زنان یمن در بازار کار؛ فرصتهای محدود و چالشهای فزاینده
زنان یمنی در بازار کار با نبردی دوگانه روبهرو هستند؛ از یک سو محدودیتهای اجتماعی و مسئولیتهای خانوادگی و از سوی دیگر چالشهای اقتصادی و تأمین مالی. در همین حال، درگیریها شمار بیشتری از زنان را به جستوجوی منابع درآمد و استقلال اقتصادی سوق داده است.
رحمه شنظور
یمن - مشارکت زنان یمنی در بازار کار دیگر پدیدهای حاشیهای نیست. سالهای درگیری و وخامت شرایط اقتصادی، بسیاری از زنان را به جستوجوی منبع درآمد یا راهاندازی کسبوکارهای شخصی واداشته است؛ تلاشی برای تأمین نیازهای خانوادههایشان و مقابله با پیامدهای بحران.
زنانی که مایل به ورود به بازار کار هستند با چالشهای متعددی مواجهاند؛ چالشهایی که از محدودیتهای اجتماعی و نگاه جامعه آغاز میشود و تا تبعیض، دشواری دسترسی به منابع مالی و دستیابی به سمتهای مدیریتی و رهبری ادامه مییابد. افزون بر این، افزایش هزینههای عملیاتی و ضعف زیرساختها نیز بر این مشکلات میافزاید. همزمان، مسئولیتهای خانه و خانواده همچنان پابرجاست و بار دیگری را بر دوش مسئولیتهای شغلی زنان میگذارد.
با وجود این چالشها، زنان یمنی توانستهاند در حوزههای مختلف راه خود را باز کنند؛ از کسبوکارهای خانگی گرفته تا تجارت و پروژههای کوچک، و تلاش کردهاند فعالیتهای خود را در بازاری که چالشهای بیشتری را بر آنان تحمیل میکند، حفظ و توسعه دهند.
ورود به بازار کار؛ چالشی بهخودیخود
تجربه ایمان العریقی، ۴۵ ساله، صاحب کسبوکار «کافی مزجان» و عضو اتاق بازرگانی شهر تعز، بخشی از این چالشها را بازتاب میدهد. او معتقد است زنان یمنی در بازار کار، در سایه شرایط ناشی از درگیری، تغییرات فرهنگی و اجتماعی و ضعف زیرساختها، با چالشهای متعددی مواجهاند؛ اما با وجود این، بر ادامه مسیر و موفقیت خود اصرار دارند.
او توضیح میدهد که صرف ورود یک زن به بازار کار میتواند بهخودیخود یک چالش باشد، بهویژه در محیطی که غالباً مردانه است؛ زیرا ممکن است زن ناچار شود برای دریافت مجوزها اقدام کند یا با نهادها و دستگاههای مختلف تعامل داشته باشد.
او میافزاید که زنان ممکن است به دلیل مشغول بودن به کار برای مدتهای طولانی مورد انتقاد قرار گیرند، یا متهم شوند که خانه خود را رها کرده و سرگرم کارشان شدهاند. این مسئله آنان را با چالشی دوگانه روبهرو میکند: از یک سو دستیابی به موفقیت حرفهای و از سوی دیگر حفظ مسئولیتهای خانوادگی.
جنگ زنان بیشتری را به کار سوق داده است
ایمان العریقی معتقد است بسیاری از زنان در طول سالهای درگیری وارد بازار کار شدهاند و زن به دنبال کار رفته است تا نیازهای فرزندان و خانواده خود را تأمین کند. از همین رو، زنان شاغل به حمایت خانواده و جامعه نیاز دارند، زیرا در شرایط دشوار مسئولیت بزرگی را بر دوش میکشند.
ایمان العریقی معتقد است زنان همچنان در جامعه با تبعیض مواجهاند؛ جامعهای که او آن را دارای ماهیتی مردسالار توصیف میکند. زنان هنوز برای دسترسی به سمتهای مدیریتی و رهبری یا مالکیت پروژههای بزرگ با محدودیتهایی روبهرو هستند. او میگوید بیشتر کسبوکارهای زنانه موجود در بازار همچنان کوچک یا نوپا هستند، بهویژه در مقایسه با اندازه پروژهها و کسبوکارهایی که مردان در اختیار دارند.
تأمین مالی؛ سقفی که مانع توسعه میشود
ایمان العریقی تأمین مالی را یکی از بزرگترین چالشهای پیش روی صاحبان کسبوکارهای زن میداند. او توضیح میدهد که به دلیل کمبود منابع مالی نمیتواند کسبوکار خود را آنگونه که آرزو دارد گسترش دهد؛ علاوه بر این، گزینههای موجود برای دریافت وامهای کمبهره یا تأمین مالیای که به زنان در توسعه کسبوکارهایشان کمک کند نیز محدود است.
چالشها تنها به تأمین مالی و محدودیتهای اجتماعی محدود نمیشوند، بلکه افزایش قیمتها و اجارهبها و همچنین قطعی اینترنت را نیز شامل میشوند؛ عواملی که بر تداوم فعالیت کسبوکارها و توانایی آنها برای رشد و توسعه تأثیر میگذارند.
ایمان العریقی در پایان سخنان خود میگوید: «زن یمنی که وارد بازار کار میشود، تنها با چالشهایی مرتبط با صاحب کسبوکار یا کارمند بودن مواجه نیست، بلکه با چالشهای اجتماعی، اقتصادی و خانوادگیِ درهمتنیدهای روبهرو است. از این رو، او به حمایت خانواده و جامعه، محیط کاری عادلانهتر و فرصتهای تأمین مالی نیاز دارد تا بتواند کسبوکار خود را توسعه دهد و به استقلال اقتصادی دست یابد.»
با وجود تعدد موانع، زنان یمنی همچنان حضور خود را در بازار کار حفظ کردهاند و تلاش میکنند منبع درآمد خود را نگه دارند و با پیامدهای بحران مقابله کنند. میان فشارهای اجتماعی، مسئولیتهای خانوادگی و دشواری تأمین مالی، فرصتهای آنان برای توسعه و رشد همچنان محدود است؛ مسئلهای که حمایت از مشارکت اقتصادی زنان را به چالشی تبدیل میکند که نیازمند واکنشی فراتر از تلاشهای فردی خود زنان است.