Cezayir – Cezayir'de 2 Temmuz'da gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin kesin sonuçları açıklandı. Bağımsız Seçim Kurumu Başkanı'nın bugün düzenlediği basın toplantısında paylaştığı verilere göre, yeni dönemde Ulusal Halk Meclisi'nde kadın milletvekili sayısı 407 sandalyenin yalnızca 23'üyle sınırlı kaldı. Meclisteki 384 sandalye ise erkek milletvekillerine ait olacak.

Seçimlerde toplam 2 bin 32 kadın aday yarıştı. Bu sayı, 9 bini aşkın adayın yaklaşık yüzde 21'ini oluşturdu.

Parlamento seçimlerine 739 liste katılırken, bu sayı bir önceki seçimlerdeki 2 bin 200 listenin oldukça altında kaldı. Siyasi partiler 613 listeyle seçimlere girerken, 125 bağımsız liste ve iki partinin oluşturduğu bir ittifak listesi yarıştı. Yurt dışında yaşayan Cezayirlileri temsil edecek 12 sandalye için ise 54 liste mücadele etti.

Kadın temsili yıllar içinde sert düştü

Resmi sonuçlar, kadınların parlamentodaki temsilinin son yıllarda sürekli gerilediğini gösterdi.

2021 seçimlerinde kadınlar 407 sandalyenin 34'ünü kazanarak parlamentoda yüzde 8,35 oranında temsil edilmişti.

2017 seçimlerinde ise kadın milletvekili sayısı 462 sandalyeden 120'sine ulaşmış, bu da yüzde 25,97'lik bir temsil oranına karşılık gelmişti.

2012 seçimleri ise kadınların parlamentoda en güçlü temsil edildiği dönem oldu. O seçimlerde kadınlar 462 sandalyenin 146'sını kazanarak yüzde 31,6'lık temsil oranına ulaşmıştı. Son seçim sonuçlarıyla birlikte kadınların Meclis'teki sandalye sayısı 2012'ye göre 100'den fazla azalmış oldu.

Kota sisteminin kaldırılması etkili oldu

Kadın temsilindeki gerilemenin en önemli nedenlerinden biri olarak seçim yasasında yapılan değişiklikler gösteriliyor.

Nisan 2026'da çıkarılan yeni seçim yasasıyla, daha önce seçim listelerinde kadınlara belirli oranda temsil sağlayan zorunlu kota sistemi kaldırıldı. Aynı düzenlemeyle açık liste esasına dayalı nispi temsil sistemi benimsendi. Böylece seçmenlerin tercih oyları belirleyici hale gelirken, geleneksel olarak erkek adayların daha avantajlı olduğu bir seçim ortamı oluştu.

Uzmanlara göre, toplumsal ve kültürel yapının siyasette erkek adayları önceleyen yaklaşımı da bu sonucun ortaya çıkmasında etkili oldu.

Aday sayısı da önemli ölçüde azaldı

Gerileme yalnızca seçilen kadın milletvekili sayısıyla sınırlı kalmadı. Kadın aday sayısında da ciddi bir düşüş yaşandı. Bu seçimlerde yalnızca 2 bin 32 kadın aday gösterilirken, 2021 seçimlerinde siyasi partiler ve bağımsız listelerden toplam 8 bin 305 kadın aday yarışmıştı.

‘Sorun sadece yasalar değil’

Cezayir'de kadınların siyasette güçlendirilmesi konusu uzun süredir kamuoyunda tartışılıyor. Her ne kadar anayasa ve yasal düzenlemeler kadınların siyasi katılımını desteklese de, siyaset gözlemcileri gerçek sorunun yalnızca yasalarda olmadığını belirtiyor.

Uzmanlar, siyasi partilerin kadın adaylara yeterince alan açmadığını ve birçok partinin seçim dönemleri dışında kadınların siyasi katılımını destekleyecek kalıcı çalışmalar yürütmediğini ifade ediyor. Ayrıca toplumdaki geleneksel cinsiyet rolleri ve erkek egemen siyaset anlayışının da kadınların karar alma mekanizmalarındaki temsilini sınırlandırdığı değerlendirmesi yapılıyor.