تونس- اتحادیه‌ی دفاع از حقوق بشر تونس می‌گوید زندان‌های کشور بیش از پیش شلوغ شده‌اند، زیرا قاضیان حتی برای متهمان و مظنونانی قرار بازداشت صادر می‌کنند که می‌شد پرونده‌شان را بی‌آنکه زندانی شوند پیگیری کرد. ساختمان زندان‌ها فرسوده است و بودجه‌ای که به آن‌ها می‌رسد کفاف نمی‌دهد. در کنار این‌ها، گرمای هوا، قطعی برق و آب و نبود کولر وضع را بدتر کرده و جان شماری از زندانیان را گرفته است.

نجات الزموری، نایب‌رئیس این اتحادیه، گفت: «وضع زندان‌های تونس آن‌قدر خطرناک شده که باید مثل یک بحران حقوق بشری و انسانی با آن برخورد کرد و به شرایط نگهداری زندانیان سامان داد. این خواسته‌ی چندین ساله‌ی ماست.»

 

وضعیت اضطراری در زندان‌ها

نجات الزموری توضیح داد که قطعی آب و برق، تهویه‌ی ضعیف و دشواری رسیدن به درمان اوضاع زندان‌ها را وخیم‌تر کرده است. در این شرایط چند زندانی جان باخته‌اند، برخی بیهوش یا بیمار شده‌اند و کار شماری به بیمارستان کشیده است.

سازمان مبارزه با شکنجه در تونس پیش‌تر خواستار تحقیق درباره‌ی این مرگ‌ها و نظارت مستقل بر وضع بازداشت‌شدگان شده بود. این درخواست به‌ویژه از وقتی پررنگ‌تر شد که وزارت دادگستری تفاهم‌نامه‌ای را که سال ۲۰۱۷ با اتحادیه‌ی دفاع از حقوق بشر تونس امضا کرده بود، تعلیق کرد.

نجات الزموری تأکید کرد که دیگر فقط سختی زندان مطرح نیست و جان، تندرستی و حرمت انسانی زندانیان در خطر است. او دولت را مسئول حفاظت از زندانیان دانست و افزود کسی که به حکم دادگاه آزادی‌اش را از دست داده، حق زندگی، سلامت و کرامتش را از دست نداده است.

شیماء عیسی، فعال سیاسی زندانی، به بیماری پوستی دچار شده است. نجات الزموری علت آن را کمبود آب و دشواری رعایت بهداشت در زندان‌های شلوغ دانست و خواستار بررسی پزشکی مستقل و تضمین درمان شیماء شد. او گفت چند زندانی غیرسیاسی هم به بیماری‌های مشابه، از جمله گال، مبتلا شده‌اند.

به گفته‌ی نجات الزموری، اتحادیه مرگ زندانیان را با تکیه بر خبرهایی که شهروندان می‌دهند پیگیری می‌کند و این خبرها نشان می‌دهد شمار جان‌باختگان از ۳۰ نفر گذشته است. این نهاد اکنون چشم‌انتظار آمار رسمی است تا تعداد دقیق قربانیان و علت و شرایط مرگشان روشن شود.

نایب‌رئیس اتحادیه خواستار تحقیقی جدی و مستقل درباره‌ی هر مرگ یا آسیب شدید شد. به باور او، دادستانی، نهادهای نظارتی مستقل، وکلا، خانواده‌های قربانیان و سازمان‌های حقوق بشری باید در این تحقیقات شرکت داشته باشند و نهادهای منطقه‌ای و بین‌المللی فعال در این حوزه هم با آنان همکاری کنند. الزموری هشدار داد که محدود کردن نظارت مستقل و جلوگیری از بازدید فعالان حقوق بشر از زندان‌ها، وضع را خطرناک‌تر می‌کند. او یادآوری کرد که زندان جایی بسته است و اگر چشمی مراقب آن نباشد، نقض حقوق زندانیان ممکن است پنهان بماند و شدت بگیرد.

نجات الزموری در پایان گفت: «موضع اتحادیه قاطع و اصولی است. ما برای زندانیان امتیاز ویژه طلب نمی‌کنیم. فقط می‌خواهیم رفتار با آنان انسانی و قانونی باشد و با معیارهای بین‌المللی حقوق بشر و کنوانسیون منع شکنجه بخواند.»

 

ساعت‌ها انتظار برای پنج دقیقه دیدار

فالحه الزغیدی، فعال جامعه‌ی مدنی، عمه‌ی روزنامه‌نگار زندانی مراد الزغیدی است. او گفت: «زندان‌های تونس از زندان‌های هر جای دیگر دنیا بدترند، چون خانواده‌ها پیش از دیدن عزیز زندانی‌شان باید مدت‌ها در صف بمانند. بازرسی غذاهایی که همراه دارند هم طول می‌کشد و بسیاری از خوراکی‌ها را بی هیچ توضیحی برمی‌گردانند. هرچند خانواده برای آماده کردن سبد ملاقات وقت و پول و زحمت زیادی صرف می‌کند، اما زندانی از بخشی از این خوراک محروم می‌ماند و سرخوردگی و غم خانواده دوچندان می‌شود.»

او افزود که گاه انتظار ساعت‌ها و حتی یک روز تمام طول می‌کشد و در پایان، خانواده تنها اجازه دارد پنج دقیقه و از پشت شیشه زندانی‌اش را ببیند. به گفته‌ی الزغیدی، چنین دیداری هم خانواده و هم زندانی را ناامید و اندوهگین می‌کند.

 

«جای روزنامه‌نگار زندان نیست»

جیهان اللواتی، عضو سندیکای ملی روزنامه‌نگاران تونس، گفت: «امروز روزنامه‌نگاران در شرایطی بسیار سخت در زندان روزگار می‌گذرانند، آن هم در حالی که کشور با قطعی‌های پیاپی برق و آب روبه‌روست و خود زندان‌ها هم وضع اسف‌باری دارند. حال آنکه جای طبیعی روزنامه‌نگار در تحریریه و پشت دوربین است.»

او افزود: «ما امروز در سندیکا به شهروندان یادآوری می‌کنیم که هر بار روزنامه‌نگاری را ساکت می‌کنند یا به زندان می‌اندازند، این خود مردم‌اند که از اطلاعات و فهم درست رویدادها محروم می‌شوند.»

جیهان اللواتی خواستار آزادی همه‌ی روزنامه‌نگاران و زندانیان عقیدتی شد و گفت: «کسی که دیدگاهش را در شبکه‌های اجتماعی یا رودررو بیان می‌کند، برای ساختن آمده است و قصد ویرانی ندارد. سازندگی واقعی را مطبوعات آزاد رقم می‌زنند و شعارهای پرطمطراق و عوام‌فریبانه از پس آن برنمی‌آیند.»