BAHARİN LEHİB

Afganistan- Taliban yönetimi altındaki Afganistanlı kadınların durumu, ülke tarihinin en kritik dönemlerinden birine dönüşmüş durumda.

Taliban'ın yönetimi ele geçirmesiyle kadınlar sosyal, eğitim ve ekonomik hayatın her alanından sistematik olarak dışlanıyor. Kız çocuklarının eğitimine getirilen kısıtlamalar, birçok kurumda çalışma yasağı ve toplumsal hayattaki ağır sınırlamalar, kadınları fiilen marjinalleştirdi.

Yasaklar toplumsal yapıyı da krize sürüklüyor

Bu durum sadece temel hakları ihlal etmekle kalmıyor, aynı zamanda Afganistan'ın toplumsal yapısını derin bir krizle karşı karşıya bırakıyor.

Bu dönemin en önemli politikalarından biri, "her şeyi kapsayan bir kontrol" mekanizmasının kurumsallaşmasıdır. Raporlara göre; Taliban’ın yasa ve kararnameleri kadınların bedenini ve davranışlarını sıkı denetim altına almış, hatta aileleri birer kontrol aracına dönüştürmüştür. Bu politikalar kadınların ev ortamında dahi özgür olamamasına yol açtı.

Bu kısıtlamaların yanı sıra kadına yönelik şiddet de tırmanışa geçti. 2026 yılında, birçoğu zorla evlendirilmeye direnme veya kişisel haklarını savunma nedeniyle gerçekleşen çok sayıda kadın katliamı ve çocuğa yönelik şiddet vakası kaydedildi. Katliamların yanı sıra darp, gözaltı, kaybetme ve cinsel şiddet vakaları da yaşandı.

Ülkede son üç ayda sebebi resmi olarak açıklanmayan şüpheli kadın ölümleri ve kadın ve çocuk katliamlarındaki artış dikkat çekiyor.

Bu cinayetlerin genellikle aile içi şiddet, zorla evlendirme, aşırı yoksulluk ve toplumsal baskılarla ilişkili olduğu belirtiliyor.

Öte yandan, intihara sürüklenen kadınların sayısındaki artış bu sürecin en acı sonuçlarından biri. Ağır kısıtlamaların yarattığı psikolojik baskı, gelecek umudunun yitirilmesi, eğitim ve işten mahrumiyet ile şiddet dolu aile ortamları bu olgunun en önemli nedenleri arasında sayılıyor.

3 aylık veriler şiddetin boyutunu gösteriyor

Şubat, Mart ve Nisan aylarına ait kadın ve çocuklara yönelik ihlaller şu şekilde:

“ *21 Şubat: Pakistan'ın Nangarhar vilayeti Hogiani ilçesine düzenlediği hava saldırısında 5'i kadın ve çocuk olmak üzere 13 kişi hayatını kaybetti.

*24 Şubat: Daykundi vilayeti Sang Takht-o Bandar ilçesinde 16 yaşındaki Kubra, şüpheli şekilde yaşamını yitirdi.

*24 Şubat : Belh vilayeti Çağdak bölgesinde, bir Taliban üyesinin oğluyla zorla evlendirilen 16 yaşındaki Akile, evliliğinin 20’nci gününde evli olduğu erkeğin babası tarafından katledildi.

*2 Mart: Farah vilayeti Rigi bölgesinde bir erkek; annesini ve erkek kardeşini silahla öldürdü, diğer iki kardeşini de yaraladı.

*9 Mart : Farah vilayeti Gülistan ilçesinde bir kadın, evli olduğu erkek tarafından katledildi.

 *11 Mart: Badgis vilayeti Balamurgab ilçesinde bir kadın şüpheli şekilde yaşamını yitirdi.

*12 Mart: Kunduz vilayeti İmam Sahip ilçesinde ebe olarak görev yapan bir kadın, çalıştığı klinikte katledildi.

*19 Mart: Nuristan vilayeti Kambiç ilçesinde sağlık çalışanı Seher, Pakistan askerlerinin açtığı ateş sonucu oğluyla birlikte hayatını kaybetti.

*28 Mart: Gazni şehri 6’ncı bölgesinde genç bir kadının cenazesi bulundu.

*30 Mart: Kapisa vilayeti Mahmud-i Raki şehrinde bir kadın çocuğuyla birlikte işkence gördü. İşkence sonucu kadın yaşamını yitirdi, çocuk ağır yaralandı.

*3 Nisan: Nangarhar vilayeti Hisarak ilçesinde genç bir kadın, babası ve erkek kardeşi arasındaki çatışmanın ortasında kalarak öldü.

*9 Nisan: Herat vilayeti Güzer ilçesinde 25 yaşındaki bir kadın, evin bahçesinde “ip atladığı bahanesiyle” evli olduğu erkek tarafından katledildi.

*10 Nisan: Herat'ın İncil ilçesinde bir camiye düzenlenen saldırıda 2 kadın yaşamını yitirdi.

*19 Nisan 2026: Cüzcan vilayeti Şibirgan şehrinde bir kadın, evli olduğu erkek tarafından kesici aletle katledildi.”