NAZÎHA BÛ SEÎDÎ

Tûnis – Tacîz û zordarî ya li Tûnisê, piştî Fermana Hejmar 54 berdewam dike. Rojnamevan Yathrib El-Muşîrî ku xwediya malpera "Tûnisiya24" e, di 22’yê Nîsanê de li Tûnisê ji aliyê Yekîneya Polîsên Dadwerî ya Bab Bhar ve hat lêpirsînkirin. Dozgeriyê biryara serbestberdanê da.

Di dema hevpeyvînê de hat binçavkirin

Li gorî daxuyaniyek Sendîkaya Rojnamevanan, Yathrib El-Muşîrî dema ku li ser Cadeya Habib Bourguiba ya li paytextê hevpeyvînek dikir, hat binçavkirin. Tevî israra wê ya ji bo paşxistina lêpirsînê ya ji ber nebûna parêzerek û nebûna gazînameyek fermî ku mafê wê yê parastinê garantî dike, yekîneyê israr kir ku îfadeyên wê bistîne. Sendîkayê destnîşan kir ku Yathrib berê di heman dozê de li ser materyalên rojnamegerî yên li ser malperê hatine weşandin, ji bilî mijarên têkildarî rêveberiya darayî ya pargîdaniyê, hatiye lêpirsînkirin.

‘Beşek nû ya di zextên li ser civaka sivîl û medyaya serbixwe de’

Sendîkayê hevgirtina xwe bi wê û bi hemû rojnamevanên serbixwe re aşkera kir û got ku di van demên dawî de hewl dane ku dezgehên xwe yên medyayê ava bikin. Sendîkayê ragihand ku zordariya li ser rojnamevanan a li derveyî çarçoveya qanûna ku pîşeyê wan birêk dike, red dike û ev agahî da: “Sendîka vê yekê wek êrîşek li ser azadiya derbirînê û azadiya çapemeniyê dibîne. Ev yek wek beşek nû ya di zextên li ser civaka sivîl û medyaya serbixwe ya li Tûnisê de ye. Bi taybetî piştî binçavkirin û girtina rojnamevan Ziyad El Hanî, 18 meh cezayê girtîgehê li rojnamevan Sonya Dahmanî hatiye birîn. Girtina Mourad Zghîdî û Borhane Bsaîes, jî didome.”

Komeleya ‘El Xat’ hat hilweşandin

Tacîz û zordariya li ser çalakvanên civaka sivîl li welêt, berdewam dike. Piştî girtin û lêpirsîna çalakvanên ji "Steadfastness Flotilla" û berdana Sanaa Msahli û Jawhar Chenna, Lîga Mafên Mirovan a Tûnisê ji bo mehekê hate rawestandin. Hilweşandina Komeleya ‘El Xat’ jî piştî pêvajoyên qanûnî yên ku dixwazin, ji komeleyê re hat ragihandin. Dozek ku tê payîn di 11’ê Gulanê de ji hêla Dadgeha Destpêka Tûnisê ve bê lidarxistin.

‘Xwînrijandin divê raweste’

Çalakvan Mariyem Zghidi diyar kir ku birayê wê Mourad Zghidi, ligel hejmarek rojnamevan û çalakvanên civaka sivîl girtî ye û wiha got: “Her dengek nerazî, îro an di girtîgehê de ye an jî di bin lêpirsînê de ye. Ev xwînrijandin divê raweste û pêwîst e ku hewlên ji bo rawestandina wê yek bibin, ji ber ku ev ji bo Tûnisê piştî şoreşê ne guncav e. Bi taybetî di derbarê azadiya derbirînê de, ji ber ku ew yekane destkeftiya ku me bi dest xistiye tê hesibandin. Ev destkeftî nayê berdan an jî nayê terikandin û em ê bi hemû hêza xwe ji bo wê şer bikin.” Mariyem Zghidi destnîşan kir ku dema ku rayedar nikarin sûcdariyên zelal li dijî rojnamevanek, çalakvanek siyasî, an parêzvanek mafên mirovan derxînin, ew bi armanca bêrûmetkirina wan bi rêya tohmetên çêkirî, wek şûştina pereyan, serî li bêrûmetkirina wan didin.

Hedefgirtina Flota Berxwedanê

Çalakvana civaka sivîl û endama Komîteya Koordînasyona Çalakiya Hevbeş a Filistînê Randa Fahoula, da zanîn ku lêpirsîna endamên "Flota Berxwedanê" dikeve nav çarçoveyek siyasî ya navneteweyî û herêmî û wiha got: “Ev beşek ji şêweyek berfirehtir a sînordarkirinên ku ji hêla rayedarên Tûnisê ve li ser hemû çalakiyên sivîl ên watedar têne ferzkirin e.”

Randa Fahoula bal kişand ser îroniya ku rayedaran bi xwe di destpêkê de piştgirî dane flotayê berî ku hêdî hêdî helwesta xwe ber bi astengkirina çalakiyên wê û girtina endamên wê ve biguherînin.

Randa Fahoula zêde kir ku armanckirina Flotaya Berxwedanê xwedî aliyek siyasî ya zelal e, ku ji tirsa ku ew bibe komek zextê ya rastîn ku bibe sedema derxistina qanûnek ku normalîzekirina bi Îsraîlê re sûcdar dike, an jî dibe ku daxuyaniyekê bide ku êrîşên li ser Îranê şermezar bike, derdikeve holê. Ev dikare rayedaran şermezar bike, yên ku nekarîne helwestek piştgirî bidin Îranê û Dewletên Yekbûyî red bikin.

Ji ber fermana 54 Tûnis paşveçûnek xeter dijî

Randa Fahoula îdia kir ku girtin û lêpirsîna çalakvanên flotayê ne rewa ye, bi taybetî ji ber ku gelê Tûnisê, ku ji bo Filistîniyan bexş kirine, li dijî wan ti gilî tomar nekirine û wiha got: “Em piştgiriyê didin azadiyên giştî û takekesî yên ku bi têkoşîna şehîdan hatine bidestxistin. Lê îro em ji ber Fermana 54’an ku van azadiyan, bi taybetî azadiya çapemeniyê sînordar kiriye, paşveçûnek xeternak dijîn.”

Randa Fahoula tekez kir ku Komîteya Koordînasyonê daxwaza betalkirina vê fermanê dike û ji bo çalakvanên di civaka sivîl de darizandinek adil garantî dike. Randa tekez kir ku pêwîst e destûr bê dayîn ku ew bêyî ku bên girtin, werin lêpirsînkirin.

‘Jin zêdetir rastî tacîzê tên’

Seroka Yekîneya Lêkolîn û Belgekirinê ya Komeleya "Intersection" Emîna Bîn Xalîfê diyar kir ku komeleyê zêdebûnek girîng di pirbûna tacîza li dijî jinan a bi awayên cûrbecûr de dîtiye, bi taybetî jî yên ku di warên giştî û sivîl de çalak in.

‘Jin di ser medya civakî de hedef tên girtin’

Emîna Bîn Xalîfê rave kir ku jin pirî caran bi rêbazên cuda ji yên ku li dijî mêran tên bikaranîn hedef tên girtin û wiha domand: “Jin li ser medyaya civakî rastî kampanyayên reşkirinê, heqaret û êrîşên li ser rûmeta wan tên. Her wiha jiyana wan a taybet bi rêya dozên ku bi şertên ehlaqî hatine çarçovekirin, tê dagirkirin.”

‘Jin di girtîgehan de rastî binpêkirinan tên’

Emîna Bîn Xalîfê anî ziman ku êrîşên li dijî jinan bi rewşa wan a nebaş di nav civakê de ve girêdayî ne, ku ew di çarçoveyek teng de ku ji hêla civakê ve hatî destnîşankirin tên dîtin, ne bi îradeya wan. Emîna gotinên xwe wiha got: “Dema ku jinek cesaret dike ku bikeve qada giştî, ew dibe hedef. Jinên ku di çalakiyên siyasî û sivîl de beşdar in, bi encamên qanûnî re rû bi rû dimînin. Di heman demê de rastî binpêkirinên mafên xwe yên bingehîn tên, heta yên têkildarî dîtina zarokên xwe an wergirtina xwarinê di dema serdanan de, bi vî rengî cezayê girantir dike. Mînak Şerîfe Rîhî ku mafê wê yê şîrdayîna zaroka xwe ji wê hat girtin.”

‘Divê em ji bo jinên piştî xwe şer bikin’

Emîna Bîn Xalîfê bi gotina “ji bo jinên çalak ji bilî du qat zêdekirina hewldanên xwe û bidestxistina cihê xwe yê mafdar ti vebijarkek din tune ye”, axaftina xwe domand û nirxandinên xwe wiha bi dawî kir: “Ji ber ku ev meqam nayên dayîn lê têne girtin.  Çawa ku jinên berê ji bo mafên me şer kirin, divê em jî ji bo mafên kesên ku dê piştî me werin şer bikin.”