'Ji bo guhertina civakî divê em nasnameya xwe ji nû ve bi dest bixin'
Seroka Navenda Mafên Jinan û Hiqûqê ya Misirê Nîha Ebû El-Qumsan, bal kişand ser pirsgirêkên jinan û got, "Divê em nasnameya xwe ji nû ve bi dest bixin û fikrên xwe yên resen ji nû ve hilberînin."
![](https://jinhaagency.com/uploads/ku/articles/2023/06/20230603-20230603-20230603-almadt4-jpgae89f6-image-jpgf9772b-image-jpg8ff9f9-image.jpg)
ASMAA FATHI
Qahîre – Sazî û komeleyên jinan a Misrî ji bo guhertina zagonê xebatê dimeşînin. Parêzer û berpirsa navenda Misirê ya Mafên Jinan ku bi salan e li ser dozên jinan kar dike, Nîhad Ebû El-Qumsan der barê kar û xebatên xwe de axivî.
Di pergala hilbijartinê de cihêkariya li dijî jinan
Nîhad Ebû El-Qumsan a destnîşan kir ku komele ji sala 1996’an ve kar dike wiha behsa xebatên xwe kir: “Li dijî tundiya li ser jinan û bilindkirina rêjeya beşdariya wan a siyasî me xebatên xwe da destpê kirin. Di vê mijarê de cihêkariyek mezin li dijî jinan heye. Di pergala hilbijartinê de dema mêr 18 saliya xwe temam dikin dikarin dengê xwe bidin, lê heman tişt ji bo jinan ne derbasdar e. Divê jin biçin navenda polîsê û karta hilbijartinê derbixin, ruxmê ku ji sala 1956’an de xwedî mafê hilbijartinê ye. Lewra diviyabû jin ji nû ve daxwaza mafên xwe bikin.”
Zordariya zagonan li ser jinan
Nîhad Ebû El-Qumsan bal kişand ew pêwistiya guhertina zagonan dîtina û wiha axaftina xwe domand: “Dema ku me li navendê dît ku zagon û pêkanîn cûda ne, ev yek hişt ku em ser bi sererastkirina zagonan ve biçin. Lewra me dît ku di parlementoyê de pêwistî bi hebûna dengekî bi hêz heye. Li vê derê me jinan perwerde kir der barê dengdayîn û karta hilbijartinê de. Şîroveyên vê jî hat kirin di warê hejarî, zordariya zagonan ya li ser jinan de.”
Nîhad Ebû El-Qumsan destnîşan kir ku bi riya perwerdekirina jinan û têkoşîna wan ew zêdetirî 30 zagonên derbarê jinan de dane guhertin û wiha pêl da axaftina xwe: “Me bi têkoşînê karî bi taybetî zagonên derbarê rewşên kesane, zagona hevberdanê û kota jinan a di parlementoyê de biguherînin.”
Di asta Rojhilata Navîn de lêkolîna 'Ewrên li ezmanê Misrê'
Nîhad Ebû El-Qumsan a di sala 2014’an de weke endama komîteya nivîsandina makezagonê hatiye erkdarkirin, wiha berdewam kir: “Têkoşîna me ya sereke mafên jinan bû, me li ser mijarên wekî mafê kotayê lêkolîn kirin. Me zextan kir ku xala 11’an a ku van mijaran vedihewîne bê xurtkirin. Dema ku me li Rojhilata Navîn dest bi lêkolîna bi navê 'Ewrên li ezmanê Misrê' kir, ev lêkolîna yekemîn û tekane bû ku vê şîdetê tîne ziman. Di wê demê de êş û azarên jinan ên li herêmê rastî eleqeyeke mezin a navneteweyî hat û bandor li civakê kir û avên rawestan ên wê demê rakir. Piştre çend qanûnên tacîza zayendî û mekanîzmayên parastina jinan krîmînalîze dikin hatin.
Niha em di asta qanûnî, qanûnî û pratîkî de dixebitin. Me diyar kir ku ya herî girîng cîbicîkirina qanûnan e. Ji bo ku jin karibin bigihêjin edaletê û bê pere şêwirmendiyê werbigirin me tîmek parêzeran ava kir. Em hin dozan qebûl dikin, û ev doz rê didin me ku em bibînin û analîz bikin dema ku jin serî li qereqolên polîsan didin, çi jiyan dikin, û di kîjan astê de gihîştina edaletê heye. Em dibînin ku dozgerî û dadgeh çiqasî dostê jinan in.”
‘Yasa mafan diyar dike lê bi serê xwe têrê nake’
Nîhad Ebû El-Qumsan a got ku “Yasa mafan diyar dike, lê bi serê xwe têrê nake” bal kişand ser çareserkirina pirsgirêkên jinan a zagonan û wiha ev tişt got: “Tu bandorê li ser pirsgirêkên jinan nake, bi taybetî ku dikare bibe mîkrok li ser kaxezê an jî di dolaban de bimîne. Di sala 2019-an de, me belgeyek derxist ku nîşan dide ku dane di dozên tacîza zayendî de veşartî ne. Me van belgeyan di du dozên herî giran de bi kar anî, ango dosyaya Basam Zekî, bûyera ku di raya giştî de tê zanîn ku bavê keça xwe tecawiz kiriye. Ji bo em nasnameyên mexdûran veşêrin, me têkoşîn da. Me di van her du bûyeran de qismî veşart, lê encama têkoşîna me bandor li dozên din kir. Hîn jî îhtîmala gihîştina mexdûran û xistina metirsiyê heye. Dema ku behsa hiqûqê tê kirin gelek ast hene. Pêşî metna qanûnî, piştre pêkanîn û herî dawî jî baweriya welatiyan bi pergala dadweriyê ye.”
‘Çareserî ew e ku em nasnameya xwe ji nû ve bi dest bixin’
Di dawiya axaftina xwe de Nîhad Ebû El-Qumsan weke riya çareseriyê ev tişt anî ziman: “Di asta metnên qanûnî de zehmetî hene. Mînak serê malbatê nêr tê gotin. Ya din jî ew e ku jin di mufredatên perwerdeyê de her tim wek hewcedar û qels tên nîşandan. Wêneyek ku hêz û hêzê nade keçan, belku han dide tundiya li ser zarokan. Her wiha ji ber ku zarok fêrî îfadekirina xwe nayên kirin, hînkirin bi zanistên teorîk ve sînorkirî ye, ji ber vê yekê ew nikarin şîdeta ku dijîn bînin ziman. Ev mijar in ku ji bo guhertina rastîn divê ji nû ve bêne fikirîn. Pirsgirêka sêyemîn civak bi xwe ye. Ew çanda tundrew di encama perwerdehiyeke ne têrker de ji nû ve hildiberîne, û ev diyarde ji bilî ramanên derve ne tiştekî din in. Çareserî ew e ku em nasnameya xwe ji nû ve bi dest bixin û ramanên xwe yên resen ji nû ve hilberînin.”