BAHARİN LEHİB

Bamyan- Afganistan'ın Bamyan kentinde, yıllarca savaşa ve siyasi değişimlere tanıklık eden dağların gölgesinde bugün kitap sayfalarının sessizce çevrilmesi ve İngilizce derslerinin sesi yükseliyor. Taliban'ın yeniden iktidara gelmesinden önce okula ve kurslara gitmek kız çocuklarının günlük yaşamının doğal bir parçasıyken, kadınların eğitimine getirilen kapsamlı yasakların ardından bu kurslar öğrenmeye devam edebilmenin ve umudu koruyabilmenin sayılı yollarından biri haline geldi.

Okul ve üniversitelerin kapılarının yüzlerine kapatıldığı kız öğrenciler için bir eğitim merkezinde geçirilen her saat, ellerinden alınan geleceklerini yeniden kurabilme umudunu taşıyor. Ancak bu mücadele kolay değil. Bamyan'daki eğitim merkezlerinin yöneticileri, kız öğrencilere eğitim verdikleri gerekçesiyle Taliban'ın "İyiliği Emretme ve Kötülüğü Önleme" birimlerinin baskı ve tehditleriyle karşı karşıya kaldıklarını, bazı sınıfların zaman zaman kapatıldığını ve faaliyetlerinin durdurulduğunu söylüyor.

‘Tek suçum kız çocuklarına ders vermekti’

Bamyan'daki bir İngilizce eğitim merkezinin yöneticisi, merkezin 18 yıldan uzun süre önce gençlere eğitim olanağı sunmak amacıyla kurulduğunu anlatıyor. Kendisinin de maddi imkansızlıklar nedeniyle İngilizce kursuna gidemediğini, bu nedenle dili kendi imkanlarıyla öğrendiğini belirten yönetici, aynı zorlukları başkalarının yaşamaması için eğitim merkezi açmaya karar verdiğini ifade ediyor. Bugün aynı kentte üç eğitim merkezi işletiyor.

Ancak bu çabanın arkasında sürekli bir korku var. Merkezde görev yapan kadın öğretmenlerden biriyle yapılan görüşme girişiminde tedirginlik açıkça hissediliyor. Röportajın amacı hakkında defalarca soru sorulduktan sonra öğretmen konuşmayı kabul etse de, merkezin yöneticisi görüntülü röportaja izin vermiyor. Yüzü kapalı şekilde fotoğraf çekilmesine dahi onay verilmiyor.

Merkez yöneticisi bunun nedenini şu sözlerle açıklıyor:

"Her gün ve her an İyiliği Emretme görevlileri tarafından tehdit ediliyorum. Şimdiye kadar hiçbir gerekçe gösterilmeden iki kez hapse atıldım."

Yönetici ardından sessizce ekliyor:

"Tek suçum kız çocuklarına ders vermekti."

Öğrencilikten öğretmenliğe uzanan yol

Merkezde öğretmenlik yapan Arzu Muhammedî de bir zamanlar aynı sınıfların öğrencisiydi. İngilizce öğrendikten sonra öğretmen olmayı seçtiğini söyleyen Arzu Muhammedî'ye göre eğitim, Bamyanlı kızlar için yalnızca yeni bir beceri kazanmak değil; kendi ayakları üzerinde durabilmenin ve bağımsız bir yaşam kurabilmenin de yolu.

Yıllarca süren savaş ve ekonomik sorunlar nedeniyle birçok kişinin eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldığını belirten Arzu Muhammedî, bu merkezlerin insanlara ikinci bir fırsat sunduğunu ifade ediyor. Eğitim merkezlerinin aynı zamanda öğretmenler ve çalışanlar için ekonomik krizin yaşandığı ülkede önemli bir gelir kaynağı olduğunu da dile getiriyor.

‘Kızların öğrenme isteği sürüyor’

Arzu Muhammedî, tüm baskılara rağmen kız öğrencilerin derslere gelmeye devam ettiğini söylüyor. "Önlerine çıkan her engelde yeni bir yol bulmayı başardılar" diyen Arzu Muhammedî, üç eğitim merkezinde yüzlerce kız öğrencinin eğitim gördüğünü ve bunun, yasakların öğrenme isteklerini kıramadığını gösterdiğini belirtiyor.

Arzu, "Taliban yönetiminden ya da toplumun birçok kesiminden hiçbir zaman destek görmüyoruz. Ama kızlar hâlâ öğrenmek, çalışmak ve bağımsız olmak istiyor" diyor.

Kadın öğretmenlere yeni yasaklar

Taliban'ın getirdiği kısıtlamalar eğitimin içeriğini de etkiliyor. Arzu Muhammedî, kadın öğretmenlerin erkek öğrencilere ders vermesine izin verilmediğini, bu nedenle sınıfların büyük bölümünün yalnızca kız öğrencilere açık olduğunu söylüyor.

Kendisi de bir dönem Kabil Üniversitesi Psikoloji Bölümü öğrencisiydi. Ancak Taliban'ın iktidara dönmesiyle eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldı. Bir süre işsiz kalan Arzu Muhammedî, İngilizce öğrenmeye karar verdi ve zamanla öğrencilikten öğretmenliğe uzanan bir yolculuk yaşadı.

Afganistan'daki kadınlara seslenen Arzu Muhammedî, "Karşınıza çıkan zorluklara teslim olmayın. Küçük fırsatları bile değerlendirin. Birçok kapı kapandı ama öğrenmenin, gelişmenin ve geleceği kurmanın hala yolları var" diyor.

Bamyan'daki bu mütevazı İngilizce kursları, kapalı kapılar ardında faaliyet gösterse de yüzlerce kız öğrenci için yalnızca bir eğitim merkezi değil; Taliban'ın durdurmaya çalıştığı umut ve geleceğin yaşatıldığı mekanlar olmaya devam ediyor.