Savaş bölgelerinde salgın hastalık endişesi artıyor
Patlama seslerinin ardında sessiz bir düşman milyonlarca insanın yaşamını tehdit ediyor. Hastanelerin yıkılması ve temiz suya erişimin kesilmesi nedeniyle hastalıklar hızla yayılıyor ve yeni bir insani tehlikeyi beraberinde getiriyor.
Haber Merkezi- Savaş yalnızca silahlarla öldürmüyor. Sağlık sisteminin çöküşü, açlık ve bulaşıcı hastalıklar da yaşam kayıplarına yol açıyor. 2026 yılında Sudan ve Kongo’dan Yemen, Somali, Güney Sudan ve Filistin topraklarına kadar savaşlar ve insani krizler, bulaşıcı hastalıkların yayılma riskini artırdı. Sağlık sisteminin çökmesi, temiz su kıtlığı ve zorunlu göç, hastalıkların yayılma koşullarını daha da ağırlaştırıyor.
Dünyada en az 36 insani kriz yaşanıyor
Dünyanın birçok bölgesinde süren savaşlar, yalnızca ölümler ve kentlerin yıkımıyla sınırlı kalmıyor. Sağlık altyapısının çökmesi, tıbbi hizmetlerin durması, temiz su eksikliği ve mülteci kamplarındaki aşırı kalabalık, bulaşıcı hastalıkların yayılma endişesini büyütüyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre, 2026 yılında dünyada acil sağlık müdahalesi gerektiren 36 insani kriz bulunuyor. Bu krizler arasında Sudan, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Yemen, Somali, Suriye, Myanmar, Haiti, Güney Sudan, Afganistan, Ukrayna ve Filistin toprakları yer alıyor.
İran’da savaş sağlık krizi endişesini derinleştiriyor
İran’da da savaş ve hava saldırıları sağlık altyapısında büyük tahribata yol açtı. DSÖ verilerine göre, 28 Şubat 2026’dan bu yana 229 sağlık merkezi, 49 hastane ile 78 ilaç üretim merkezi, laboratuvar ve tıbbi depo zarar gördü. Ayrıca 56 acil servis üssü hedef alındı, 9 hastane tahliye edildi ve 47 ambulans kullanılamaz hale geldi.
İran’ın güney ve güneydoğu eyaletlerinde, özellikle Sistan-Belucistan, Hürmüzgan, Kerman ve Huzistan’da temiz su kıtlığı, seller ve biriken durgun sular, su ve haşereler yoluyla bulaşan hastalıkların yayılma endişesini artırdı. Bu hastalıklar arasında kolera, şiddetli ishal, sıtma ve dang humması bulunuyor. Bunun yanı sıra tedarik hatlarının ve ilaç üretim merkezlerinin zarar görmesi, bazı kritik ilaçların bulunamamasına neden oldu. Birleşmiş Milletler’in İran’a ilişkin raporuna göre, 30 Eylül 2026 itibarıyla 32 temel ilaç türünde kıtlık yaşandığı bildirildi.
Uzmanlar ve sağlık kuruluşları, savaşın sürmesi, temiz su eksikliği ve sağlık hizmetlerinin zayıflamasının bulaşıcı hastalıkların yayılma riskini daha da artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Lübnan’da göç ve sağlık altyapısının çöküşü
Lübnan’da da savaş ve zorunlu göç sağlık risklerini tırmandırdı. Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 2 Mart 2026’da başlayan yeni savaşın başından bu yana bir milyondan fazla kişi yerinden edildi. Yerinden edilenlerin büyük bir kısmı okullarda, sığınma merkezlerinde ve aşırı kalabalık alanlarda yaşamını sürdürüyor.
DSÖ, sığınma merkezlerindeki kalabalığın, temiz su eksikliğinin ve yetersiz hijyen koşullarının kızamık, hepatit A, solunum yolu enfeksiyonları ve ishalin yayılma riskini artırdığı konusunda uyarıda bulundu.
DSÖ’nün 2 Haziran 2026 tarihli raporuna göre, Lübnan’da şiddetli ishal vakalarının sayısı 2 bin 777’ye ulaştı. Vaka sayısı 17. ve 20. haftalar arasında 504’ten 803’e yükseldi. Ayrıca 2 Mart 2026’dan Haziran başına kadar sağlık hizmetlerine yönelik 191’den fazla saldırı kayıtlara geçti. Bu saldırılarda 128 sağlık çalışanı yaşamını yitirdi, 357 kişi ise yaralandı.
Sağlık merkezlerinin kapanması, ilaç kıtlığı ve tıbbi hizmetlere erişim zorluğu; özellikle kadınları, çocukları, hastaları ve yaşlıları büyük bir tehlike altına sokuyor. İnsani yardım kuruluşları, temiz su, hijyen hizmetleri, aşılama ve tıbbi destek sağlanmadığı takdirde bulaşıcı hastalıkların yayılma riskinin daha da büyüyebileceğine dikkat çekiyor.
Afrika’da kolera ve bulaşıcı hastalıklardan en az 815 kişi yaşamını yitirdi
Afrika’da kolera, halk sağlığına yönelik en temel tehditlerden biri haline yeniden geldi. DSÖ verilerine göre, 1 Ocak ile 31 Mayıs 2026 tarihleri arasında Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde 28 bin 567 kolera vakası ve 815 ölüm kaydedildi.
Aynı dönemde Güney Sudan’da 7 bin 712 vaka ve 84 ölüm, Mozambik’te 7 bin 500 vaka ve 66 ölüm tespit edildi. Nijerya’da ise 6 bin 860 vaka ve 80 ölüm bildirildi.
Sudan’da ise sağlık sistemini felce uğratan savaş nedeniyle kolera, sıtma, dang humması ve kızamık halkın yaşamını tehdit ediyor.
Yemen ve Filistin temiz sudan mahrum
Yemen’de yıllardır süren savaş ve ekonomik kriz, sağlık hizmetlerinin çökmesine neden oldu. Kolera ve aşıyla önlenebilir hastalıklar, halk için büyük bir tehdit oluşturuyor.
Gazze’de ise hastanelerin yıkılması, ilaç kıtlığı, temiz suyun kesilmesi ve mültecilerin ağır yaşam koşulları bulaşıcı hastalık endişesini büyütüyor. DSÖ, bölgedeki ciddi gıda yetersizliğine ve sağlık hizmetlerinin zayıflamasına dikkat çekiyor. Örgüt, zaman zaman salgın hastalık uyarısında bulunarak savaşın taraflarına duyarlılık çağrısı yapıyor.
Afganistan ve Myanmar’da kolera vakaları artıyor
Afganistan’da zayıf sağlık sistemi ve başka ülkelerden geri dönenlerin sayısındaki artış, hastaneler ve sağlık merkezleri üzerindeki baskıyı ağırlaştırıyor. 1 Ocak ile 31 Mayıs 2026 tarihleri arasında ülkede 43 bin 292 kolera vakası kayıtlara geçti.
Myanmar’da ise savaş ve siyasi istikrarsızlık sağlık hizmetlerini engelliyor. Aşılama oranlarının düşmesi ve sağlık merkezlerine yönelik saldırılar hastalıkların yayılma riskini artırıyor.
Somali, Suriye ve Haiti’de ishal, kolera, kızamık ve diğer salgınlar
Somali’de savaş, kuraklık ve insani kriz bir araya gelerek kolera, kızamık ve diğer salgın hastalıkların yayılma riskini tırmandırdı.
Suriye’de de yıllar süren savaş, sağlık altyapısının tahrip olması ve su kaynaklarının azalması; ishal ve kızamık gibi hastalıkların yayılmasına zemin hazırladı.
Haiti’de silahlı grupların şiddeti birçok sağlık merkezinin kapanmasına yol açtı. Kolera ve tıbbi hizmet eksikliği, halkın karşı karşıya kaldığı en temel sorunların başında geliyor.
Ülke sınırlarını aşan endişe
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin (ECDC) raporuna göre, 2026 yılının başından 26 Ağustos’a kadar dünya genelinde 212 bin 857 kolera vakası ve bin 943 ölüm bildirildi. Hastalık; Afrika, Asya, Orta Doğu ve Amerika kıtalarında görüldü.
Uzmanlar; savaşların sağlık sistemini yıkarak, ilaç tedarik zincirini kopararak, aşılama çalışmalarını durdurarak ve zorunlu göçe yol açarak salgın koşullarını derinleştirdiğini vurguluyor. Ayrıca yetersiz beslenme; çocukları, hamile kadınları ve hastaları çok daha ağır bir risk altında bırakıyor.
Dünya Sağlık Örgütü, kriz bölgelerinde sağlık hizmetlerinin korunması, temiz su sağlanması, aşılama programlarının sürdürülmesi ve insani yardımların ulaştırılması için uluslararası topluma acil adım atma çağrısında bulunuyor.