.

 

بیماران مبتلا به سرطان در میانه جنگ

رنج اسلام عرفات تنها به وضعیت شخصی او محدود نمی‌شود. زنان مبتلا به سرطان در غزه از زمان آغاز جنگ اسرائیل علیه نوار غزه در سال ۲۰۲۳ با اختلال در روند درمان، آوارگی و کاهش دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی مواجه بوده‌اند؛ شرایطی که فشار جسمی و روانی ناشی از بیماری را افزایش داده است.

این بحران به‌طور مستقیم بر روند درمان اسلام نیز تأثیر گذاشته است. او شیمی‌درمانی خود را در مجتمع پزشکی شفا دریافت می‌کند و می‌گوید برای دریافت هر دوز دارو، ساعت‌ها درگیر انتظار و مراحل اداری می‌شود: «ما بیمار هستیم و باید تا حدی آسایش داشته باشیم، اما متأسفانه سه یا چهار ساعت منتظر می‌مانیم تا مراحل انجام شود و بتوانیم دوز شیمی‌درمانی را دریافت کنیم.»

او اضافه می‌کند: «گاهی کنار زباله‌ها می‌نشینیم و منتظر می‌مانیم تا بتوانیم سوار شویم و روی تختی برای دریافت دارو بنشینیم. شرایط درمان بسیار دشوار است.»

 

معرفی‌نامه پزشکی، بدون امکان خروج

اسلام عرفات برای درمان خارج از نوار غزه معرفی‌نامه پزشکی دریافت کرده است، اما داشتن این معرفی‌نامه به معنای امکان خروج او از غزه نیست. بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، بیمارانی که به خدمات درمانی خارج از غزه نیاز دارند، باید مراحل مختلفی از جمله ارجاع پزشکی، دریافت مجوز و هماهنگی با نهادهای مربوط را طی کنند و صرف دریافت معرفی‌نامه پزشکی به‌تنهایی به معنای امکان خروج از نوار غزه نیست.

گستردگی این بحران را می‌توان در شمار بیمارانی دید که نیازمند تخلیه پزشکی هستند. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد در ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرد بیش از ۱۸ هزار و ۵۰۰ نفر، از جمله حدود چهار هزار کودک، به‌طور فوری به تخلیه پزشکی برای دریافت خدماتی نیاز داشتند که در داخل نوار غزه در دسترس نبود.

وزارت بهداشت غزه نیز در ۲۷ ژانویه، به گفته دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، اعلام کرد حدود چهار هزار بیمار مبتلا به سرطان در فهرست انتظار برای تخلیه فوری قرار داشتند و بنا بر آمار این وزارتخانه، یک هزار و ۲۶۸ بیمار در حالی که منتظر خروج از غزه برای دریافت درمان فوری بودند، جان خود را از دست داده‌اند.

البته این آمار به معنای آن نیست که همه بیماران موجود در فهرست انتظار به یک دلیل از سفر و درمان خارج از غزه محروم مانده‌اند؛ شرایط و روند اداری و درمانی هر بیمار متفاوت است. با این حال، این ارقام ابعاد گسترده بحران تخلیه پزشکی را نشان می‌دهد؛ بحرانی که اسلام عرفات نیز درگیر آن است.

اسلام عرفات در پایان سخنانش از سازمان جهانی بهداشت خواست برای خروج او از غزه کمک کند: «از این سازمان می‌خواهم به من کمک کند و امکان سفرم را فراهم کند تا بتوانم درمان شوم. من در غزه نمی‌توانم درمان مورد نیازم را دریافت کنم. می‌خواهم آن‌طور که باید درمان شوم، این درد پایان پیدا کند و این محاصره ظالمانه علیه غزه نیز تمام شود.»

اسلام عرفات اکنون میان بیماری‌ای که در بدنش گسترش یافته، دردی که لحظه‌ای رهایش نمی‌کند و معرفی‌نامه‌ای پزشکی که هنوز به سفری برای درمان منجر نشده، گرفتار مانده است؛ زنی که نیاز فوری‌اش به درمان به مسیری برای خروج از غزه گره خورده، مسیری که گشودنش در اختیار او نیست.