Navenda Nûçeyan – Di salên dawî de, hişê çêkirî bûye yek ji teknolojiyên herî girîng ên serdema nûjen. Ev teknolojî bi lez belav dibe û di jiyana me ya rojane de bandorek girîng li ser perwerde, kar, tenduristî, medya û têkiliyên civakî dike. Ger mirov bikaribin teknolojiyê bi awayekî rast bikar bînin û di çarçoveyek qanûnî û exlaqî de pêk bînin, hişê çêkirî dikare bibe amûrek bihêz ji bo xizmetkirina civakê û baştirkirina jiyana mirovan.

Hişê çêkirî behsa sîstem û bernameyên komputerî dike ku dikarin hin karên ku berê jêhatîyên mirovan hewce dikirin pêk bînin. Ev di nav xwe de fêrbûn, analîzkirina agahiyan, naskirina axaftin û wêneyan û çêkirina nivîs û naverokê vedihewîne. Lêbelê, hin kes hişê çêkirî bi xeletî bikar tînin, pirsgirêkan çêdikin an naverokên ku ji bo civakê ne guncaw in peyda dikin.

Nerînên lêkolînera psîkolojiyê Avara Newroz

Lêkolînera psîkolojiyê Avara Newroz, di daxuyaniyekê de ji ajansê re derbarê feyde, dezavantaj û karanîna rast a hişê çêkirî de, diyar kir ku dema ku bi rêkûpêk were bikar anîn, hişê çêkirî xwedî avantajên erênî ye. Wê destnîşan kir ku ew dikare rehetiyên girîng peyda bike, nemaze ji perspektîfa rêveberiyê ve, lê hişyarî da ku karanîna zêde dikare bibe sedema tembeliyê û şiyana mirov a fikirîn û xebata serbixwe kêm bike.

Newroz diyar kir ku yek ji bandorên neyînî yên hişê çêkirî bikaranîna wê ji aliyê zarokan ve ye û bal kişand ser wê rastiyê ku pejirandina berfireh a hişê çêker hin fikaran bi xwe re tîne. Wê got ku yek ji van fikaran bandora wê li ser hin bazarên kar e. Destnîşan kir ku pergalên jîr dikarin karên dubare û otomatîk pêk bînin. Wê tekez kir ku zarok jî beşek girîng a civakê ne û divê bikaranîna zekaya sûnî ji perspektîfa wan cuda were nirxandin.

‘Cîhana zarokan cuda ye, divê ew xwe bispêrin pirtûkan’

Avara Newroz tekez kir ku zarok dema ku hişê çêker bikar tînin divê di bin çavdêrî û rêberiya dêûbavan de bin û diyar kir ku karanîna zêde dikare pir zirardar be. Newroz girîngiya ku zarok lêkolînên xwe bi xwe bikin destnîşan kir û ev nirxandin kir: "Cîhana zarokan ji ya mezinan cuda ye. Divê zarok xwe bispêrin pirtûk û kovaran; divê her tişt amade ji wan re neyê pêşkêş kirin."

Newroz her wiha behsa anîmasyonên ji bo zarokan ên ji hêla hişê çêker ve hatine çêkirin kir û diyar kir ku di vî warî de gelek naveroka cihêreng tê hilberandin û dibe ku hin ji wan ji bo zarokan ne guncaw bin. Bi tekez kirina ku cîhana zarokan ji ya mezinan cuda ye, Newroz got ku her çend mezin dikarin hin naverokê normal û qebûlkirî bibînin jî, pêşkeftina derûnî ya zarokan hîn temam nebûye û naverokek wusa dikare bibe sedema zêdefikirîn û tevliheviyê.

Newroz, di axaftina xwe de bi kesên ku anîmasyon çêdikin re, diyar kir ku divê naveroka ji bo zarokan were kêmkirin û bi baldarîtir were amadekirin. Da zanîn ku di hin rewşan de, dibe ku zirar ji feydeyan girîngtir be.

Xetereyên naveroka sexte û parastina daneyan

Newroz diyar kir ku deng û vîdyoyên sexte yên ji hêla hişê çêker ve hatine çêkirin dikarin ji bo mirovan dijwar bikin ku rastî û derewê ji hev cuda bikin. Bi taybetî bal kişand ser anîmasyonên ji bo zarokan.

Newroz her wiha destnîşan kir ku nepeniya kesane û parastina daneyên kesane jî mijarên girîng in û divê şîrket û sazî îstîxbarata sûnî bi berpirsiyarî û qanûnî bikar bînin.

‘Pirs ne 'bikaranîn an na?', 'çawa û ji bo çî armancê?' ye’

Avara Newroz di dawiya axaftina xwe de diyar kir ku hişê çêkirî dikare bibe sedema pêşketinên mezin di civakê de. Lê di heman demê de karanîna berpirsiyar û hişmendiya civakî jî hewce dike. Li gorî Newroz, pirsa rastîn ne "Divê hişê çêker were bikar anîn an na?" pirs ewe ku, ‘Divê çawa û ji bo çi armancê were bikar anîn?"