SORGUL ŞÊXO

Qamişlo- Uluslararası Kooperatifler İttifakı (ICA), dünya kooperatif hareketinin çabalarını birleştirmek amacıyla iki yılda bir dünya konferansları ve genel toplantılar düzenliyor. Kongrelerin görevlerinden biri, kooperatif düşüncesinin önderlerini ve farklı alanlarda çalışan işletmeleri bir araya getirerek deneyim alışverişinde bulunmalarını, stratejiler geliştirmelerini ve yoksulluğun ortadan kaldırılması ile kalkınmada kooperatif çalışmalarının rolünün geliştirilmesini sağlamaktı.

Kuzey ve Doğu Suriye’den Kadın Ekonomisi temsilcileri, genel ekonomi ile birlikte ilk kez ICA’nın ikinci kongresine katıldı. “Köprüler Kurmak: Barışçıl Bir Dünya İçin İşbirlikçi Katkılar” sloganıyla düzenlenen kongre, 13-18 Eylül tarihleri arasında Panama Cumhuriyeti’nin başkenti ve en büyük kenti Panama’da gerçekleştirildi. Kuzey-Doğu Suriye Kadın Ekonomisi’nden Şevîn Erdal ile Kuzey-Doğu Suriye Genel Ekonomi Kooperatifler Komitesi Eşbaşkanı Xelat Şêxmûs, kongreye katılımlarının ayrıntılarını ajansımıza aktardı.

‘Kadınların sesini duyurmak bizim için gurur verici’

Kuzey ve Doğu Suriye’de kadın ve genel kooperatifleri kurma deneyimlerinin Avrupa ülkelerinde büyük yankı bulduğunu belirten Şevîn Erdal, geçmiş yıllarda yaptıkları başvuru üzerine Birleşmiş Milletler (BM) tarafından ICA’nın kongresine davet edildiklerini söyledi. Şevîn Erdal, “Bu süreçte aynı heyet Rojava’yı da ziyaret etti ve soykırım saldırıları karşısındaki duruşumuzdan çok etkilendiler. Bu nedenle Uluslararası Kooperatifler İttifakı Kongresi’ne davet edilmemiz bundan kaynaklandı. Rojava’daki kadınların sesini, kooperatiflerimizin karşı karşıya kaldığı tehlikelere rağmen dünyaya ulaştırmak bizim için gurur verici” dedi.

‘Köprü oluşturmayı amaçlıyoruz’

Amacın yalnızca kongreye katılmak ve Kuzey ve Doğu Suriye’deki kadın kooperatiflerinin deneyimlerini paylaşmak olmadığını kaydeden Şevîn Erdal, farklı halk ve toplumlarla ilişkiler kurmak ve görüş alışverişinde bulunmak için bir köprü oluşturmayı amaçladıklarını söyledi. Şevîn Erdal, “Kooperatiflerin temeli, barışın ve kadınların özgürlüğünün kalıcılaştırılmasıdır, halkların ve ulusların dayanışmasını da beraberinde oluşturur. Kongrenin tüm katılımcıları, bu süreçte Rojava’dan gelmemiz ve bu kadar kazanım elde etmiş olmamız karşısında çok şaşırdı. Devrimimizin oluşması ve bugün de devam eden savaş ve soykırım içinde kooperatiflerin kurulması karşısında şaşkınlık yaşadılar. Amacımız, toplumsal, komünal ve demokratik bir ekonomi temelindeki deneyimlerimizi paylaşarak, devletlerin gölgesi ve sistemi altında olmayan bir ekonominin kurulması için ortak bir mücadele yürütmekti” ifadelerinde bulundu.

‘Görüşmeler devam edecek’

Kooperatif uzmanları ve yüz yıllık kooperatiflerle görüşmeler yaptıklarını aktaran Şevîn Erdal, Kuzey ve Doğu Suriye’deki kadın kooperatiflerine ilişkin görüşlerini şöyle aktardı:

“Kooperatiflere ilişkin fikirlerimiz aynı olmasa da bunun paylaşılması, kooperatifler dünyasında yeni ufuklar açıyor. Yüz yıllık kooperatifler, Rojava’daki kooperatiflerin bu kadar savaş ve soykırım içindeki duruşu ve direnişi karşısında şaşkınlık yaşadılar. Çünkü bizim yaşadıklarımızı yaşamamışlardı. Bu nedenle Rojava’daki 50 kadın kooperatifinin bulunmasını, 3 milyondan fazla kooperatif arasında çok farklı ve dikkat çekici buldular. Kongrenin ardından görüşmeler ve çalışmalar devam edecek. Çevrimiçi yollarla görüşmelerimizi gerçekleştireceğiz, birbirimizi daha fazla tanıyacağız, kooperatifler ve bunların nasıl geliştirileceği konusunda geniş tartışmalar yürüteceğiz. Amacımız kooperatifleri güçlendirmek, içlerindeki kadınların sayısını artırmak ve böylece ekonomik bağımsızlıklarını daha fazla elde edebilmelerini sağlamaktır.”

‘Rojava’nın deneyimi en gelişmiş olanı’

Kongre hakkında konuşan Xelat Şêxmûs ise, Kuzey ve Doğu Suriye’deki kooperatiflerin deneyimini dünyanın bir kıtasında düzenlenen bir kongrede paylaştıklarını belirterek, “Yaklaşık bir buçuk saat boyunca kongrenin divanı ve basın birimiyle görüşme ve tartışma gerçekleştirildi, kooperatiflerin kuruluş deneyiminden bugün Rojava’nın içinden geçtiği entegrasyon sürecine kadar olan süreç paylaşıldı ve değerlendirildi” dedi.

Kooperatiflerinin devlet kooperatiflerinden farklı olduğunu belirten Xelat Şêxmûs, Kuzey ve Doğu Suriye’deki kooperatiflerin toplumun ihtiyaçları doğrultusunda kurulduğunu, dünyadaki bazı yüz yıllık kooperatiflerin ise devletle bağlantılı olduğunu söyledi. Xelat Şêxmûs, “Çünkü iktidarın kooperatifleriydiler, devletle ilişkileri vardı ve sistemleri de devlet tarafından belirlenmişti. Bu kadar kooperatif arasında Rojava’nın deneyimi en gelişmiş olanıydı. Çünkü komünal, ekolojik ekonomi ve kadın özgürlüğü temelinde kurulmuştu. Birçok kişi ve uzmanı da Rojava’yı ziyaret etmeye, kooperatifleri görmeye ve deneyim alışverişinde bulunmaya davet ettik” sözlerine yer verdi.

‘Rojava’nın haritada olmasını istedik’

Uluslararası Kooperatifler İttifakı’nın (ICA) “Kooperatifler Haritası”na dikkat çeken Xelat Şêxmûs, haritanın dünyanın dört bir yanındaki kooperatif örgütleri ile derneklerini coğrafi ve tematik açıdan göstermeyi amaçlayan dijital bir girişim olduğunu söyledi. Xelat Şêxmûs, “Kongrede, dünyanın dört bir yanındaki kooperatifleri kapsayan kooperatifler haritası gösterildi. Rojava’daki kadın kooperatiflerinin kooperatifler haritasında yer almasını istedik ve çok ısrar ettik. Böyle büyük bir kongrede hemen yanıt verilmiyor, ancak bizim de yer almamız konusunda olumlu sözler vardı” şeklinde konuştu.

Sözlerinin sonunda Kürdistan ekonomisi için kongrede yaptıkları öneriye dikkat çeken Xelat Şêxmûs, “Özel görüşmelerde ve kongrede dile getirilen görüşlerden biri, Kürdistan Kooperatiflerinin kurulması ve Kürdistan’ın dört parçasının da içinde yer almasıydı. İlk hedefimiz Rojava’daki kadın kooperatiflerinin haritaya dahil edilmesiydi. Bir diğeri de Mezopotamya Kooperatiflerinin kuruluşuna katılmak ve bunun yasal mekanizmasını oluşturmaktı. En önemlisi ise Uluslararası Kooperatifler İttifakı’na dahil olmamızdır” dedi.