آرژین دیلک اونجل

آمد - پژوهش‌ها نشان می‌دهد حدود ۱۵ تا ۱۸ درصد مردم استانبول کورد هستند. کوردهای این شهر بیشتر در مناطقی چون اسنیورت، باغجیلار، فاتح، زیتون‌بورنو، غازی‌عثمان‌پاشا و اسنلر ساکن‌اند.

در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، جنگ و درگیری‌های برخاسته از مسئله‌ی کورد، همراه با دلایل اقتصادی و اجتماعی، موج‌هایی از مهاجرت به استانبول را به راه انداخت. کوردهایی که این موج‌ها به استانبول آورد، با دشواری‌های بسیاری دست‌وپنجه نرم کردند و بزرگ‌ترینشان نژادپرستی بود.

کوردها نه‌تنها از خدمات به زبان مادری محروم بودند، بلکه تنها به جرم کوردی حرف زدن، پیوسته هدف حمله قرار می‌گرفتند.

اما سنگین‌ترین بار این تبعیض بر دوش زنان کورد بود. آنان در برابر خشونت مردان و دولت نمی‌توانستند به زبان مادری‌شان از آنچه بر سرشان می‌آمد بگویند. از همین رو یا در چرخه‌ی خشونت ماندند یا کشته شدند.

تلخ‌ترین نمونه‌ی این وضعیت، سرنوشت فاطمه آلتین‌ماکاس است که هنوز از یادها نرفته است. در سال ۲۰۲۰، برادرِ همسرش به او تجاوز کرد. آلتین‌ماکاس برای شکایت به پاسگاه ژاندارمری رفت، اما شکایتش را «چون مترجم کوردی نبود» نپذیرفتند. او مدتی بعد کشته شد.

انجمن زمان زنان ۶ سال است در استانبول فعالیت می‌کند. تمرکز این انجمن بر خشونت مردان علیه زنان و سیاست‌های دولتی است که به این خشونت دامن می‌زنند. انجمن همچنین شکل‌های روزافزون تبعیض و خشونت علیه زنان کورد را پیگیری می‌کند.

 

ضرورت دسترسی به خدمات مقابله با خشونت به زبان کوردی

انجمن از یک سال پیش بر این موضوع متمرکز شده که زنان بتوانند از خدمات مقابله با خشونت شهرداری‌ها به زبان مادری، به‌ویژه کوردی، بهره بگیرند. می‌خواهد مطالبات زنان کورد از نهادهای محلی و سازمان‌دهی این مطالبات را در سطحی گسترده‌تر پیگیری کند.

این انجمن در همین راستا در ماه آگوست گزارشی پایشی با عنوان «دسترسی زنان به خدمات مقابله با خشونت نهادهای محلی به زبان مادری» منتشر کرد.

در این پژوهش، خدمات مقابله با خشونت شهرداری کلان‌شهر استانبول و شهرداری‌های ۳۹ منطقه‌ی آن بررسی شده تا روشن شود زنان تا چه اندازه می‌توانند این خدمات را به زبان مادری (به‌ویژه کوردی) دریافت کنند. یافته‌ها نشان می‌دهد پشتیبانی به زبان مادری در خدمات عمومی نهادینه نشده و بیشتر به همت افراد بستگی دارد. به گفته‌ی این گزارش، در استانبول تنها ۳ شهرداری به کوردی خدمات می‌دهند.

نوروز اونوردی، از بنیان‌گذاران انجمن زمان زنان، گفت انجمن دست از تلاش برای دسترسی زنان کورد به خدمات به زبان مادری برنمی‌دارد. او درباره‌ی کارهای انجمن توضیح داد: «کار ما با زنان کوردی است که جنگ و درگیری آنان را به کوچ اجباری به استانبول واداشته است. حوزه‌ی کارمان مقابله با خشونت است، اما تنها به خشونت مردان نمی‌پردازیم. در کنار این کار، برای دفاع از حقوق زنان و تغییر سیاست‌ها در این زمینه، فعالیت‌های گوناگونی داریم و می‌کوشیم دامنه‌ی آن‌ها را گسترده‌تر کنیم.»

نوروز اونوردی درباره‌ی گزارش گفت: «یک سال گذشته را صرف این کردیم که زنان کورد استانبول بتوانند از سازوکارهای مقابله با خشونت نهادهای محلی به زبان خودشان، کوردی، استفاده کنند. در این مدت به شهرداری کلان‌شهر و شهرداری‌های ۳۹ منطقه سر زدیم. حاصل این دیدارها گزارشی شد که به سه پرسش پاسخ می‌دهد: چند شهرداری در سازوکارهای مقابله با خشونت از زبان کوردی استفاده می‌کنند، کدام‌یک خدمات پشتیبانی کوردی دارند و این خدمات چگونه می‌تواند گسترش یابد.»

 

«گزارشمان را به احزاب سیاسی ارائه می‌کنیم»

به گفته‌ی نوروز اونوردی، شهرداری‌ها خدمات پشتیبانی دارند، اما این خدمات به زنان نمی‌رسد. او افزود: «برای همین سندی با پیشنهادهای سیاستی گوناگون آماده کردیم و آن را به ۵ شهرداری استانبول سپردیم. کار ما البته به همین‌جا ختم نمی‌شود. می‌خواهیم گزارشمان را به دفترهای مرکزی احزاب سیاسی ببریم. در آنکارا هم به مجلس و احزاب می‌رویم تا بگوییم حق زبان مادری برای زنان چقدر حیاتی است. هدف کاری که سازمان می‌دهیم این است که زن، به‌ویژه وقتی از خشونت می‌گریزد و به جای امنی پناه می‌برد، بتواند به زبان مادری‌اش از خود بگوید و فهمیده شود.»

 

«در هر جا که زنان باشند، کارمان را ادامه می‌دهیم»

نوروز اونوردی سخنانش را این‌گونه پی گرفت: «کار ما دو پایه دارد. یکی مقابله با خشونت است و دیگری اینکه زنان وقتی به جای امن پناه می‌برند، به زبان مادری خود خدمات بگیرند. چندی پیش در استانبول کارگاهی با عنوان "از تجربه‌ی زنان تا ساختن صلح: عدالت، حافظه و آینده‌ی دموکراتیک" برگزار کردیم. زنانی با هویت‌های گوناگون در این کارگاه گفتند که جنگ‌های کشورشان چه بر سر زندگی‌شان آورده و صلح را چگونه در ذهن می‌پرورانند.

از این پس قصد داریم این بحث‌ها را در همه‌ی شهرها و محله‌هایی که زنان در آن‌ها حضور دارند پی بگیریم. این کار از یک سو برای دفاع از حقوق زنان اهمیت دارد و از سوی دیگر مبارزه‌ی زنان را گسترش می‌دهد و آن را بخشی از مبارزه برای صلح می‌کند.»

نوروز اونوردی تأکید کرد که انجمن می‌خواهد زنان در فضایی امن‌تر زندگی کنند. به گفته‌ی او، انجمن همچنین می‌کوشد ویرانی‌ها و جنایت‌های جنگ را از میان بردارد و زخم‌های روانی آن را التیام بخشد. اونوردی در پایان گفت: «حرف ما بر این واقعیت استوار است که زنان کنشگران مستقیم صلح‌اند. هر یک از این کارها گواه نقش فعال زن در روند صلح است.»