کنکور بدون دختران؛ چهارمین سال حذف نظاممند زنان از آموزش عالی افغانستان
همزمان با اعلام نتایج کنکور ۱۴۰۵ افغانستان، دختران برای چهارمین سال پیاپی از شرکت در این آزمون محروم ماندند؛ محرومیتی که ناشی از ممنوعیت تحصیل زنان توسط طالبان است و نگرانیها درباره آینده علمی و اجتماعی کشور را افزایش داده است.
مرکز خبر- با اعلام نتایج آزمون کنکور سال ۱۴۰۵، هزاران داوطلب مرد موفق به ورود به دانشگاههای دولتی افغانستان شدند و این موفقیت در بسیاری از خانوادهها با جشن و پیامهای تبریک همراه بود. اما در سوی دیگر، هزاران دختر جوان که طی چهار سال گذشته از ادامه تحصیل و شرکت در آزمون سراسری محروم شدهاند، بار دیگر از یکی از اساسیترین حقوق آموزشی خود بازماندند.
اداره ملی امتحانات طالبان اعلام کرده است که امسال ۷۴ هزار و ۵۰۰ داوطلب موفق به ورود به مراکز آموزش عالی شدهاند. با این حال، همانند سه سال گذشته، هیچ دختری اجازه حضور در آزمون کانکور را نداشت؛ تصمیمی که پس از ممنوعیت تحصیل دختران در مقاطع متوسطه و دانشگاهی همچنان پابرجاست.
چهار سال حذف از حق آموزش
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، دختران بالاتر از پایه ششم از ادامه تحصیل محروم شدهاند و در ادامه نیز درهای دانشگاهها و آزمون کانکور به روی آنان بسته شد. در نتیجه، هزاران دانشآموزی که سالها برای ورود به دانشگاه تلاش کرده بودند، بدون آنکه فرصت رقابت پیدا کنند، از مسیر آموزش عالی کنار گذاشته شدند.
فعالان آموزشی معتقدند این محرومیت تنها به معنای از دست رفتن فرصت تحصیل نیست، بلکه حذف نظاممند نیمی از جمعیت افغانستان از عرصه تولید علم، تخصص و توسعه کشور به شمار میرود.
هشدار درباره پیامدهای بلندمدت
فعالان حقوق زنان هشدار میدهند که ادامه این سیاستها پیامدهای عمیقی برای آینده افغانستان خواهد داشت. به باور آنان، محرومیت زنان از آموزش عالی به کاهش نیروی متخصص در حوزههایی مانند آموزش، بهداشت، پزشکی و مدیریت منجر میشود و شکافهای اقتصادی و اجتماعی را عمیقتر خواهد کرد.
آنان همچنین تأکید میکنند که ادامه این روند آثار گستردهای بر سلامت روان دختران جوان بر جای گذاشته است؛ نسلی که با وجود سالها تلاش برای ورود به دانشگاه، اکنون آینده خود را در هالهای از ابهام میبیند.
انتقاد از واکنش محدود جامعه جهانی
همزمان با اعلام نتایج کانکور، شماری از فعالان حقوق زنان از عملکرد جامعه جهانی نیز انتقاد کردهاند. آنان معتقدند که طی چهار سال گذشته، واکنشهای بینالمللی عمدتاً به صدور بیانیه و ابراز نگرانی محدود شده و اقدام مؤثری برای تضمین حق آموزش دختران افغانستان صورت نگرفته است.
به گفته این فعالان، ادامه سکوت و نبود فشار عملی بر طالبان موجب شده محرومیت دختران از آموزش به سیاستی پایدار تبدیل شود؛ وضعیتی که هر سال هزاران دختر دیگر را از حق تحصیل و آینده حرفهای محروم میکند.
محکومیت حذف دختران از کانکور
شبکه زنان جمهوریخواه افغانستان نیز همزمان با اعلام نتایج آزمون کانکور، در بیانیهای ادامه حذف دختران از این آزمون را محکوم کرد و آن را مصداق محرومیت نظاممند زنان از حقوق بنیادین انسانی دانست.
این شبکه هشدار داد که حذف دختران از آموزش عالی تنها آینده فردی آنان را نابود نمیکند، بلکه ظرفیت علمی، اقتصادی و اجتماعی افغانستان را نیز با خسارتهای جبرانناپذیر روبهرو خواهد کرد. این نهاد از جامعه جهانی، سازمانهای حقوق بشری، رسانهها و شهروندان افغانستان خواست برای دفاع از حق آموزش دختران اقدامات عملی و مؤثر انجام دهند.
درواقع با وجود اعلام اسامی پذیرفتهشدگان مرد، جای نام هزاران دختری که میتوانستند در این رقابت علمی حضور داشته باشند، همچنان خالی است. چهار سال پس از ممنوعیت تحصیل زنان، آنان نه به دلیل شکست در آزمون، بلکه به دلیل محرومیت از حق شرکت در آن، از ورود به دانشگاه بازماندهاند؛ وضعیتی که از نگاه ناظران، یکی از آشکارترین جلوههای تبعیض جنسیتی در افغانستان امروز محسوب میشود.