İman El-Ariki, savaşın ortasında kendi işletmesini kurdu
Taiz kentinde çatışma ve kuşatma koşullarında ‘Mezacan Kafe’yi kurarak ekonomik bağımsızlığını kazanan İman El-Ariki, toplumsal ve ekonomik engellere rağmen işletmesini büyüterek kadınların iş hayatındaki varlığına dikkat çekti.
RAHMA SHANZOUR
Yemen – Yemen’in Taiz kentinde tanınan kafelerden biri olan “Mezacan Kafe”nin sahibi 49 yaşındaki İman El-Ariki’nin girişimcilik yolculuğu, evinde hazırladığı yemeklerle başladı. Evde yemek yapımı ve gıda ürünleri alanında eğitmenlik yapan İman El-Ariki, yemeklerinin lezzeti ve kalitesine yönelik övgüler üzerine bu becerisini bir gelir kaynağına dönüştürmeye karar verdi. Yeteneğini aile çevresinin dışına taşıyarak ilk ticari deneyimini Yemen Kadınlar Birliği tarafından düzenlenen bir etkinlik için yemek hazırlayarak kazandı. Bu deneyim, ekonomik bağımsızlığını sağlayacak kendi işini kurma yolunda önemli bir adım oldu.
Meslek hayatında dönüm noktası oldu
Bu deneyimin meslek hayatında bir dönüm noktası olduğunu kaydeden İman El-Ariki, “Etkinlik sırasında beni tanıyan kişilerden teklifler ve siparişler almaya başladım. Müşteri çevrem giderek genişledi. Bireylere yemek hazırlamaktan iş insanları, kurumlar ve kuruluşlarla çalışmaya geçtim. Faaliyetlerim genişleyince Ticaret Odasına katıldım ve üyelik aldım. İş kadınlarının eğitimi ve güçlendirilmesine yönelik programlara da katılmaya başladım. Bu çalışmalar, mesleki ilişkiler ağı kurmama ve projemi büyütmeme yardımcı oldu. Evden çalışmakla yetinmedim ve yeni bir aşamaya geçmeye karar verdim. Evimin yakınında ‘House Food’ adını taşıyan küçük bir restoran açtım. Siparişleri karşılamak ve hazır yemek sunmak için birkaç çalışanı da yanıma aldım” dedi.
‘Taiz’de çatışma nedeniyle bir kafe açmak kolay bir karar değildi’
İman El-Ariki, hedefinin yalnızca bir işletme kurmak olmadığına dikkat çekerek, sözlerine şöyle devam etti:
“Müşterilerimi ağırlayabileceğim ve işletmemin daha geniş bir çevrede tanınmasını sağlayacak bir alan oluşturmak istiyordum. Aynı dönemde Sems Ajansı aracılığıyla hibe başvurusunda bulundum. Projemi geliştirmek için gerekli bazı ekipman ve araçları temin etmemi sağlayan destek ve güçlendirmeden yararlanarak ‘Mezacan Kafe’yi kurdum. Taiz’de çatışma yılları boyunca bir kafe açmak kolay bir karar değildi. Özellikle de çok sayıda müşteriyi ağırlayan bir işletmeyi yöneten kadınların görülmesine alışık olmayan bir toplumda ticari faaliyet yürüten bir kadın için bu karar daha da zordu. Projemi çatışmanın yaklaşık ikinci yılında açtım. O dönemde kent bombardıman, kuşatma ve elektrik ile su dahil en temel yaşam ihtiyaçlarının yokluğundan dolayı büyük sıkıntı yaşıyordu.”
‘Mezacan Siviller için geçici bir sığınağa dönüştü’
Karşılaştığı zorlukların yalnızca ekonomik olmadığını, toplumsal engellerle de karşılaştığını belirten İman El-Ariki, kuşatma altındaki ve temel imkanlardan yoksun Taiz’de bir kadının işletme kurarak başarılı olup olamayacağının hem kendisi hem de çevresindekiler tarafından sorgulandığını söyledi. O dönemi hatırlatan İman El-Ariki, Taiz’de ticari işletme sahibi olan kadınların sayısının son derece sınırlı olduğunu, tanınan kadın girişimcilerin belki de dört ya da beşi geçmediğini söyledi. İman El-Ariki, bu nedenle kafe açmasının dikkat çekici bir gelişme olduğunu ve yerel ve Arap medyasının ilgisini çektiğini ifade etti. “Mezacan Kafe”nin yalnızca yemek ve içecek tüketilen bir alan olmadığını sözlerine ekleyen İman El-Ariki, çatışmaların ve bombardımanın yoğunlaştığı bazı dönemlerde patlama ve mermi seslerinden korunacak bir yer arayan siviller ve öğrenciler için geçici bir sığınağa dönüştüğünü kaydetti.
İman El-Ariki, “Bombardıman sırasında sokaklardan ve yakındaki üniversitelerden kaçarak kafeye sığınan insanların bulunduğu zor anlar yaşadık. Bu durum, aralarında Arap ve Tunus kanallarının da bulunduğu medya kuruluşları ile televizyon kanallarının çatışma ortamında faaliyetlerini sürdüren bir kadın girişimcinin deneyimini belgelemek üzere kafeye gelmesine yol açtı. Bu dönem büyük korku ve zorlukları beraberinde getirdi. Özellikle bir kadının kafe işletmesini, yönetmesini ve müşterilerle doğrudan iletişim kurmasını kolaylıkla kabul etmeyen toplumsal bakış açısıyla mücadele etmek benim için zordu” ifadelerinde bulundu.
Yıllar süren çalışmanın ardından toplumun kadın girişimcilere yönelik bakışında belirgin bir değişim yaşandığını düşünen İman El-Ariki, kadınları destekleyen ve ekonomik açıdan güçlendiren girişim ve programların arttığını, farklı alanlarda kadınlara ait işletmelerin ortaya çıktığını belirtti. Kadınların iş gücü piyasasına katılımının genişlemesinin, ticari alanda yer almalarının başlangıç yıllarına kıyasla daha fazla kabul görmesini sağladığına inanan İman El-Ariki, buna rağmen bazı toplumsal ve ekonomik zorlukların devam ettiğine dikkat çekti.