Navenda Nûçeyan – Li Sûdanê hişyarî li ser kêmbûna xwarinê ya giran û xirabûna krîtîk a şert û mercên tenduristî û mirovî têne dayîn. Ji ber ku bi sedan zarok û jin, di navendên binçavkirinê yên Hêzên Piştgiriya Lezgîn (RSF) de bi şert û mercên pir xeternak re rû bi rû ne.

Tora Bijîşkên li Sûdanê duh ragihand ku agahiyên belgekirî nîşan didin ku zêdetirî 6 hezar û 500 girtî, di nav de 709 jin û nêzîkî 500 zarokên di bin 18 salî de, li navendên binçavkirinê yên cûrbecûr ên li El-Geneina ku paytexta Dewleta Darfûra Rojava ye, tên girtin.

Tora Bijîşkan diyar kir ku navendên binçavkirinê baregeha berê ya Mîsyona Neteweyên Yekbûyî-Yekîtiya Afrîkayê li Darfûrê (UNAMID), baregeha Firqeya 15’emîn a Piyade û Girtîgeha Ardamata vedihewîne. Hat piştrastkirin ku piraniya jinên di daneyan de cih digirin piştî ku RSF di Cotmeha 2015’an de bajar kontrol kir û paşê veguheztin El-Geneina, li El-Faşer hatine girtin.

Torê nerazîbûna xwe ya li ser kêmbûna xwarinê û xirabûna rewşa tenduristiyê ya di navendên girtinê de anî ziman û bal kişand ser xetereyên tenduristî û mirovî yên ku bi hezaran girtî, bi taybetî jin û zarok, pê re rû bi rû dimînin. Bi balkişandina ser raporên zêdebûna hejmara mirinên rojane li gorî heman serdema sala borî, torê bang li rêxistinên navneteweyî kir ku tedbîrên bilez bigirin da ku sedemên mirinê lêkolîn bikin û xwarin û lênêrîna bijîşkî ya têr ji bo girtiyan misoger bikin.

Her wiha torê daxwaz kir ku rê li ber rêxistinên bijîşkî û mirovî yên serbixwe bê girtin da ku şert û mercan binirxînin, çarenûs û cihê girtiyan eşkere bikin û parastina wan ji îşkence û nêzikatiyên xirab garantî bikin. Her wiha bang li parastina taybet ji bo jin û zarokan, lêpirsînên li ser mirinan, hesabpirsîna binpêkirinên belgekirî û tedbîrên bilez kir da ku pêşî li xirabûna bêtir a rewşa tenduristî û mirovî bigirin.

Tora tekez kir ku dema çavdêrî û nûvekirina daneyên belgekirî berdewam dike, ev hejmar dê bên nirxandin û dê zêde bin. Her wiha destnîşan kir ku nebûna hûrguliyên serbixwe yên ku sedemên mirinê diyar dikin an rêxistina berpirsyarê birêvebirina van navendên girtinê destnîşan dikin.