Haber Merkezi- İran’da kadınların kamusal alanda şarkı söylemesinin önündeki engellere karşı sesini müzikle duyuran Maryam Akhondy, yıllardır dünyanın farklı ülkelerinde sahne alıyor. 1957 doğumlu sanatçı, 1979 İslam Devrimi’nin ardından ülkesinden ayrılarak Avrupa’ya yerleşti. 1986’dan bu yana Almanya’da yaşayan Maryam Akhondy, bir yandan geleneksel İran müziğini yaşatırken diğer yandan kadınların kuşaktan kuşağa aktardığı şarkıları yeniden gün yüzüne çıkarıyor. Bu amaçla kurduğu tamamı kadınlardan oluşan Banu grubu ise İranlı kadınların sesini dünyanın farklı sahnelerine taşıyor.

Maryam Akhondy, Tahran’da klasik müzik eğitimi aldı. İran klasik müziğinin önemli isimlerinden Ostad Esmail Mehrtasch ve Ostad Nassrollah Nassehpour’un öğrencisi oldu. 1979’daki İslam Devrimi’nin ardından, özellikle kadın sanatçıların karşılaştığı zorluklar nedeniyle İran’dan ayrılarak Avrupa’ya yerleşti. 1986’dan bu yana Almanya’nın Köln kentinde yaşayan Maryam Akhondy, müzik çalışmalarını burada sürdürdü.

Dünyanın birçok yerinde konserler verdi

Avrupa’ya yerleştikten sonra sürgündeki diğer İranlı müzisyenlerle birlikte çalışan Maryam Akhondy, geleneksel İran müziği yapan Nawa ve Tschakawak gruplarıyla Almanya ve İskandinavya’da konserler verdi. Daha sonra klasik müzik eğitimi almış üç ila beş müzisyenden oluşan Ensemble Barbad’ı kurdu. Grup, yıllar içinde Avrupa’nın birçok kentinde sahne aldı.

Maryam Akhondy’nin Ensemble Barbad ile hazırladığı projelerden biri de Sarmast. Farsçada “sarhoş olmak” anlamına gelen bu kelime, projede Hafız başta olmak üzere büyük İranlı şairlerin sözlerinden etkilenmeyi ifade ediyor. Maryam Akhondy’nin klasik Fars şiiri ve İran geleneksel müziğinden ilham alarak hazırladığı bestelerden oluşan Sarmast albümü 2006’da yayımlandı.

İranlı kadınların unutulan şarkılarını yeniden yaşattı

Maryam Akhondy’nin en dikkat çeken çalışmalarından biri ise tamamı kadınlardan oluşan Banu grubu oldu. 1999-2000 yılları arasında kurulan grup, İran’da kadınların kamusal alanda şarkı söylemesinin önündeki kısıtlamalara karşı bir müzik projesi olarak ortaya çıktı.

İran’da kadın şarkıcıların kamusal alanda sahne almasının oldukça zor olduğu dönemde, kadınların şarkı söylemesi büyük ölçüde özel alanlarla sınırlı kalıyordu. Kadınlar şarkılarını evlerde, günlük işlerini yaparken, tarlalarda çalışırken ya da kadınların bir araya geldiği kutlamalarda söylüyordu. Maryam Akhondy, yıllar boyunca bu geleneksel kadın şarkılarını derleyerek yeniden gün yüzüne çıkardı. Bu çalışmalarını 2004 yılında yayımlanan Banu – İranlı Kadınların Şarkıları albümünde topladı.

Farsçada “asil kadın” veya “seçkin kadın” anlamına gelen Banu, aynı zamanda İran’ın farklı bölgelerine ve kültürlerine uzanan bir müzik yolculuğu niteliği taşıyor. Albüm, İranlı kadınların şarkı söyleme geleneğine ve bu geleneğin taşıdığı özgüvene de ışık tutuyor.

Şarkıların önemli bir bölümü vurmalı çalgılar eşliğinde oldukça hareketli ve enerjik. Bu yönüyle genellikle daha sakin ve hüzünlü olarak bilinen İran müziğinden ayrılıyor. Eski halk şarkılarında ise mizah, ironi ve İranlı kadınların günlük ve özel yaşamlarına dair izler öne çıkıyor. Banu grubu, 2012 yılına kadar Avrupa, Türkiye ve Tunus’ta konserler verdi.

Maryam Akhondy, müzik kariyerindeki çalışmalarıyla 2023 yılında WDR Caz Ödülleri’nde “Müzik Kültürleri” kategorisinde ödüle layık görüldü. Banu’nun isyan dolu sesine birlikte kulak verelim…