BERAA EKRAM

Urdun – Hejmarên kuştina jinan li Urdunê êdî ne tenê îstatîstîkên sar in ku di bultenên nûçeyan de têne vegotin. Ev veguheriye qêrînên bêhiş ên ku ji xweliya rastiyek her ku diçe hovane û tirsnak dibe, radibin. Mirin êdî ne tenê encam e, niha bûye îstîsmara tirsnak û xwînsar pêşiyê wê digre. Ji çavên derxistî û laşên seqet bigre heya ku ber bi xwekuştinê ve diçin.

Rêvebera Radyoya El-Belad û çalakvana mafên mirovan Ataf El-Rawdan neynikekê nîşanî vê rastiya dijwar dide. Ataf diyar kir ku mebest êdî ne tenê bidawîkirina jiyanek e, her wiha perçiqandina bi tevahî ya eslê mirovî yê jinê ye jî.

Yasa û hişmendiya paşverû

Tevî guhertinên yasayî yên dawî li Urdunê ku gavên girîng ber bi parastina malbatê ve avêtine jî, dijwariya rastîn li pişt dîwarên normên çandî yên serdest û paşveçûnek rewşenbîrî ye. Dijwariyek ku ji hêla platformên medyaya civakî û raya giştî ve tê xurtkirin.

Ataf El-Rawdan got ku “Em şahidê paşveçûnek civakî ya tirsnak a di derbarê pirsgirêkên jinan de ne. Hewldanek sîstematîk heye ku wêneyê rêxistinên mafên mirovan xirab bike û her kesê ku rûmeta jinan diparêze bi pêşvebirina rojavayîbûnê an jî pêkanîna rojevên ku armanc dikin stîgmatîzasyonê tawanbar bike. Peymanên navneteweyî wek CEDAW hatine xirabkirin û bi perçekirina civakê ve hatine girêdan.”

Jin bêdeng dimînin

Li pişt deriyên girtî, jin bi beden û giyanên xwe bedêla ‘parastina xuyangê’ û ‘tirsa skandalê’ didin. Jinek bêdeng dimîne, yek bi yek bêrûmetiyê dadiqurtîne, ji etîketa ‘berdayî’ an jî tohmeta ‘wêrankirina malê’ ditirse heta ku şansê revê winda dibe û ew wekî cesedê bêcan an jî seqetiyek daîmî diqede li nexweşxaneyê.

Ataf El-Rawdan da zanîn ku jin her gav bi lêdana yekem li hember tundiyê li ber xwe nadin û wiha domand: “Civak pirî caran wan şert dike ku bêdengî, berxwedan û tirsa ji encamên wê qebûl bikin. Her ku ev tirs kom dibe, girêdayîbûn vediguhere zincîrekê ku di dawiyê de dibe sedema çarenûsek dijwartir. Ji ber vê yekê, şikandina çerxa tundiyê ne tenê bi rûbirûbûna tacîzkar dest pê dike. Ew bi şikandina wê girêdayîbûnê û vegerandina serxwebûna xwe dest pê dike.”

‘Hêzdarkirina aborî ji jinan re stûnek bingehîn e’

Ataf El-Rawdan destnîşan kir ku dema jin xwediyê mafê mîratê, serxwebûna darayî û azadiya birêvebirina darayî û biryarên xwe be, dengê wê hêz digire û hebûna wê giranî digre. Ataf ragihand ku hêzdarkirina aborî ne tenê li ser xwedîkirina pereyan e, stûnek bingehîn a ewlehî, rûmet û şiyana hilbijartinan e jî.

Rojnamevan herî zêde şahidiya van bûyeran dikin

Ataf El-Rawdan bikaranîna çaryeka sedsalê, xebata meydanî ya di rojnamegeriya lêkolînî û parêzvaniya zayendî de, dozên ku di bîra wê de mane bi bîr xist û wiha vegot: “Tiştê herî xirab ku rojnamevan dikare şahidiyê bike, ew e ku qurban du caran tê darizandin. Carekê ji hêla sûcdar ve û careke din ji hêla civakê ve. Ez hê jî çîroka Fatîmayê bi bîr tînim. Tenê ji ber ku wê hewl da zarokên xwe biparêze, hevjînê wê çavên wê derxist.”

‘Ev şerekî ji bo hebûnê ye, ne tenê meseleyeke bendên zagonî ye’

Parastina jinan tenê bi rêziknameyên zagonî yên îzolekirî an jî tesîsên stargehê yên sînorkirî nayê bidestxistin. Berovajî vê, ew hewceyî qadeke medyayê ya hişmend e ku ji hêla jinan ve di odeyên nûçeyan û rolên biryardanê de tê rêvebirin.

Çalakvana mafên mirovan Ataf El-Rawdan anî ziman ku hejmar derewan nakin û nirxandinên xwewiha bidawî kir: “Ew rastiyek êşdar eşkere dikin. Şerê me yê îro êdî bi rûbirûbûna tundiyê ve sînordar nîne. Em di heman demê de bi berxwedanek civakî ya veşartî re rûbirû ne ku jinan wek mirovên xwedî maf û rûmeta tevahî derman bikin.”