HANAN HARET

Fas – Fas'ta kadınların siyasi yaşamdaki varlığı, kamu yönetimindeki rollerini güçlendiren reformlar ve kazanımlarla birlikte istikrarlı biçimde gelişiyor. Ancak bu süreç, fırsat eşitliğinin kalıcı hale getirilmesi ve kadınların karar alma mekanizmalarında daha fazla yer almasına ilişkin önemli sınamaları da beraberinde getiriyor.

Siyasetçi Nadia Anibat, 1990'lı yılların sonlarında başlayan siyasi yaşamını, Faslı bir kadın olarak karşılaştığı başlıca zorlukları ve kadınların karar alma mekanizmalarındaki varlığının nasıl güçlendirilebileceğine ilişkin görüşlerini ajansımıza anlattı. Nadia Anibat, asıl meselenin liyakate yatırım yapmak ve nitelikli siyasi temsil oluşturmak olduğunu ifade etti.

*Bir kadın olarak siyasi yaşamınız boyunca karşılaştığınız en önemli zorluklar nelerdi?

Siyasi yaşamıma 1997 yılında üniversite öğrencisiyken başladım. Daha sonra parti içindeki görevlerde kademeli olarak ilerledim ve Kazablanka'nın El Hay el-Hassani bölgesinde Özgünlük ve Modernlik Partisi'nin kurucuları arasında yer aldım. Bu süreç bana siyasetin farklı aşamalarını yakından tanıma fırsatı verdi ancak çeşitli zorluklarla da karşılaştım.

Karşılaştığım en büyük sorunlardan biri, kadınların siyasetteki varlığını hala istisna olarak gören erkek egemen anlayışın sürmesiydi. Bu durum kadınların karar alma mekanizmalarına ulaşmasını daha da zorlaştırıyor.

Bazı dönemlerde kadınlara erkeklerle aynı fırsatlar tanınmadı. Bu nedenle yeterliliğimizi ve sorumluluk üstlenme kapasitemizi kanıtlamak için çok daha fazla çaba göstermek zorunda kaldık.

Buna rağmen siyasetin kararlılık ve bağlılık gerektirdiğine her zaman inandım. Bu yolu seçen kadınların inançlarını savunmaları, kendilerine güvenen kadınlara ve yurttaşlara sadık kalmaları, sahada çalışarak onların sorunlarını dinlemeleri ve çözüm üretmeleri gerektiğini düşünüyorum.

*Bugün Fas'ta tartışma kadınların siyasete katılımından çok liderlik ve karar alma mekanizmalarındaki varlıklarına odaklanıyor. Bu nasıl güçlendirilebilir?

Bence kadınların karar alma mekanizmalarındaki varlığını güçlendirmenin yolu doğru isimleri seçmekten geçiyor. Siyaset yalnızca sayısal temsil değil; bilgi, deneyim ve kamu işlerini yönetme becerisi gerektiren bir sorumluluktur.

Bu nedenle siyasi görevlerde kademeli ilerlemenin önemli olduğuna inanıyorum. Yerel düzeyde edinilen deneyim, kadınların yurttaşların sorunlarını ve seçilmiş kurumların işleyişini daha iyi anlamasını sağlıyor. Bu da onları ilerleyen süreçte bölgesel ve ulusal düzeyde daha büyük sorumluluklar üstlenmeye hazırlıyor.

Dolayısıyla yalnızca karar alma mekanizmalarındaki kadın sayısını artırmayı değil, bu görevlere gelen kadınların siyasi deneyim kazanmış, kamu yönetimi konusunda bilinçli ve karar alma süreçlerine etkin katkı sunabilecek kişiler olmasını sağlamalıyız.

*Kadınlar aday belirleme süreçlerinde ve seçim kampanyalarında erkeklerle aynı desteği görüyor mu?

Kadınların her zaman erkeklerle aynı desteği aldığını söylemek mümkün değil. Bazı durumlarda aday belirleme süreçlerinde ve seçim kampanyalarında kadınların şansını olumsuz etkileyen kayırmacılık uygulamaları devam ediyor.

Bu nedenle aday seçiminde temel ölçütün liyakat ve siyasi deneyim olması gerektiğini düşünüyorum. Gerçek anlamda parti çalışmalarında ve sahada emek vermiş kadınlara fırsat tanınmalıdır.

Kadınların birbirini desteklemesi gerektiğine de inanıyorum. Çünkü zaman zaman kadınlar arasındaki rekabet, onların karar alma mekanizmalarındaki varlığını güçlendirmeyi zorlaştırabiliyor. Kadın temsilini artırmak istiyorsak dayanışma kültürünü geliştirmeli, liyakati ve kamu yararına hizmet etme kapasitesini ön planda tutmalıyız.

Benim için siyaset bir makama ulaşma aracı değil, vatandaşları dinleme ve sorunlarını çözme sorumluluğudur. Doktorluk mesleğimden hareketle buna "siyasi tedavi" diyorum. Toplumun sorunlarını doğru teşhis edip bunları sorumluluk, merhamet ve halka yakınlık anlayışıyla çözmeye çalışmak gerekir.

Kadınlar bunu başardığında, kamu yönetiminde başarılı olabileceklerine dair güveni artıran olumlu örnekler ortaya koyuyor ve daha fazla kadın ile genci siyasete katılmaya teşvik ediyor.

*Fas'ta kadınların siyasi temsili önemli ölçüde arttı. 1993 öncesinde parlamentoda neredeyse hiç kadın yokken, 2021 seçimlerinden sonra kadın milletvekili sayısı 96'ya yükseldi. Bu süreci nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bu gelişme, Faslı kadınların siyasi katılımını güçlendirme sürecinde önemli bir ilerlemeyi gösteriyor. Bu, yıllar süren mücadelenin ve birikimin sonucudur. Ancak kadınların konumunu ve potansiyelini tam anlamıyla yansıtan bir temsil için yapılması gereken çok şey var.

Önümüzdeki seçimlerde parlamentodaki kadın milletvekili sayısının en az 120'ye ulaşmasını umut ediyorum. Ancak bu hedef nitelikli temsil ile birlikte düşünülmelidir. Asıl önemli olan, seçilmiş kurumlara bilgi, deneyim ve sorumluluk üstlenme kapasitesine sahip kadınların gelmesidir.

Bunun için özellikle yerel ve bölgesel düzeyde kadınların eğitimine yatırım yapılması gerektiğini düşünüyorum. Kademeli görev üstlenme süreci güçlü bir siyasi deneyim oluşturur ve kadınları daha büyük sorumluluklara hazırlar.

Seçmenlerin sorumluluğu da en az bunun kadar önemlidir. Bir adaya oy vermek beş yıllık bir tercihtir. Bu nedenle oy verme süreci liyakat, program ve halka hizmet etme kapasitesi temelinde şekillenmelidir. Önümüzdeki dönem, kadınların karar alma mekanizmalarındaki varlığını güçlendirecek ve kalkınmaya katkı sunacak gerçek bir değişim iradesi gerektiriyor.

*Siyasete girmek ve gelecek seçimlerde aday olmak isteyen kadınlara ve genç kızlara vermek istediğiniz mesaj nedir?

Bugün yapay zeka ve dijital dönüşüm çağında yaşıyoruz. Bu nedenle kadınların bilgi ve becerilerini sürekli geliştirmeleri, eğitim ve deneyim kazanabilecekleri her fırsattan yararlanmaları gerekiyor. Aynı zamanda sosyal medyada onların yeteneklerini küçümsemeyi ya da umutlarını kırmayı amaçlayan olumsuz söylemlere kulak asmamalarını tavsiye ediyorum.

Siyasete girmek isteyen her kadına şunu söylüyorum: Kendinize güvenin, hedeflerinizi net belirleyin ve halka hizmet edebileceğinize inanıyorsanız sorumluluk almaktan çekinmeyin. Siyaset hırs ve kararlılık gerektirir; aynı zamanda sabır, disiplin ve sürekli öğrenmeye açık olmayı da zorunlu kılar.

Bugün Faslı kadınların, kadınların farklı sorumluluk alanlarında temsilini güçlendirmeyi destekleyen kraliyet politikaları sayesinde kamu yönetimine katılma konusunda geçmişe göre daha fazla fırsata sahip olduğuna inanıyorum. Ancak bu fırsatlar ancak liyakat ve kademeli siyasi gelişimle anlam kazanacaktır. Gerçek deneyim kazanmış kadınların güven ve destek görmesini diliyorum. Çünkü topluma gerçek katkıyı sağlayan unsur, temsilin niteliğidir.