موج تازه احکام و بحران در زندانها؛ از اعتصاب غذا تا بازداشتهای بیضابطه
گزارشهای تازه از سراسر ایران از تشدید صدور احکام قضایی، افزایش بازداشتها و اعتصاب غذا در زندانها حکایت دارد؛ همزمان با محرومیت درمانی و وثیقههای سنگین که بحران حقوق بشر را عمیقتر کرده است.
مرکز خبر- در ادامه موج گسترده بازداشتها، صدور احکام سنگین قضایی و گزارشهای متعدد از نقض حقوق بشر در ایران، دهها پرونده تازه در حوزههای سیاسی، صنفی و مدنی ثبت شده است؛ پروندههایی که از صدور احکام اعدام و حبسهای طولانی تا اعتصاب غذا در زندانها، ناپدیدسازی قهری، محرومیت درمانی و وثیقههای سنگین برای آزادی موقت را در بر میگیرد.
گسترش سرکوب قضایی در استانها
در ایلام یک فعال مدنی و معلم بازنشسته اهل آبدانان به دو سال حبس تعزیری و مجازاتهای تکمیلی شامل ممنوعیت خروج از کشور، ابطال گذرنامه و بیش از هزار ساعت خدمات عمومی محکوم شده است.
در استان مرکزی اعلام شده است که برای بخش قابل توجهی از پروندههای مرتبط با اعتراضات ۱۴۰۴ و جنگ ۱۲ روزه احکام قضایی صادر شده است. مقامهای قضایی این استان گفتهاند که بخش عمده پروندهها تعیین تکلیف شده و احکام صادر شدهاند، هرچند جزئیات اتهامات و احکام منتشر نشده است.
در شهرهای مختلف از جمله سقز، ملکشاهی ایلام و بوکان و نیز شهرهای مشهد، تهران و آمل گزارشهایی از بازداشتهای بدون حکم قضایی یا انتقال افراد به مکانهای نامعلوم منتشر شده است. برخی از بازداشتشدگان هفتهها و ماهها در وضعیت بلاتکلیف نگهداری میشوند.
در چندین پرونده، برای آزادی موقت زندانیان وثیقههای بسیار سنگین تا سقف چند میلیارد تومان تعیین شده است. در مواردی نیز خانوادهها از تماس، وکیل و ملاقات محروم بودهاند.
در برخی پروندهها نیز گزارشهایی از عدم دسترسی به خدمات درمانی برای زندانیان بیمار منتشر شده است؛ موضوعی که در چند زندان از جمله آمل، تبریز و شیراز بهطور مکرر گزارش شده است.
وضعیت زندانها؛ بحران انسانی، بهداشتی و امنیتی
گزارشهای متعدد از زندانهای مختلف کشور نشان میدهد شرایط نگهداری زندانیان در ماههای اخیر بهطور قابل توجهی وخیمتر شده است.
در زندان اوین (بند ۷)، زندانیان با مشکلات جدی بهداشتی مواجه هستند؛ از جمله خرابی حمامها و محرومیت از استحمام برای مدت طولانی. همچنین گزارشها از گسترش ساس و حشرات موذی در برخی سالنها حکایت دارد. نبود مواد شوینده کافی، عرضه اقلام تاریخگذشته در فروشگاه زندان و کمبود امکانات اولیه بهداشتی از دیگر مشکلات گزارششده است.
در زندان وکیلآباد مشهد، گزارش شده که حدود ۳۵۰ زندانی در بند قرنطینه در اعتراض به بدرفتاری مأموران و شرایط نامناسب، دست به اعتصاب غذا زدهاند. بنا بر این گزارشها، ضربوشتم یکی از زندانیان سیاسی توسط مأموران باعث تشدید اعتراضات شده است.
در زندان جیرفت، کمبود شدید امکانات سرمایشی در بند نسوان گزارش شده و گفته میشود تأمین کولر بهجای مسئولان، به خود زندانیان و خانوادههایشان واگذار شده است؛ اقدامی که با اعتراض خانوادهها روبهرو شده است.
در زندان چوبیندر قزوین نیز گزارشهایی از درگیری و ضربوشتم یک زندانی پس از انتقال به بند عمومی منتشر شده که منجر به آسیب جسمی و انتقال او به بیمارستان شده است.
همچنین در بندهای مختلف زندانها، از جمله اوین و شیبان اهواز، گزارشهایی از محرومیت درمانی، انتقال اجباری، نگهداری در سلول انفرادی و فشارهای جسمی و روانی علیه زندانیان سیاسی منتشر شده است.
احکام سنگین قضایی؛ از حبس تا اعدام
در روزهای اخیر، احکام متعددی علیه شهروندان در دادگاههای انقلاب صادر شده است. این احکام شامل حبسهای طولانیمدت، محرومیتهای اجتماعی و در برخی موارد حکم اعدام است.
در قزوین، یکی از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به اتهام «محاربه» و تخریب اموال عمومی به اعدام محکوم شده است. همچنین در تهران، حکم اعدام برای یک زندانی دیگر از سوی دادگاه انقلاب صادر و به وی ابلاغ شده است.
در کنار این موارد، در بوکان، بجنورد، همدان و خراسان شمالی نیز احکام حبس چندساله برای فعالان صنفی، معلمان، ورزشکاران و شهروندان صادر شده است.
اعتصاب غذا و اعتراض در زندانها
در ادامه فشارها، گزارشهایی از اعتصاب غذای گسترده در برخی زندانها منتشر شده است. در زندان وکیلآباد مشهد، بیش از ۳۵۰ زندانی در اعتراض به رفتارهای خشونتآمیز و شرایط نامناسب بند، از دریافت غذا خودداری کردهاند.
در برخی گزارشها نیز از انتقال زندانیان به سلول انفرادی، قطع تماسهای تلفنی و لغو ملاقاتهای خانوادگی بهعنوان ابزار فشار یاد شده است.
سرکوب گسترده معلمان، دانشجویان و فعالان مدنی
در ماههای اخیر فشار بر معلمان، دانشجویان و فعالان صنفی افزایش یافته است. گزارشها نشان میدهد بسیاری از معلمان بازنشسته یا شاغل با اتهامات امنیتی، احکام حبس، محرومیت شغلی یا پروندهسازی مواجه شدهاند.
در دانشگاهها نیز دانشجویان با تعلیق، محرومیت از تحصیل و محدودیت فعالیتهای صنفی روبهرو هستند. در برخی موارد، فعالیت تشکلهای مستقل عملاً متوقف شده است.
در برخی پروندهها، بازداشتشدگان بدون اطلاع خانواده به مکانهای نامعلوم منتقل شدهاند. گزارشهایی نیز از نگهداری طولانیمدت بدون دسترسی به وکیل یا تماس تلفنی منتشر شده است.
در مواردی، خانوادهها همچنان از وضعیت فرزندان یا بستگان خود بیاطلاع هستند و برخی پروندهها با اتهامات سنگین امنیتی از جمله محاربه یا ارتباط با گروههای مخالف مواجه شدهاند.
دانشجویان و دانشگاهها؛ فشار سازمانیافته بر تشکلهای صنفی
گزارشها از دانشگاههای مختلف نشان میدهد فشار بر شوراهای صنفی و دانشجویان تشدید شده است. در دانشگاه شهید بهشتی، دسترسی اعضای شورای صنفی به سامانههای آموزشی مسدود و برخی اعضا به کمیته انضباطی احضار شدهاند. همچنین ادامه فعالیت شورا منوط به امضای «برائتنامه» شده است؛ اقدامی که به گفته فعالان دانشجویی عملاً استقلال این نهاد را از بین برده است.
در دانشگاه علامه و برخی دیگر از دانشگاهها نیز گزارشهایی از بلاتکلیفی شوراهای صنفی، محدود شدن فعالیتها و جلوگیری از پیگیری مطالبات دانشجویان منتشر شده است. همزمان، بحث بازنگری آییننامه شوراهای صنفی در وزارت علوم مطرح است؛ تغییری که به گفته منتقدان میتواند دامنه فعالیت این تشکلها را محدودتر کند.
مجموعه گزارشهای منتشرشده در روزهای اخیر نشان میدهد همزمان با افزایش صدور احکام قضایی سنگین، وضعیت زندانها، بازداشتهای گسترده، و فشار بر گروههای صنفی و مدنی، بحران حقوق بشر در ایران وارد مرحلهای پیچیدهتر شده است؛ مرحلهای که در آن همزمان اعدام، اعتصاب غذا، ناپدیدسازی قهری و محرومیت درمانی در کنار پروندهسازیهای گسترده جریان دارد.