از کرماشان تا دزفول؛ نگاهی به سابقه امنیتی‌سازی مطالبات رفاهی در دانشگاه‌ها
با آغاز سال تحصیلی، اعتراض صنفی به کیفیت تغذیه از دانشگاه کرماشان آغاز شد و به لرستان، زابل و دزفول رسید. مسئولان دانشگاه‌ها به‌جای پاسخ‌گویی به مطالبات بهداشتی، با تهدید، تحریف و برخوردهای امنیتی با این اعتراضات مواجه شده‌اند.
ساره پورخزری
كرماشان- در روزهای گذشته و هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی جدید، موجی از اعتراضات دانشجویی در چندین دانشگاه کشور شکل گرفت. محور این اعتراضات، کیفیت پایین و نبود استانداردهای بهداشتی در غذاهای ارائه‌شده توسط سلف دانشگاه‌ها بود. نخستین جرقه این حرکت اعتراضی در دانشگاه رازی كرماشان زده شد؛ جایی که دانشجویان به دلیل نارضایتی شدید از وضعیت غذا، سینی‌های غذای خود را در محوطه دانشگاه و کف سالن چیدند تا به‌صورت نمادین اعتراض خود را نشان دهند. این اقدام به سرعت بازتاب یافت و در فاصله‌ی چند روز، دانشجویان دانشگاه‌های لرستان، زابل و جندی‌شاپور دزفول نیز با تکرار همین حرکت اعتراضی، سینی‌های غذای خود را در فضای عمومی دانشگاه‌ها چیدند که نشان از یک نماد مشترک از اعتراض دانشجویی علیه بی‌توجهی مسئولان دانشگاه‌ها به حقوق اولیه دانشجویان است.
تارا.ح، یکی از دانشجویان حاضر در دانشگاه رازی كرماشان که شاهد اعتصاب اخیر بوده، روایت می‌کند: «کیفیت پایین غذاهای دانشگاه و نبود حداقل استانداردهای بهداشتی دلیل اصلی این اعتصاب بود. این اقدام در واقع نمادی از نارضایتی عمومی دانشجویان بود؛ اما اعتراض‌ها تنها به مسئله غذا محدود نمی‌شد و دانشجویان نسبت به کمبود امکانات رفاهی و آموزشی نیز انتقاد داشتند. بلافاصله پس از آغاز اعتصاب، نیروهای حراست و معاونت دانشگاه وارد عمل شدند و با تهدید تلاش کردند این حرکت اعتراضی را متوقف کنند. آنان حتی مانع ضبط ویدئو از صحنه شدند تا از انتشار تصاویر در فضای عمومی جلوگیری کنند. در ادامه، رسانه‌های وابسته به دانشگاه با روایت‌سازی متفاوت کوشیدند مسیر اعتراض را تغییر دهند؛ به‌گونه‌ای که دلیل اعتصاب را نه کیفیت پایین غذا و نبود امکانات، بلکه صرفاً تأخیر در تحویل غذا معرفی کردند و آن را مسئله‌ای دوستانه و عادی جلوه دادند. این در حالی است که مسئولان دانشگاه، دانشجویان مشارکت‌کننده در اعتصاب را تهدید به توبیخ و حتی اخراج کرده‌اند.»
سابقه امنیتی‌سازی مطالبات رفاهی و تحریف روایت‌ها
اگرچه مقامات دانشگاهی و وابسته به حکومت تلاش می‌کنند با روایت‌سازی، ماجرای اعتصاب اخیر را صرفاً ناشی از ناهماهنگی در توزیع به‌موقع غذا جلوه دهند، اما بررسی سوابق نشان می‌دهد این اعتراضات در دانشگاه رازی كرماشان مسبوق به سابقه است. در واقع، مسئله‌ی کیفیت پایین غذا و نبود استانداردهای بهداشتی، سال‌هاست که به یکی از محورهای اصلی نارضایتی دانشجویان این دانشگاه تبدیل شده است. بر اساس اسناد و روایت‌های موجود، قدیمی‌ترین نمونه‌ی ثبت‌شده از چنین اعتراضاتی به سال ۱۳۸۵ بازمی‌گردد؛ زمانی که چند دانشجوی زن نخستین بار نسبت به کیفیت غذا اعتراض کردند. اما مقامات دانشگاه به جای رسیدگی به خواسته‌های آنان، تلاش کردند این حرکت را سرکوب کنند. آنان اعتراض دانشجویان را فعالیت سیاسی خواندند و حتی در رسانه‌های وابسته، آن را به‌عنوان یک سناریوی سیاسی برای ایجاد بحران معرفی کردند. این برخورد نشان می‌دهد که مدیریت دانشگاه در طول سال‌های گذشته، به جای پاسخ‌گویی به مطالبات رفاهی و بهداشتی دانشجویان، همواره کوشیده است با برچسب‌زنی سیاسی، اعتراضات را بی‌اعتبار سازد.
مهری.س، که نزدیک به پنج سال پیش دانشجوی دانشگاه رازی كرماشان بوده، روایت می‌کند: «معمولاً هرگونه اعتراض به کیفیت خدمات رفاهی یا وضعیت بهداشتی در این دانشگاه، بلافاصله از سوی مدیران به یک موضوع امنیتی تبدیل می‌شود. هدف آنان این است که از گسترش اعتراض جلوگیری کنند و کوچک‌ترین نشانه‌ی نارضایتی را در نطفه خفه سازند. زمانی که من دانشجو بودم، به نبود بهداشت در خوابگاه‌ها اعتراض کردیم و تجمعی کاملاً مسالمت‌آمیز تشکیل دادیم. اما برخورد حراست بسیار سخت‌گیرانه بود؛ نه تنها تجمع را متوقف کردند، بلکه برای ما پرونده‌ی انضباطی تشکیل دادند. این در حالی بود که خواسته‌ی ما تنها رسیدگی به شرایط ابتدایی و انسانی خوابگاه‌ها بود.»
پاسخ امنیتی به حقوق اولیه؛ هراس ساختاری از اتحاد دانشجویی
در سال‌های گذشته، اعتراضات مسالمت‌آمیز دانشجویان در سراسر کشور به سوءتغذیه و نبود امکانات رفاهی، همواره با برخوردهای انضباطی، تهدید، تعلیق و اخراج پاسخ داده شده است. از تشکیل پرونده برای دانشجویان معترض دانشگاه رازی کرماشان تا تهدید به اخراج معترضان در دانشکده پرستاری ایذه، همگی نشان از فشارهای ساختاری بر دانشجویان برای جلوگیری از طرح ابتدایی‌ترین مطالبات صنفی دارد.
فرانک.ق، روزنامه‌نگار، در این‌باره می‌گوید: «تمرکز بر این نکته که دانشجویان حتی برای اعتراض به کیفیت غذا تحت فشار قرار می‌گیرند، بسیار مهم است. این مسئله نشان می‌دهد حکومت دانشجویان را چنان تهدیدی برای خود می‌بیند که حتی از یک حرکت ساده و نمادین آنان یعنی چیدن سینی‌های غذا بر زمین، هراس دارد؛ چه برسد به آنکه دانشجویان در موضوعات دیگر دست به اعتراض بزنند. در سال‌های گذشته، در تمامی اعتراضات سراسری شاهد بوده‌ایم که دانشگاه‌ها یکی از خاستگاه‌های اصلی مبارزه و خیزش اجتماعی بوده‌اند؛ خاستگاهی که همواره با شدیدترین و خشن‌ترین شیوه‌ها از سوی حکومت سرکوب شده است. بنابراین، وقتی دانشجویان تنها به مسئله‌ای ساده مانند کیفیت غذا اعتراض می‌کنند و مسئولان دانشگاه و نهادهای حکومتی با واکنشی تهاجمی و امنیتی به آن پاسخ می‌دهند، این واقعیت بیش از پیش آشکار می‌شود که دانشجویان تا چه اندازه تحت فشار و انواع شکنجه‌های روانی قرار دارند و همیشه از سوی حکومت آماده سرکوب هستند.»
حکومت همواره تلاش کرده است سرکوب دانشجویان را در ظاهر مسالمت‌آمیز جلوه دهد؛ اما واقعیت چیز دیگری است. توبیخ‌ها، اخراج‌ها، تشکیل پرونده‌های انضباطی، تعلیق از تحصیل و صدها شیوه‌ی تنبیهی دیگر که تنها به دلیل اعتراض به کیفیت غذا بر دانشجویان تحمیل می‌شود، نشان می‌دهد ادعای مسالمت‌آمیز بودن این برخوردها صرفاً یک پوشش تبلیغاتی است. در عمل، حکومت لوله‌ی تفنگ سرکوب را به سوی دانشجویان نشانه رفته و با کوچک‌ترین بهانه‌ای آماده‌ی شلیک است. این وضعیت آشکار می‌سازد که حکومت نه تنها از اتحاد دانشجویان هراس دارد، بلکه حتی چیدن سینی‌های غذا در کنار یکدیگر را نیز تهدیدی برای تداوم خود و الزام به سرکوب می‌داند.