AYA IBRAHÎM

Sûdan – Kolana Rojnameyan ku gelek dezgehên medyayê û ofîsên gelek rojnameyên Sûdanî lê ne, yek ji deverên ku di pevçûna berdewam a di navbera artêşa Sûdanê û Hêzên Piştgiriya Lezgîn de ji sala 2023’an vir ve didome de, herî zêde zirar dîtiye. Kolana ku berê bi jiyan û çalakiyên rojnamegeriyê tijî bû, niha di bin siya wêraniyan de maye, cihekî ku rojname lê belav bûne û giya li ser dîwarên avahiyan hene.

Beriya şer, Kolana Rojnameyan ji bo rojnamevan, çalakvan û xwendevanan cihekî civînê bû. Ew di bin siya daran de dicivîn da ku nêrînan biguherînin û li ser mijarên giştî nîqaş bikin. Firoşkarên çay û qehweyê vexwarinên xwe pêşkêş dikirin û bi hevrebûnek zindî ya çalakiya pîşeyî û jiyana rojane diafirandin. Ji vê gavê pê ve, rojnamevaniya lêkolînî ya xelatgirtî û destpêşgeriyên mirovî û pîşeyî hatin destpêkirin, ku beşdarî pêşkeftina xebata medyayê li Sûdanê bûn. Kolan hîn jî şahidiya serdemeke dewlemend a rojnamegerî û çalakvaniya civakî ye.

Rewşa kolanê ya piştî şer

Tevî wêraniya ku ji ber şer û pevçûnê maye, jiyan li kolan û derdora wan dest pê dike zindî bibe. Rojnamevanên jin li vê derê bîranînên xwe yên pêşeyî ji nû ve dijîn, ku di kariyera wan de qonaxên girîng hene. Ev vegera hêviya pêşerojek çêtir ji bo rojnamevanên jin tîne, ku şert û merc baştir dibin û saziyên medyayê baş dibin, dihêle ew rola xwe di dîmena rojnamegeriya Sûdanê de ji nû ve bi dest bixin.

Rojnamevan Safaa Taj kêfxweşiya xwe ya vegera "Kolana Rojnameyê" bi hevkarên xwe re piştî salên şer anî ziman û hêvî kir ku rojnamevanên din ên jin di serdema pêş de tevlî wê bibin. Wê her wiha diyar kir ku ew bi kelecan li benda vegera rojnameyên çapkirî ye, nemaze ji ber nûçeyên li ser vejandina weşanên çapkirî yên ku belav dibin. Safaa Taj piştrast kir ku jiyan li Xartûmê roj bi roj baştir dibe û destnîşan kir ku di dema civînên wan ên li "Kolana Rojnameyê" de, rojnamevanên jin dikarin civîn û atolyeyan li dar bixin. Safaa got ku pirsgirêkên rojnamevan pê re rû bi rû dimînin û rêbazên vejandina rojnameyên çapkirî nîqaş dikin.

Bi balkişandina ser pêwîstiya baştirkirina şert û mercên rojnamevanên jin, nemaze ji ber rolên wan di dema şer de, ew destnîşan dike ku fînansekirin yek ji mezintirîn zehmetiyên van hewldanan e.

Gelek rojnameyên Sûdanî li navenda Xartûma Kevin ofîsên xwe hene û kolana ku ew lê ne wekî "Kolana Rojnameyan" hatiye binavkirin. Ev herêma ku bi kolanên din ên navdar dorpêçkirî ye, di nav wan deveran de bû ku herî zêde ji ber mehên şerên dijwar ên piştî destpêkirina şer bandor bûne.

Vejîna pênûsan û hêviya pêşerojê

Rojnamevan Îclal Îsmaîl destnîşan dike ku piştî vegera wê û hevkarên wê piştî koçberiya bi darê zorê ya ji ber şer, "Kolana Rojnameyan" êdî ne wekî berê ye. Lê belê ew hebûna çend rojnamevanên jin ên li kolanan her roj wekî gavek sozdar dibîne, ku ji bo pêşerojê geşbîniyê nîşan dide û rê li ber vegerandina bêtir rojnamevanan di serdema pêş de vedike.

Di demekê ku hin ji wan ji bo weşanên serhêl dixebitin de, Îclal rave dike ku rojnamevanên jin bêriya rojnameyên çapkirî dikin û girîngiya vegera ofîsan û berdewamiya xebatê ji baregehên rêxistinên medyayê tekez dike.

Îclal bi gotina "Netew ne tenê bi keviran, di heman demê de bi qeleman jî têne avakirin" hêvî dike ku di serdema pêş de gavên cidî ber bi ji nû ve weşandina rojnameyên çapkirî ve bên avêtin. Ji ber ku bi raya wê, nebûna rojnameyên çapkirî hebûna rojnamevanên jin di hawîrdora medyayê de sînordar dike.

‘Vegera kolanê çavkaniyek mezin a kêfxweşiyê ye’

Rojnamevan Huda El-Najar, bi tonek geşbîn, dibêje ku tevî êş û zehmetiyan vegera wan a "Kolana Rojnameyan" ji bo wan çavkaniyek mezin a kêfxweşiyê ye. Ew diyar dike ku ew çiqas bêriya rojnameyên çapkirî dike ku bi salan e bi vê kolanê re hevwatene û hêvî dike ku weşanên wan di zûtirîn dem de ji nû ve dest pê bikin.

Kêfa vegerê ne tenê bi rojnamevanên jin re sînordar e. Ibtisam Daud ku 27 sal in li vê kolanê çay difroşe, van hestan parve dike û mîna rojnamevanan vegeriyaye. Ew kêfxweşiya xwe ya ji vegera xwe diyar dike û hêvî dike ku yên din jî heman tiştî bikin.

Vegera rojnamevanên jin bo "Kolana Rojnameyan" piştî salên pevçûnê li Sûdanê ji bo gelek kesan gavek girîng temsîl dike, hêvî û geşbîniyê hildigre. Ew rê li ber ji nû ve destpêkirina çalakiyan li gelek dezgehên medyayê vedike û dihêle ku gelek rojnamevanên jin ên ku ji destpêka pevçûnê ve karên xwe winda kirine vegerin pîşeyê xwe.