از نان‌پزی تا پشت میله‌ها؛ چطور ترانه «راهیان کوهستان» رمز مقاومت زنان شد؟
«یا طالع الجبل» ترانه‌ای زنانه است که با درهم‌آمیختن ریتم رنجِ کار و رمزنگاری‌های خانگی، به نماد پیوند با مبارزان دربند و ابزاری برای حفظ حافظه جمعی و مقاومت تبدیل شد.
مرکز خبر- ترانهی «یا طالع الجبل» که در زبان عربی به معنای «ای راهیان کوهستان» است، یکی از نغمه‌هایی است که در دوران قیمومت بریتانیا بر فلسطین، توسط زنان برای صدا زدن و خطاب قرار دادن مبارزان خوانده می‌شد. این ترانه به عنوان روایتی فرهنگی برجسته می‌شود که همبستگی زنان و امید به آزادی را در شرایط تداوم مقاومت بیان می‌کند.
در دوران قیمومت بریتانیا، زنان با به گوش رساندن صدای خود به مبارزانی که در زندان‌ها اسیر بودند، با کلماتی مبتنی بر پیروزی مقاومت و رهایی، به اسرا روحیه می‌دادند. به این ترتیب، پیوندی نمادین میان زنانِ بیرون و مبارزانِ درون زندان برقرار می‌شد. مدت‌ها بعد، این ترانه برای زندانیان محبوس در زندان‌های اسرائیل نیز خوانده شد و برای اینکه اسرائیلی‌هایی که عربی دست‌وپا شکسته‌ای می‌دانستند متوجه معنای آن نشوند، هجای اضافی «لِه» در میان کلمات گنجانده شد. علاوه بر این، این آهنگ به ترانهی سنتی اسپانیایی «لاس پانادراس» (Las Panaderas) پیوند خورده است؛ ترانه‌ای که زنان اسپانیایی هنگام ورز دادن خمیر می‌خواندند.
ساختار ریتمیک ترانه از این فرهنگ عامه‌‌ی اسپانیایی الهام گرفته است؛ جایی که زنان هنگام ورز دادن خمیر و آماده‌سازی نان، با کوبیدن دست‌های خود بر روی میزِ کار ریتم می‌آفریدند و ترانه‌هایی در هماهنگی با این ریتم می‌خواندند. ریتم ترانهی «ای راهیان کوهستان» نیز با الهام از این سنت، حال‌وهوایی ریتمیک به خود گرفته است. در سنت «لاس پانادراس»، حرکاتِ کار و رنجِ روزمره به ساختاری ریتمیک در موسیقی تبدیل می‌شود. روایت ترانهی «ای راهیان کوهستان» نشان می‌دهد که زنان در طول تاریخ از موسیقی تنها به عنوان یک فرم ابراز هنری استفاده نکرده‌اند، بلکه آن را به عنوان ابزاری برای همبستگی و حافظه‌‌ی جمعی به کار گرفته‌اند. نغمه‌هایی که در جریان زندگی روزمره، در برابر زندان‌ها یا در عرصه مبارزات اجتماعی خوانده می‌شوند، می‌توانند به بخشی از حافظه‌‌ی فرهنگیِ منتقل‌شده میان نسل‌ها تبدیل شوند.
این ترانه که زنان فلسطینی برای خطاب قرار دادن مبارزان می‌خواندند، روایتی را ارائه می‌دهد که امید به آزادی و همبستگی با زندانیان را در مرکز توجه قرار می‌دهد. پیوندِ ایجادشده با حرکات دست زنان اسپانیایی هنگام نان‌پزی که به ریتم تبدیل شده بود نیز گویای آن است که چگونه موسیقی در جغرافیاهای مختلف می‌تواند از دل رنجِ کار، زندگی اجتماعی و مقاومت متولد شود.