انار، از محصولی فصلی تا پشتوانه‌ی اقتصادی زنان روستایی مصر
زنان روستایی استان اسیوط در مصر، انار را از میوه‌ای فصلی به پایه‌ی کسب‌وکاری پایدار بدل کرده‌اند. فرصت‌های شغلی منعطف این کارگاه به بهبود معیشت زنان انجامیده و جایگاه اقتصادی‌شان را استوارتر کرده است.
ایمان سمیر علی
مصر - انار در روستایی از استان اسیوط از جایگاه محصولی فصلی فراتر رفته و به سرچشمه‌ی درآمد و اشتغال زنان بدل شده است. کارگاهی تولیدی که از این میوه فرآورده‌های گوناگون می‌سازد، افق‌های تازه‌ای برای مشارکت اقتصادی زنان و بهبود زندگی‌شان گشوده است.
الهام احمد، از زنان شاغل در این کارگاه، می‌گوید این منطقه به کشت انار شهرت دارد و هدف طرح آن است که ارزش افزوده‌ی این محصول بیشتر شود. به گفته‌ی او، کارگاه از انار رب، انار دانه‌شده و روغن تولید می‌کند. استخراج روغن از دیگر محصولات کشاورزی، ساخت لوازم آرایشی از پوست انار و خشک کردن میوه و سبزی نیز در شمار فعالیت‌های کارگاه است.
کار با جدا کردن انارهای سالم از میوه‌های نامرغوب آغاز می‌شود. پس از شستشو، برش و دانه کردن، ادامه‌ی کار به محصول نهایی بستگی دارد. زنان دانه‌های انار را در کیسه بسته‌بندی می‌کنند تا به دست شرکت‌های سفارش‌دهنده برسد. اما تهیه‌ی رب انار زمان بیشتری می‌برد. آب انار را پس از گرفتن، در دیگ می‌جوشانند و سپس رب آماده را بسته‌بندی می‌کنند.
مشارکت زنان در اقتصاد روستا
زنان این روستا راه چندانی برای کسب درآمد ندارند. از همین رو کارگاه انار، که در فصل برداشت برایشان کار فراهم می‌کند، سهم آنان را در اقتصاد روستا افزایش داده است.
فعالیت کارگاه به فصل انار محدود نمی‌ماند. زنان شاغل در آن می‌کوشند تولید را در تمام سال ادامه دهند. آنان انگور، انجیر، انبه، پرتقال، موز و دیگر میوه‌ها و سبزی‌های منطقه را خشک می‌کنند و ترشی نیز می‌اندازند.
الهام احمد تنوع محصولات را راهی برای کاستن از وابستگی کارگاه به یک فصل کشاورزی می‌داند. به باور او، این تنوع به زنان امکان می‌دهد به‌جای چند ماه کار در فصل فراوانی انار، از درآمدی پیوسته برخوردار باشند.
او می‌گوید کار در روزهای نخست طاقت‌فرسا بود. زنان با ابزار دستی کار می‌کردند و ناگزیر بودند ساعت‌ها کنار آتش بایستند تا انار را بجوشانند. گرمای تابستان نیز بر دشواری این کار می‌افزود.
ورود تجهیزات نوین گام مهمی در بهبود شرایط کار زنان است. اهمیت نوسازی کارگاه‌های کوچک تولیدی تنها در افزایش تولید و سود نیست. این نوسازی از سختی کار دستی می‌کاهد و محیط کاری مناسب‌تری برای زنان فراهم می‌آورد.
نظام کاری منعطف از ویژگی‌های برجسته‌ی این کارگاه است و به گفته‌ی الهام احمد، با شرایط و توان زنان همخوانی دارد. ساعات کار در دو نوبت تنظیم شده است. نوبت نخست از ۸ صبح تا ۱ یا ۲ بعدازظهر است و نوبت دوم از ۲ تا ۵ بعدازظهر. زنان می‌توانند یکی از این دو را برگزینند یا در هر دو کار کنند.
همبستگی زنان در کارگاه
الهام احمد فضای کارگاه را سرشار از همیاری و پشتیبانی زنان از یکدیگر توصیف می‌کند. کار گروهی به آنان آرامش می‌بخشد و روز کاری را افزون بر تولید، به فرصتی برای معاشرت و شادی بدل می‌کند.
کارگاه با وجود تنوع محصولاتش، هنوز در بازاریابی با دشواری‌هایی روبه‌روست. برای نمونه، برخی روستاییان برخلاف شهرنشینان، کاربرد رب انار و اهمیت آن در آشپزی را چندان نمی‌شناسند.
الهام احمد توضیح می‌دهد که رب انار در تهیه‌ی بسیاری از غذاها، از سالاد تا کباب، به کار می‌رود. رستوران‌ها، هتل‌ها و سوپرمارکت‌ها از خریداران آن‌اند. به همین دلیل کارگاه افزون بر بازارهای محلی، محصولات خود را به این مراکز نیز عرضه می‌کند.