Bağdat- Irak’ta Caferi hükümlerine dayalı kişisel statü düzenlemesinin uygulanmasına yönelik tartışmalar sürerken, kadınlar Bağdat’taki Yüksek Yargı Konseyi önünde protesto düzenledi. Kadınlar, özellikle evlilik sözleşmeleri ve çocukların velayeti konusunda kadınların ve çocukların yasal güvencelerinin korunmasını talep etti.

Eylemde kadınlar, 93 sayılı yargı kararının yeniden değerlendirilmesini ve taraflardan birinin bilgisi ya da onayı olmadan mevcut evlilik sözleşmelerinde değişiklik yapılmamasını istedi.

‘Sözleşmeler tek taraflı değiştirilemez’

Kadın hakları savunucusu Şeyma el-Mamuri, protestocuların öncelikli taleplerinden birinin kadınların dini ve hukuki açıdan uygun olmadığını düşündüğü sözleşmelerin iptal edilmesi olduğunu söyledi. Şeyma el-Mamuri, bir diğer talebin ise kadınların bilgisi ve rızası olmadan mevcut evlilik sözleşmelerinin Caferi fıkhı hükümlerine tabi hale getirilmesine son verilmesi olduğunu belirtti.

Bazı kadınların beş, hatta on yıldan uzun süredir evli olduğunu ve çocuklarının bulunduğunu aktaran Şeyma el-Mamuri, bu kişilerin evliliklerinin farklı bir hukuki düzenlemeye tabi tutulacağına ilişkin sonradan bildirim aldığını ifade etti.

 

Velayet tartışmasının merkezinde çocuklar var

Eylemde öne çıkan bir diğer başlık ise çocukların velayeti oldu. Kadınlar, velayet kararlarında yalnızca ebeveynlerin haklarının değil, çocukların içinde bulunduğu koşulların ve üstün yararlarının da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Protestoya katılan kadınlardan biri, çocuklarını kaybetme ihtimali nedeniyle ciddi kaygı yaşadıklarını belirterek, çocukların anne ve babalar arasındaki anlaşmazlıkların tarafı haline getirilmemesi gerektiğini söyledi.

Kadın, çocuğun eğitiminden sağlığına ve günlük ihtiyaçlarına kadar yaşamının büyük bölümünü takip eden kişinin çoğu zaman anneler olduğunu belirterek, velayet anlaşmazlıklarının çocuklar üzerinde de ağır psikolojik ve sosyal sonuçlar yaratabileceğine dikkat çekti.

Kadınlar, taleplerinin yalnızca çocukların kendilerinde kalması olmadığını, her iki tarafın haklarını güvence altına alan adil ve şeffaf bir velayet mekanizması oluşturulmasını istediklerini belirtti.

 

Caferi düzenlemesi tartışmaların odağında

Protesto, Irak’ta 1959 tarihli 188 sayılı Kişisel Statü Yasası'nda yapılan değişikliklerin yürürlüğe girmesinin ardından düzenlendi. 2025 tarihli 1 sayılı yasa ile Müslüman Irak vatandaşlarına kişisel statü meselelerinde Caferi mezhebinin hükümlerinin uygulanmasını seçme imkanı getirildi. Düzenleme, belirli koşullarda daha önce yapılmış evlilik sözleşmeleri için de Caferi hükümlerinin uygulanmasının talep edilmesine olanak tanıyor.

Bu düzenlemenin özellikle evlilik yaşı, velayet ve kadınların aile içindeki hukuki konumu açısından sonuçları, kadın hakları savunucuları ve anneler arasında tartışma konusu olmaya devam ediyor.